Pierwszenstwo 21.12.1971 (P. 152323) Zgloszenie ogloszono: 30.05.1973 Opis patentowy opublikowano: 10.02.1975 73467 KI. 37f.l5/22 MKP E04h 12/00 Twórcy wynalazku: Jan Stoklosa, Alfred Zyska, Lucjan Kowalski, Fran¬ ciszek Bychawski, Czeslaw Blach, Franciszek Szeler Uprawniony z patentu tymczasowego: Hutnicze Przedsiebiorstwo Re¬ montowe, Przedsiebiorstwo Pan¬ stwowe, Katowice (Polska) Sposób wykonywania wysokich budowli zelbetowych, zwlaszcza wiez wodnych i zestaw elementów konstrukcyjnych do stosowania tego sposobu i 2 Przedmiotem wynalazku jest sposób wykonywa¬ nia wysokich budowli zelbetowych, zwlaszcza wiez wodnych i zestaw elementów konstrukcyjnych, dla umozliwienia stosowania tego sposobu.Dotychczas wysokie budowle zelbetowe zwlasz¬ cza wieze telewizyjne, budowane sa nastepujaco: najpierw buduje sie trzon wiezy, przewaznie w po¬ staci pionowego walca lub prostopadloscianu zna¬ nym sposobem na przyklad slizgowym, a nastepnie po zastygnieciu trzonu i uzyskaniu odpowiedniej wytrzymalosci, dla uformowania górnej glowicy w postaci leja lub innych ksztaltów, wykonuje sie podesty pomocnicze robocze, które sluza do wyko¬ nywania rusztowan zasadniczych sluzacych jako podesty dla wlasciwego wykonania deskowani sza¬ lunków oraz zbrojenia. Po wykonaniu deskowan zewnetrznych na uprzednio montowanych ruszto¬ waniach i pomostach pomocniczych, kolejno dalej wykonuje sie zbrojenie, a nastepnie deskowanie wewnetrzne i betonowanie. Sposób ten ma szereg wad. Trzon musi byc dobrze wyschniety, aby mial odpowiednia wytrzymalosc. Nie ma mozliwosci wczesniejszego wykonania szalunku gdyz kazdy ele¬ ment musi byc dostarczony osobno, a na górze mozna go dopiero montowac. Praca na tej wyso¬ kosci, bo wynoszacej ponad 30 metrów jest nie¬ bezpieczna. Czas wyikonania szalunku jest duzy, ponadto szalunek musi byc zdjety po zastygnieciu betonu, co równiez stwarza zagrozenie wypadku 10 20 25 80 i wstrzymuje bieg prac wykonczeniowych wiezy wodnej lub innej budowli.Celem wynalazku jest sposób wykonywania gór¬ nych elementów wysokich budowli jak leje, lub prostopadlosciany i inne postacie zakonczen bu¬ dowli, majacych wieksza srednice od trzonu wie¬ zy, w sposób bezpieczny i szybki, i przy uzyciu znacznie mniejszej ilosci materialu, bez budowania pomocniczych zewnetrznych pomostów, i z mozli¬ woscia wczesniejszego przygotowania szerokiego frontu robót.Cel ten zostal osiagniety przez wciagniecie wczesniej przygotowanego lekkiego stalowego ze¬ wnetrznego szalunku majacego zadany ksztalt na przyklad leja, przy czym jako konstrukcji nosnej dla umozliwienia podnoszenia leja uzywa sie trzo¬ nu z nadbudowana podnosna glowica, stanowiaca jednoczesnie podstawe rusztowan i szalunków we¬ wnetrznych, a nastepnie po zamocowaniu leja na trzonie wykonanie na gotowo wewnetrznego sza¬ lunku i zabetonowanie. Dla wciagania zewnetrz¬ nego stalowego szalunku stosuje sie jako prowa¬ dzenie boczne sciany trzonu budowli, u góry trzo¬ nu stosuje sie maszt dodatkowy z glowica i zblo¬ czami, natomiast trzon przenosi sily pionowe, a u dolu sa zainstalowane zblocza dolne i wcia¬ garki. Ponadto dla wykonania betonowania leja stosuje sie zawieszone na glowicy na zbloczu pod¬ noszony pomost szalunkowy teleskopowy.Taki sposób wykonania wysokich budowli zel- 73 46773 467 3 4 betowych, zwlaszcza wodnych wiez majacych glo¬ wice w ksztalcie leja pozwala na skrócenie cyklu budowy o kilka miesiecy, nie wymaga stosowania roboczych zewnetrznych szalunków i pomostów, bardzo poprawia bezpieczenstwo pracy wlasciwie przez zaniechanie budowy zewnetrznych szalun¬ ków, a ponadto pozwala na dokladne wybudowa¬ nie zewnetrznego szalunku na dole, i osiagniecie wymaganego zalozonego ksztaltu, przy czym sto¬ sowanie trzonu budowli jako glównego masztu przy wciaganiu szalunku eliminuje koniecznosc stosowania ciezkiego sprzetu budowlanego.Wynalazek jest blizej objasniony w przykladzie wykonania pokazanym na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia glowe wiezy wodnej w prze¬ kroju pionowym, w fazie wciagania na wieze, fig. 2 pomost szalunkowy teleskopowy w widoku z góry, fig. 3 trzon budowli wraz z lekkim dzwigiem bu¬ dowlanym, w widoku z boku, fig. 4 trzon z nalo¬ zonym rurowym masztem i górna glowica w wi¬ doku z boku, fig. 5 trzon z zalozonym u dolu szalunkiem i zalozonymi linami, w widoku z boku, fig. 6 trzon z wciagnietym do góry szalunkiem stalowym i wciagarkami, w widoku z boku, fig. 7, fig. 8 i fig. 9 — kolejne fazy wciagarki betono¬ wania szalunku i zdejmowania zbytecznego ruro¬ wego masztu w widoku z boku.Znanym i dotychczas stosowanym sposobem, na przyklad slizgowym, wykonuje sie zelbetowy trzon I wiezy, czy tez budowli. Nastepnie na szczycie trzonu mocuje sie za pomoca mocujacych belek 5 rurowy maszt 2, którego srednica odpowiada i jed¬ noczesnie stanowi dla betonu 22 czesci wewnetrz¬ nej, zewnetrzny szalunek, zas belki 5 sa jedno¬ czesnie pomostami szalunkowymi dla dna zbior¬ nika wiezy wodnej. Rurowy maszt 2 jest poczat¬ kowo zaopatrzony w zastrzaly 15 i w górna glo¬ wice 24, na której w znany sposób sa zamocowane linowe krazki 16. Na dole trzonu 1 sa zamocowane dolne zblocza 25, przez które przechodzi przewija¬ jaca sie wyciagowa lina 14 polaczona z bebnem wciagarki 27. Dla komunikacji z podestami na mo¬ cujacych belkach wykonane sa schody 26, które sa przydatne i pózniej dla kontroli i remontów zbiornika. Zewnetrzny szalunek 3 wykonany jest ze stalowej blachy grubosci trzy do pieciu mili¬ metrów, wykonuje sie go na ziemi lub na nie¬ wielkim podwyzszeniu, najkorzystniej wraz ze zbrojeniem 7 i przygotowanymi zaczepami 18 dla szalunku wewnetrznego. U dolu szalunku 3 wy¬ konuje sie wzmacniajacy pierscien 4 polaczony z szalunkiem 3 lacznikami 6. Pierscien 4 wykonu¬ je sie nieco wiekszy od srednicy zewnetrznej trzo¬ nu 1, tak ze otacza on trzon 1 z pewnym luzem.Do wzmacniajacego pierscienia 4 na wspornikach II zamocowuje sie prowadzace rolki 12, które to¬ cza sie po tworzacej trzonu 1 nie niszczac jego powierzchni. Poniewaz szalunek 3 jest wiotki sto¬ suje sie tymczasowe usztywnienia 21 i do nich, lub w ich poblizu mocuje sie uchwyty dla haków zblocza linowego 13. Uruchomienie wciagarek 27 powoduje podniesienie szalunku 3 na najwyzszy poziom trzonu 1 i zostaje on tam zamocowany do trzonu 1 i podtrzymywany wyrównujacymi scia¬ gami 23 przymocowanymi do rurowego masztu 22.Po zamocowaniu i wyrównaniu szalunku 3. nalezy zdjac wyciagowe liny 13 i 14 i zawiesic na nich teleskopowy szalunkowy pomost 9, za pomoca zblo¬ cza 10. Z teleskopowego pomostu 9 uzupelnia sie i wykonuje wewnetrzne zbrojenie i szalunek 8 z desek, w znany sposób z tym ze jest celowe stosowanie zaczepów 18 metalowych. W miare podnoszenia sie betonu, podnosi sie wewnetrzny szalunek 8 oraz odpowiednio podnosi sie telesko¬ powy pomost 9 na linach 13 i w miare zwieksza¬ nia sie srednicy leja wysuwa sie teleskopowe ra¬ miona i zwieksza powierzchnie szalunkowego po¬ mostu 9. Belki teleskopowego szalunkowego po¬ mostu 9 wspieraja sie na stalym nosnym pierscie¬ niu 20, który jest zawieszony na zbloczach lfr, w punktach 19 dajacych gwarancje stabilnego zawie¬ szenia pomostu 9. Materialy budowlane dla zbro¬ jenia leja jak i betonu podaje lekki budowlany dzwig 17. Betonowanie leja zaczyna sie od dolu, to jest od miejsca styku zewnetrznego szalunku 3 z trzonem 1. Wykonuje sie jak ilustruja to ry¬ sunki fig. 7, fig. 8 i fig. 9, najpierw czesc dolna 28, nastepnie mozna usunac wyrównujace sciagi 23 i betonowac górna czesc 29, to jest wlasciwy zbior¬ nik. Szalunek 3 zewnetrzny pozostaje, i stanowic on moze zewnetrzna oslone budowli, lub moze byc usuniety. Zewnetrzny szalunek dla czesci 22 we¬ wnetrznej zbiornika stanowi rurowy maszt 2.Jak wspomniano tak wykonana wodna wieza ma skrócony cykl budowy o kilka miesiecy, nie wymaga ciezkiego osprzetu budowlanego, sam trzon 1 jest wykorzystany jako nosny element, podczas wciagania stalowego zewnetrznego szalunku 3, ze¬ wnetrzny szalunek 3 jest lekki i moze stanowic zewnetrzne uszczelnienie i zabezpieczenie, lub lico budowli, a ponadto unika sie dodatkowych ze¬ wnetrznych szalunków i pomostów szalunkowych, co obniza czas i koszt budowy. Unika sie tez nie¬ bezpiecznej pracy na zewnetrznych szalunkowych pomostach. Dalsza zaleta jest wykonanie telesko¬ powego szalunkowego pomostu 9 zawieszonego na linach 13, co zapewnia szybkie, latwe i wygodne dostosowanie pomostu do aktualnej wysokosci bu¬ dowania jak i aktualnej wielkosci i wymiarów leja. Sposób wedlug wynalazku ma jeszcze te za¬ lete, ze w przypadku gdy chcemy nadac glowicy budowli ksztalt leja rozetowego, lub wielokata, lub inny, pod wzgledem funkcjonalnym lub archi¬ tektonicznym, skomplikowany ksztalt, to wyko¬ nujac zewnetrzny metalowy szalunek, jest to mo¬ zliwe bez dodatkowych trudnosci, i efekt zostanie osiagniety przy minimalnych trudnosciach wyko¬ nawczych. Duzym osiagnieciem jest wykorzystanie rurowego masztu 2 jako zewnetrznego szalunku wewnetrznej czesci betonu 22 zbiornika. PL PL