Pierwszenstwo: Zgloszenie ogloszono: 30.05.1973 Opis patentoiwy opufblikowano: 31.01.1975 73379 KI. 21e,33/12 MKP GOlr 33/12 CZYTELNIA f . ti t»'--n.ji*.' *¦ " Twórcy wynalazku: Kazimierz Marciniak, Andrzej Przyjalkowski, Ja¬ cek Przygod^ki, Teresa Walewska-Przyjalkowska Uprawniony z patentu tymczasowego: Politechnika Warszawska, War¬ szawa (Polska) Permeametr do szybkich pomiarów przy pradzie stalym Przedmiotem wynalazku jest peumeaimetr do szybkich pomiarów przy pradizde stalym, znajdu¬ jacy zastosowanie do wyznaczania parametrów magnetycznych próbek.Parametry materialów magnetycznych mierzone sa dotychczas permeametrami róznych typów. Zna¬ ne permeametry posiadaja obwód magnetyczny zlozony z próbki badanego materialu lub jarzma w szczelinie którego znajduje sie badana prób¬ ka. Pomiar wykonywany jest w czasie przelacza¬ nia prad/u stalego magnesujacego lub w czasie jego zmiany, przy uzyciu galwanometru balistycz¬ nego lub sitrumieniomierza.Dla zapewnienia wiekszej dokladnosci stosuje sie specjalne jarzma lub próbki o duzych wy¬ miarach, ewentualnie próbki toroidalne trudne do wykonania i wymagajace^ kazdorazowego nawija¬ nia uzwojen.Latwy i szybki pomiar zapewniaja jedynie fer- romeitry. Przyrzady te wymagaja jednak magne¬ sowania próbki pradem zmiennym i ze wzgledu na zasade dzialania nie mozna ich stosowac przy pradzie sitalym. Jezeli materialy magnetyczne ma¬ ja byc uzywane w obwodach zasilanych pradem stalym, konieczny jest pomiar niektórych ich pa¬ rametrów takze przy pradzie stalym. Wymaga¬ nia takie sltaiwia norma. Konieczne jest wtedy uzycie galwanomeitru balistycznego < lub strumie- niomierza, a wiec przyrzadów typowo laboratoryj¬ nych, których stosowanie do szybkich pomiarów 2 kontrolnych zwlaszcza w warunkach fabrycznych jest praktycznie niemozliwe.Celem wynalazku jest zbudowanie permeametru umozliwiaijacego szybki pomiar indukcji magne- 5 tycznej i natezenia pola magnetycznego w pro¬ stych próbkach o niewielkich wymiarach, pozba¬ wionego wad i niedogodnosci znanych permeame- trów.Cel ten spelnia permeametr posiadajacy magne- io towód, w którego szczelinie umieszcza sie badana próbke i na którym naiwinieta jest cewka zasi¬ lana pradem stalym. Wedlug wynalazku magne- towód posiiaida druga szczeline, w której umiesz¬ czony jest haililoitron, polaczony ze zródlem zasi- 13 lania i ukladem pomiarowym.Permeametr wedlug wynalazku charakteryzuje sie takimi zaletami jak: bezposredni pomiar in¬ dukcji wskazówkowym miernikiem magnetoelek- trycznym zamiaslt galwanometrem balistycznym; 20 mozliwosc dokonywania pomiarów na niewielkich prostych próbkach, latwych do wykonania oraz latwosc i szybkosc dokonywania pomiarów, w po¬ równaniu z innymi metodami stosowanymi przy pradzie stalym. 25 Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przy¬ kladowych wykonaniach na rysunku, na którym fig. 1 uwidacznia permeametr do szybkich pomiarów w postaci schematu blokowego, zas fig. 2 odmiane permeamelmi takze w postaci schematu bloko- 30 wego. 73 37973 379 Na fig. 1 permeametr posiada obwód magne¬ tyczny skladajacy sie z maginetowadu posiadaja¬ cego dwie czesci: ruchoma 1 i nieruchoma 2 oraz próbka 3. Czesc ruchoma jest odsuwana celem wprowadzenia w szczeline miedzy czescia 1 i 2 próbki 3 a nasitejpnie dociskana najkorzystniej sprezyna. Cewka magnesujaca 4 umieszczona na magnetowodzie zasilana jest pradem stalym. W szczelinie rdzenia umieszczony jest hailotron 5 zasilany ze zródla zasilania 6. Pomiar indukcji po¬ lega na pomiarze napiecia Halla miernikiem ma- gnetoelektrycznyrn 7 bezposrednio lub przez wzmacniacz. Natezenie pola magnetycznego wska¬ zuje amperomierz 8 mierzacy prad magnesujacy i wyskalowany w jednostkach natezenia pola.Prad magnesujacy jest regulowany przez czlon regulacyjny 9, którym jest potencjometr w przy¬ padku koniecznosci dokonywania pomiarów cia¬ glych np. pelnej charakterystyki magnesowania lub przelacznik w przypadku dokonywania po¬ miarów w niektórych, wybranych punktach cha¬ rakterystyki magnesowania. Pomiarów w drugiej i trzeciej cwiartce petli histeorezy dokonuje sie po zmianie kierunku pradu przelacznikiem 10.Zasilacz stalopradowy 11 sluzy do zasilania cewki poprzez przelacznik 10 i czlon regulacyjny 9.Odmiana peumeametru technicznego przedstawio¬ na na rysunku fig. 2 zawiera taki sam obwód magnetyczny 1, 2 i 3, cewke magnesujaca 4 i uklad pomiarowy z hallotronem 5, przy czym 10 20 25 30 oddzielne przelaczniki 9 i 10 sa zastapione jed¬ nym przelacznikiem wielosItykoWym 12. Przelacz¬ nik 12 umozliwia wlaczanie pradu magnesujacego o róznych wartosciach dodatnich i ujemnych usta¬ lonych programem badan, a ponadto moze po¬ siadac styki którymi wlacza zarówki lub neonów¬ ki sluzace do wskazywania na pulpicie przyrzadu punktu petli histarezy w którym aktualnie doko¬ nuje sie pomiaru.Permeatmeftr dziala w sposób nastepujacy. Prób¬ ke 3 wklada sie w szczeline maignetowodu miedzy czesci 1 i 2, nastepnie wlacza zasilacz 11 i usta¬ wia odpowiednie wartosci pradu magnesujacego poprzez ustawienie w odjpowiedniej pozycji prze¬ lacznika 12 lub za pomoca czlonu regulujacego 9.Wartosc natezenia pola magnetycznego odczy¬ tuje sie bezposrednio na amperomierzu 8, a war¬ tosc indukcji magnetycznej na mierniku 7. PL