PL73015B2 - - Google Patents

Description

Pierwszenstwo: 06.02.1970 dla zastrz. 2—17 Szwajcaria Zgloszenie ogloszono: 05.05.1973 Opis patentowy opublikowano: 20.12.1974 73015 KI. 39b5, 30/00 MKP C08g 30/00 Twórca wynalazku: Uprawniony z patentu tymczasowego: Ciba — Geigy AG, * Bazylea (Szwajcaria) Sposób wytwarzania trwalych preparatów z rozpuszczalnych lub dajacych sie dyspergowac w wodzie produktów reakcji zwiazków epoksydowych, amin szeregu tluszczowego i zasadowych poliamidów Przedmiotem wynalazku jest sposób wytwarzania trwalych preparatów z rozpuszczalnych w wodzie lub dajacych sie dyspergowac produktów reakcji zwiazków epoksydowych, amin szeregu tluszczowe¬ go i zasadowych poliamidów.Z opisu patentowego Stanów Zjednoczonych Ameryki nr 3 033 706 znane sa preparaty przezna¬ czone do obróbki materialów wlókienniczych za¬ wierajacych welne, stanowiace mieszanine zwiaz¬ ków poliepoksydowych, poliamidów i emulgatora.Po obróbce materialów welnianych za pomoca tego preparatu nalezy otrzymana apreture dotwardzac w podwyzszonej temperaturze. Natomiast preparaty wytworzone sposobem wedlug wynalazku zawieraja produkt reakcji zasadowego poliamidu z produk¬ tem, wytworzonym w reakcji zwiazku epoksydowe¬ go z amina tluszczowa. Stosowanie emulgatora w preparacie wytworzonym sposobem wedlug wyna¬ lazku nie jest konieczne, bowiem zawarte w nim produkty reakcji sa rozpuszczalne w wodzie. Rów¬ niez nie jest niezbedne dotwardzanie apretur wy¬ tworzonych za pomoca tego preparatu, gdyz zawar¬ te w nich produkty reakcji utrwalaja sie juz po zwyczajnym wysuszeniu. Dodatkowa zaleta produk¬ tów wytworzonych sposobem wedlug wynalazku jest ich bezbarwnosc.Sposób ten polega na tym, ze stanowiacy pierw¬ szy reagent produkt reakcji co najmniej jednego zwiazku epoksydowego zawierajacego w czasteczce co najmniej dwie grupy epoksydowe i co najmniej 10 15 20 25 30 jednej wyzszej aminy szeregu tluszczowego, w któ¬ rym to produkcie stosunek równowaznikowy grup epoksydowych do grup aminowych wynosi 1 :0,1 do 1 :0,85, poddaje sie ze stanowiacym drugi reagent zasadowym poliamidem, otrzymanym droga kon¬ densacji polimerycznyeh nienasyconych kwasów tluszczowych i polialkilenopoliamin, reakcji w obec¬ nosci organicznego rozpuszczalnika w temperatu¬ rze do 95 °C, przy czym stosunek równowaznikowy grup epoksydowych pierwszego reagenta do grup aminowych drugiego reagenta wynosi 1:1 do l-:6, korzystnie 1 :1 do 1 :5, po czyrh przez dodanie kwa¬ su najpózniej po zakonczeniu reakcji zakwasza sie mieszanine reakcyjna tak, ze jej próbka po doda¬ niu wody wykazuje odczyn o wartosci pH = 2—8.Pod pojeciem równowaznika nalezy rozumiec ilosc zasadowego poliamidu w gramach, równowaz¬ na jednemu molowi monoaminy.Skladowe zwiazki epoksydowe^ z których otrzy¬ muje sie pierwszy reagent wywodza sie korzystnie z wielowartosciowych fenoli lub polifenoli, takich jak rezorcyna, produkty kondensacji fenolu z for¬ maldehydem typu rezoli lub nowolaków. Korzyst¬ nie jako zwiazki wyjsciowe do otrzymywania zwiaz¬ ków epoksydowych stosuje sie bisfenole, takie jak bis-/4-hydroksyfenylo/-metan, a zwlaszcza 2,2-bis- /4'-hydroksyfenylo/-propan.Zaliczaja sie do tych zwiazków zwlaszcza zwiaz¬ ki epoksydowe na osnowie 2,2-bis-/4'-hydroksyfeny- lo/-propanu, wykazujace zawartosc grup epoksydo- 73 01573 015 3 4 wyeh równa 1,8—5,8 równowazników grup epoksy¬ dowych na kg, korzystnie jednak co najmniej 5 rów¬ nowazników grup epoksydowych na kg, odpowia¬ dajace wzorowi 1, w którym z oznacza srednia 0 wartosci 0—0,65. Takie zwiazki epoksydowe otrzy¬ muje sie przez reakcje epichlorohydryny z 2,2-bis- /4'-hydroksyfenylo/-propanem.Odpowiednimi skladowymi aminami pierwszego reagenta sa przede wszystkim monoaminy szeregu tluszczowego o 12—24 atomach wegla, przy czym chodzi tu zwlaszcza o aminy o wzorze H3C—/CH2/X — NH2, w którym x oznacza liczbe calkowita 11—. 23, korzystnie 17—21. Stosuje sie wiec na przyklad lauryloamine, palmityloamine, stearyloamine, ara¬ chidyloamine lub behenyloamine. Mozna równiez stosowac mieszaniny tych amin, otrzymywane w po¬ staci produktu technicznego.Reakcje skladowego zwiazku epoksydowego rea¬ genta pierwszego ze skladowa amina reagenta pierwszego prowadzi sie korzystnie w temperatu¬ rze 80—120°C, zwlaszcza 100°C.Stosunek zwiazku epoksydowego do aminy w pierwszym reagencie jest w sposobie wedlug wy¬ nalazku tak dobrany, ze stosuje sie taki nadmiar zwiazku epoksydowego, ze na kazda grupe amino¬ wa przypada wiecej niz jedna grupa epoksydowa, Otrzymane w wyniku produkty reakcji stanowiace pierwszy reagent zawieraja grupy epoksydowe. We¬ dlug wynalazku w pierwszym reagencie ilosc skla¬ dowego epoksydowego zwiazku i aminy dobiera sie tak, ze utrzymuje sie stosunek równowaznikowy 1 grupy epoksydowej do 0,1—0,5 grup aminowych, to jest ilosc zwiazku epoksydowego odpowiadajaca 1 równowaznikowi grup epoksydowych poddaje sie reakcji z iloscia aminy odpowiadajaca równowaz¬ nikowi grup aminowych 0,1—0,5. Korzystnie stosu¬ nek równowaznikowy grup epoksydowych do grup aminowych wynosi od 1 :0,1 do 1 :0,5, a zwlaszcza od 1 :0,25 do 1 :0,5.Jako skladowe nienasycone kwasy tluszczowe sto¬ sowane do wytwarzania zasadowych poliamidów, polimeryczne nienasycone kwasy tluszczowe stano¬ wia korzystnie alifatyczne, zawierajace wiazanie etylenowe, nienasycone di- do trimery kwasów tlusz¬ czowych. Stanowiace drugi reagent sposobu wedlug wynalazku produkty reakcji otrzymuje sie korzy¬ stnie z polialkilenopoliamin i alifatycznych niena¬ syconych di- do trimerów kwasów tluszczowych wywodzacych sie z kwasów jednokarboksylowych o 16—22 atomach wegla. Takimi kwasami karboksy- lowymi sa kwasy tluszczowe o co najmniej jednym, a zwlaszcza 2—5 nienasyconych wiazaniach etyle¬ nowych. Przedstawicielami tej klasy kwasów sa na przyklad kwas oleinowy, kwas hiragonowy, kwas oleostearynowy, kwas likanowy, kwas arachidono- wy, kwas klupanodonowy, a zwlaszcza kwas lino¬ lowy i linolenowy. Te kwasy tluszczowe mozna otrzymac z naturalnych olejów, w których wyste¬ puja glównie jako glicerydy.Stosowane w sposobie wedlug wynalazku di- do trimery nienasyconych kwasów tluszczowych otrzy¬ muje sie w znany sposób przez dimeryzacje kwa¬ sów jednokarboksylowych wyzej wspomnianego ro¬ dzaju. Tak zwane dimery kwasów tluszczowych za¬ wieraja zawsze trimery oraz niewielka ilesc mono¬ merów tych kwasów.Jako skladowy polimeryczny kwas tluszczowy dru¬ giego reagenta szczególnie nadaje sie dimeryzowa- 5 ny do trimeryzowany kwas linolowy lub linoleno¬ wy. Produkty techniczne tych kwasów zawieraja z reguly 75—95% wagowych dimerów, 4—25% wa¬ gowych trimerów i slady do 3% monomerów tych kwasów. Stosunek molowy dimerów do trimerów 10 kwasów wynosi od okolo 5 :1 do 36 :1.Jako skladowe polialkilenopoliaminy drugiego reagenta nadaja sie szczególnie poliaminy, takie jak dwuetylenotrójamina, trójetylenoczteroamina i czte- roetylenopiecioamina, a wiec aminy o wzorze 15 H2N—/CH2—CH2—NH/n—CH2—CH2—NHg, w którym n oznacza 1, 2 lub 3. W przypadku mieszanin amin mozna przyjac równiez wartosc srednia nie stano¬ wiaca liczby calkowitej, na przyklad pomiedzy 1 i 2.Jako skladnik szczególnie wartosciowy stosuje sie 20 zasadowy poliamid wytworzony z dimeru do trime- ru kwasu linolowego lub linolenowego i poliaminy o wzorze H2N—/CH.,—CH2—NH/n—CH^—CH2—NH2.Jako rozpuszczalniki organiczne, w obecnosci któ¬ rych prowadzi sie reakcje reagenta pierwszego 25 z drugim, stosuje sie przede wszystkim organiczne rozpuszczalniki rozpuszczalne w wodzie, zwlaszcza takie, które mieszaja sie z woda w kazdym stosun¬ ku. Przykladami takich rozpuszczalników sa diok¬ san, izopropanol, etanol i metanol, eter n-butylowy 30 glikolu etylenowego (n-butyloglikol), eter monobu- tylowy glikolu dwuetylenowego.Mozna jednak równiez prowadzic reakcje w obec¬ nosci nierozpuszczalnych w wodzie rozpuszczalni¬ ków organicznych, takich jak weglowodory benzy- 35 ny, na przyklad benzyna lub eter naftowy, benzen, chlorowcowane lub podstawione nizszymi grupami alkilowymi benzeny, na przyklad toluen, ksylen, chlorobenzen, zwiazki alicykliczne, na przyklad te¬ tralina lub cykloheksan, chlorowcowane weglowo- 40 dory, na przyklad chlorek metylenu, bromek mety¬ lenu, chloroform, czterochlorek wegla, chlorek ety¬ lenu, bromek etylenu, s-czterochloroetan, a zwlasz¬ cza trójchloroetylen lub perchloroetylen.Tak otrzymane produkty reakcji sa w wodzie roz- 45 puszczalne albo przynajmniej daja sie zdysperowac.Produkty reakcji epoksydowo-aminowego reagen¬ ta pierwszego z poliamidowym reagentem drugim mozna ewentualnie otrzymac równiez stosujac do¬ datkowy trzeci reagent, a mianowicie dalszy jedno- 50 lub dwufunkcyjny zwiazek, rózniacy sie od pierw¬ szego i drugiego reagenta. Te jedno- lub dwufunk- cyjne zwiazki jako funkcjonalne grupy lub atomy zawieraja ruchliwe atomy chlorowców, grupy wi¬ nylowe, grupy kwasowe, grupy estrowe, grupy bez- 55 wodników kwasowych, grupy izocyjanianowe lub epoksydowe. Korzystnie stosuje sie okolo 0,25 mola zwiazku jednofunkcyjnego stanowiacego trzeci rea¬ gent na 1 równowaznik grup aminowych drugiego reagenta, jednak sklad ten moze byc równiez pod- 60 wyzszony do na przyklad 0,5 mola na 1 równowaz¬ nik grup aminowych. W przypadku wprowadzenia zwiazków dwufunkcyjnyeh, stosuje sie korzystnie 0,05—0,5 mola na 1 równowaznik grup aminowych drugiego reagenta. 65 Trzeci reagent stanowia korzystnie halogenki aral-73 015 5 6 kilowe lub alkilowe, nitryle lub amidy kwasów sze¬ regu kwasu_ akrylowego, alifatyczne lub aromatycz¬ ne kwasy karboksylowe, ich estry lub bezwodniki, oraz alifatyczne lub aromatyczne izocyjaniany, zwiazki epoksydowe lub epichlorowcohydryny.Jako jednofunkcyjny trzeci reagent korzystnie stosuje sie halogenki alkilowe, takie jak bromek etylu lub chlorek butylu, halogenki aralkilowe, ta¬ kie jak chlorek benzylu, nitryle lub amidy kwasu akrylowego lub metakrylowego, takie jak akryloni¬ tryl lub amid kwasu akrylowego, kwasy alkano- karboksylowe zawierajace do 18 atomów wegla, ta¬ kie jak kwas oleju kokosowego lub kwas stearyno¬ wy, lub ich estry z alkanolami zawierajacymi naj¬ wyzej 5 atomów wegla, na przyklad z metanolem, etanolem lub n-butanolem, albo ich bezwodniki, ta¬ kie jak bezwodnik kwasu octowego, aromatyczne izocyjaniany, takie jak izocyjanian fenyIowy, albo alifatyczne lub aromatyczne zwiazki epoksydowe, takie jak tlenek propylenu, tlenek butylenu, tlenek dodecenu lub tlenek styrenu. Korzystnym zwiaz¬ kiem dwufunkcyjnym stanowiacym trzeci reagent jest epichlorohydryna.Jako trzeci reagent nadaja sie zwlaszcza tlenki alkilenu zawierajace najwyzej 12 atomów wegla, kwasy alkanokarboksylowe zawierajace najwyzej 18 atomów wegla, jednopierscieniowe halogenki aralkilowe lub akrylonitryl.Kolejnosc, w której zachodzi reakcja poliamidów ze zwiazkami jednofunkcyjnymi i produktami re¬ akcji zwiazków epoksydowych z aminami szeregu tluszczowego ma drugorzedne znaczenie. Poliami¬ dy mozna najpierw poddac reakcji ze zwiazkiem jednofunkcyjnym, a nastepnie z produktem reakcji zwiazku epoksydowego i aminy szeregu tluszczowe¬ go, albo tez odwrotnie. W pewnych przypadkach, gdy nie ma duzych róznic w reaktywnosci, mozna równiez reakcje prowadzic jednoczesnie.Reakcje otrzymywania produktu z pierwszego i drugiego reagenta prowadzi sie w ten sposób, ze powstaja rozpuszczalne w wodzie lub dajace sie dyspergowac produkty poliaddycji, przy czym naj¬ pózniej po zakonczeniu reakcji zakwasza sie mie¬ szanine reakcyjna do odczynu o wartosci pH = 2— 8, korzystnie pH = 2—7, a zwlaszcza pH i= 5—6. Do otrzymania odczynu o tej wartosci pH stosuje sie na przyklad nieorganiczne lub organiczne kwasy, korzystnie lotne kwasy organiczne, takie jak kwas mrówkowy, lub kwas octowy. Zaleca sie od razu albo w ciagu krótkiego czasu po rozpoczeciu lacze¬ nia zasadowego poliamidu ze zwiazkiem epoksydo¬ wym dodawac do mieszaniny reakcyjnej pewna ilosc kwasu i podczas dalszej reakcji wprowadzac kwas w sposób ciagly lub porcjami. Korzystnie re¬ akcje prowadzi sie w temperaturze do 80°C, na przyklad w temperaturze 25—80°C, a zwlaszcza w temperaturze 45—70°C. Tak otrzymane, zakwa¬ szone do odczynu o podanej wartosci pH oraz ko¬ rzystnie rozcienczone za pomoca rozpuszczalnika organicznego lub najkorzystniej wody do zawartos¬ ci 10—30% produktu reakcji, roztwory lub dysper¬ sje (najczesciej roztwory od slabo opalizujacych do metnych) odznaczaja sie duza trwaloscia.Produkty o korzystnych wlasciwosciach otrzymuje sie równiez wtedy, gdy po dodaniu kwasu i ^wody preparat przechowuje sie jeszcze W temperaturze pokojowej lub podwyzszonej, na przyklad w ciagu 4 godzin w temperaturze 70°C lub w ciagu dluz¬ szego czasu w nizszej temperaturze. 5 Podane na wstepie preparaty nadaja sie do wy¬ konczania materialów wlókienniczych, zwlaszcza do nadawania welnie odpornosci na filcowanie, przy czym welne impregnuje sie w kapieli wodnej, do której dodaje sie preparat i ewentualnie jeszcze dalsze dodatki, takie jak srodki zwilzajace, dysper¬ gujace i/lub kwasy, nastepnie ja suszy i poddaje obróbce w podwyzszonej temperaturze. Szczególnie korzystny jest jednak sposób farbowania welny i na¬ dawania jej odpornosci na filcowanie polegajacy na tym, ze welne kolejno w dowolnej kolejnosci far¬ buje sie metoda wyczerpywania barwnika, a nadto traktuje preparatami zwiazków epoksydowych i za¬ sadowych poliamidów w temperaturze 35—100°C i przy wartosci pH = 7—3. Farbowanie i nadawanie odpornosci na filcowanie mozna wiec kombinowac w prosty sposób i prowadzic w tej samej aparatu¬ rze bez wyjmowania welny z aparatury pomiedzy obydwoma procesami. Nadawanie odpornosci na fil¬ cowanie mozna równiez prowadzic metoda napawa¬ nia.Farbowanie mozna prowadzic w znany sposób za pomoca dowolnych, nadajacych sie dla welny barw¬ ników, na przyklad kwasnych barwników do wel¬ ny, barwników 1 :1 lub 1 :2 metalokompeksowych i barwników reaktywnych. Mozna równiez stoso-.._. wac uzywane przy farbowaniu welny dodatki, takie jak kwas siarkowy, kwas octowy, siarczan sodowy, siarczan amonowy oraz srodki wyrównujace, przy czym jako srodek wyrównujacy stosuje sie przede wszystkim zwiazki poliglikolowe wyzszych amin alifatycznych, które ewentualnie moga byc takze czwartorzedowe i/lub zestryfikowane przy grupach hydroksylowych wielozasadowymi kwasami.Kapiel sluzaca do nadawania odpornosci na fil¬ cowanie zawiera jeszcze obok preparatu produktu poliaddycji potrzebna do otrzymywania alkaliczne¬ go odczynu srodowiska zasade, na przyklad amo¬ niak, fosforan dwu- lub trójsodowy. Ilosc produk¬ tu poliaddycji (rozpuszczalnika i wody nie wlicza sie) w przeliczeniu na ciezar welny wynosi korzy¬ stnie 0,5—5%. Jak juz wyzej wspomniano, proces prowadzi sie w temperaturze 35—100°C, najczesciej w ciagu 20—80 minut w celu osiagniecia duzego do praktycznie zupelnego utrwalenia produktu poliad¬ dycji.Kolejnosc prowadzenia obydwu procesów jest do¬ wolna, lecz zasadniczo korzystniej jest najpierw far¬ bowac, a nastepnie nadawac odpornosc na filcowa¬ nie.Kombinowany sposób farbowania i nadawania odpornosci na filcowanie nadaje sie szczególnie do¬ brze w przypadku barwienia w aparatach farbiar- skich, w których material poddawany barwieniu jest nieruchomy, a porusza sie kapiel.Korzystne efekty przy nadawaniu odpornosci na filcowanie osiaga sie ponadto przez dodawanie do kapieli srodków utleniajacych, takich jak nadtlenek wodoru. Mozna ewentualnie polepszyc trwalosc wy¬ konczania nadajacego odpornosc na utlenianie, jezeli welne, przed traktowaniem preparatem zawieraja- 15 20 25 30 35 40 45 50 55 6073 015 7 8 cym produkt reakcji, podda sie obróbce wstepnej za pomoca rozcienczonego wodnego roztworu kwasu dwuchloroizocyjanurowego lub jego soli z metala¬ mi alkalicznymi.Przy zastosowaniu kapieli o wysokiej zawartosci organicznych, zwlaszcza nierozpuszczalnych w wo¬ dzie rozpuszczalników lub kapieli bezwodnych, za¬ wierajacych tylko rozpuszczalniki organiczne, pro¬ ces prowadzi sie korzystnie w aparaturach zamknie¬ tych, na przyklad takich, jakie stosuje sie w che¬ micznym praniu na sucho.Preparaty wytworzone sposobem wedlug wyna¬ lazku mozna równiez dodawac do papieru jako sro¬ dek klejacy.Przy zastosowaniu preparatów w kompozycji z prekondensatem aminoplastu do materialów wló¬ kienniczych, zwlaszcza bawelny, osiaga sie odpor¬ ny naf pranie efekt o nazwie Soil-Release.Równiez za pomoca wytworzonych sposobem we¬ dlug wynalazku preparatów mozna nadac materia¬ lom wlókienniczym takie wykonczenie nie wyma¬ gajace prasowania.Ponadto za pomoca preparatów zawierajacych omówione produkty reakcji utrwala sie dobrze barwniki, zwlaszcza barwniki reaktywne, na mate¬ rialach wlókienniczych, zwlaszcza na welnie, co wy¬ raza sie polepszona odpornoscia na-pot.Poza tym omawiane produkty polepszaja równiez mechaniczne wlasciwosci materialów wlókienni¬ czych, takie jak wytrzymalosc na rozrywanie, wy¬ dluzenie wzgledne przy rozrywaniu, odpornosc na szorowanie, sklonnosc do tworzenia sie wezelków.Czasem mozna równiez stosowac produkty reakcji w organicznym rozpuszczalniku, to znaczy jako roz¬ twór lub jako dyspersje w rozpuszczalniku organicz¬ nym. Jako rozpuszczalniki stosuje sie te same, które podano przy omawianiu wytwarzania tych produk¬ tów.Jezeli produkty reakcji sa nierozpuszczalne w nie¬ rozpuszczalnych w wodzie rozpuszczalnikach orga¬ nicznych, wówczas mozna je zdyspergowac w nie¬ rozpuszczalnych w wodzie rozpuszczalnikach w obecnosci srodka powierzchniowo-czynnego roz¬ puszczalnego w rozpuszczalnikach organicznych.Produkt reakcji, rozpuszczalnik i srodek powierzch- niowo-czynny mozna polaczyc mieszajac, albo korzy¬ stnie produkt reakcji ugniesc ze srodkiem po- wierzchniowo-czynnym i nastepnie rozproszyc mie¬ szajac rozpuszczalnik. Otrzymuje sie trwala dysper¬ sje. Dyspersje te stosuje sie w sposób opisany dla wodnych preparatów.W nastepujacych przepisach i przykladach pro¬ centy oznaczaja procenty wagowe.Przyklady wytwarzania pierwszego reagenta epo- ksydowo-aminowego.Przyklad A. 196 g (1 równowaznik grup epo¬ ksydowych) zwiazku epoksydowego otrzymanego z 2,2-bis-/4'-hydroksyfenylo/-propanu i epichlorohy- dryny miesza sie z 31 g (0,1 równowaznika grup aminowych) mieszaniny 1-aminoeikozanu i 1-amino- dokozanu w ciagu 1 godziny w temperaturze 100°C.Otrzymuje sie przezroczysty, gesty produkt o cie¬ zarze równowaznikowym grup epoksydowych wy¬ noszacym 255.Przyklad B. 196 g (1 równowaznik grup epo¬ ksydowych) zwiazku epoksydowego opisanego w przykladzie A miesza sie z 62 g (0,2 równowaz¬ nika grup aminowych) opisanej w przykladzie A aminy szeregu tluszczowego w ciagu 1 godziny 5 w temperaturze 100°C. Otrzymuje sie przezroczysty, gesty produkt o ciezarze równowaznikowym grup epoksydowych wynoszacym 313.Przyklad C. 196 g (1 równowaznik grup epo¬ ksydowych) zwiazku epoksydowego opisanego w przykladzie A miesza sie z 77,5 g (0,25 równowaz¬ nika grup epoksydowych) opisanej w przykladzie A aminy szeregu tluszczowego w ciagu 1 godziny w temperaturze 100°C. Otrzymuje sie produkt o du¬ zej lepkosci, którego ciezar równowaznikowy grup epoksydowych wynosi 379.Przyklad D. 196 g (1 równowaznik grup epo¬ ksydowych) zwiazku epoksydowego opisanego w przykladzie A miesza sie z 93 g (0,3 równowaz¬ nika grup epoksydowych) opisanej w przykladzie A aminy szeregu tluszczowego w ciagu 1 godziny w temperaturze 100°C. Otrzymuje sie produkt o du¬ zej lepkosci, którego ciezar równowaznikowy grup epoksydowych wynosi 436.Przyklad E. 196 g (1 równowaznik grup epo¬ ksydowych) zwiazku epoksydowego opisanego w przykladzie A miesza sie z 108,5 g (0,35 równo¬ waznika grup aminowych) opisanej w przykla¬ dzie A aminy szeregu tluszczowego w ciagu 1 go¬ dziny w temperaturze 100°C. Otrzymuje sie produkt o duzej lepkosci, którego ciezar równowaznikowy grup epoksydowych wynosi 498.Przyklad F. 196 g (1 równowaznik grup epo¬ ksydowych) zwiazku epoksydowego opisanego w przykladzie A miesza sie z 124 g (0,4 równowaz¬ nika grup aminowych) w ciagu 1 godziny w tempe¬ raturze 100°C. Otrzymuje sie produkt o duzej lep¬ kosci, którego ciezar równowaznikowy grup epoksy¬ dowych wynosi 507.Przyklad G. 196 g (1 równowaznik grup epo¬ ksydowych) zwiazku epoksydowego opisanego w przykladzie A miesza sie z 155 g (0,5 równowaz¬ nika grup aminowych) opisanej w przykladzie A aminy szeregu tluszczowego w ciagu 1 godziny w temperaturze 100°C. Otrzymuje sie produkt o du¬ zej lepkosci, którego ciezar równowaznikowy grup epoksydowych wynosi 685.Przyklad H. 91,2 g eteru dwuglicydylowego butandiolu (0,8 równowaznika grup epoksydowych) miesza sie z 62 g (0,2 równowaznika grup amino¬ wych) mieszaniny 1-aminoeikozanu i 1-aminodoko- zanu w ciagu 1 godziny w temperaturze 100°C.Otrzymuje sie przezroczysty, gesty produkt, którego ciezar równowaznikowy grup epoksydowych wyno¬ si 257.Przyklad I. 99 g estru dwuglicydylowego kwa¬ su szesciowodoroftalowego (0,6 równowaznika grup epoksydowych) miesza sie z 46,5 g (0,15 równowaz¬ nika grup aminowych) mieszaniny 1-aminoeikozanu i 1-aminodokozanu w ciagu 1 godziny w tempera¬ turze 100°C. Otrzymuje sie przezroczysty, gesty pro¬ dukt, którego ciezar równowaznikowy grup epoksy¬ dowych wynosi 395.Przyklad J. 98 g (0,5 równowaznika grup epo¬ ksydowych) zwiazku epoksydowego otrzymanego z 2,2-bis-/4'-hydroksyfenylo/-propanu i epichloro- 15 20 25 30 35 40 45 50 55 GO73 015 9 10 hydryny miesza sie z 33,7 g stearyloaminy (0,125 równowaznika grup aminowych) w ciagu 1 godziny w temperaturze 100°C. Otrzymuje sie przezroczysty, gesty produkt, którego równowaznik grup epoksy¬ dowych wynosi 400.Przyklad K. 96 g zwiazku epoksydowego o wzorze 2 (0,6 równowaznika grup epoksydowych) miesza sie z 46,5 (0,15 równowaznika grup amino¬ wych) mieszaniny 1-aminoeikozanu i 1-aminodoko- •zanu w ciagu 1 godziny w temperaturze 100°C.Otrzymuje sie przezroczysty, gesty produkt, którego ciezar równowaznikowy grup epoksydowych wyno¬ si 278.Przyklad L. 99,6 g izocyjanuranianu trójglicy- dylowego (0,6 równowaznika grup epoksydowych) miesza sie z 46,5 g (0,15 równowaznika grup ami¬ nowych) mieszaniny 1-aminoeikozanu i 1-aminodo- kozanu w ciagu 1 godziny w temperaturze 100°C.Otrzymuje sie przezroczysty produkt o ciezarze rów¬ nowaznikowym grup epoksydowych wynosza¬ cym 208.Przyklad M. 156,8 g (0,8 równowaznika grup epoksydowych) zwiazku epoksydowego otrzymanego z 2,2-bis-/4'-hydroksyfenylo/-propanu i epichlorohy- dryny miesza sie z 37,1 g lauryloaminy (0,2 rów¬ nowaznika grup aminowych) w ciagu 1 godziny w temperaturze 100°C. Otrzymuje sie przezroczysty produkt, którego ciezar równowaznikowy grup epo¬ ksydowych wynosi 403.Przyklad N. 98 g (0,5 równowaznika grup epo¬ ksydowych) zwiazku epoksydowego otrzymanego z 2,2-bis-/4'-hydroksyfenylo/-propanu i epichloro- hydryny ogrzewa sie do temperatury wewnetrznej 85—90°C. Nastepnie w ciagu 15 minut dodaje sie 124 g (0,4 równowaznika grup aminowych) miesza¬ niny 1-aminoeikozanu i 1-aminodokozanu, po czym miesza sie jeszcze w ciagu 6 godzin utrzymujac tem¬ perature wewnetrzna 100°C. Otrzymuje sie produkt 0 duzej lepkosci, którego ciezar równowaznikowy grup epoksydowych wynosi 2220.Przyklad O. 196 g (1 równowaznik grup epo¬ ksydowych) zwiazku epoksydowego otrzymanego z 2,2-bis-/4'-hydroksyfenylo/-propanu i epichloro- hydryny miesza sie z 32 g (0,2 równowaznika grup aminowych) laurylo-propylenodwuaminy w ciagu 1 godziny w temperaturze 100°C. Otrzymuje sie przezroczysty produkt, którego ciezar równowazni¬ kowy grup epoksydowych wynosi 380.Przyklad P. 196 g (1 równowaznik grup epo¬ ksydowych) zwiazku epoksydowego otrzymanego z 2,2-bis-/4'-hydroksyfenylo/-propanu i epichloro- hydryny miesza sie z 20,4 g (0,1 równowaznika grup aminowych) propylenodwuaminy oleju talowego w ciagu 1 godziny w temperaturze 100°C. Otrzy¬ muje sie przezroczysty produkt, którego ciezar rów¬ nowaznikowy grup epoksydowych wynosi 282.Przyklady wytwarzania trwalego preparatu.Przyklad I. 49,4 g poliamidu otrzymanego z polimeryzowanego kwasu linolowego i dwuetyle- notrójaminy (0,2 równowaznika grup aminowych) rozpuszcza sie w 50 g butyloglikolu i ogrzewa, utrzy¬ mujac temperature wewnetrzna 53°C. Nastepnie wkrapla sie w ciagu 30 minut roztwór 18,95 g zwiaz¬ ku epoksydowego z przykladu C (0,05 równowazni¬ ków grup epoksydowych) w 20 g n-butyloglikolu.Po uplywie 1 godziny dodaje sie roztwór 8 g lodo¬ watego kwasu octowego i 195 g odjonizowanej wody i miesza sie az do ochlodzenia. Otrzymuje sie rzad¬ ki roztwór o zawartosci suchej substancji wynosza- 5 cej 20% i wartosci pH=7,0.Przyklad II. 49,4 g "(0,2 równowaznika grup aminowych) produktu polimeryzacji z przykladu I rozpuszcza sie w 50 g n-butyloglikolu, i ogrzewa, utrzymujac temperature wewnetrzna 58°C. Nastep¬ nie wkrapla sie w ciagu 40 minut roztwór 34,25 g zwiazku epoksydowego wedlug przykladu G (0,05 równowaznika grup epoksydowych) w 35 g n-bu¬ tyloglikolu. Po uplywie 1 godziny dodaje sie roz¬ twór 7 g lodowatego kwasu octowego i 226 g odjo¬ nizowanej wody i miesza az do ochlodzenia. Otrzy¬ muje sie rzadki roztwór o zawartosci suchej sub¬ stancji wynoszacej 20% i wartosci pH=7,0.Przyklad III. 61,8 g poliamidu otrzymanego z polimeryzowanego kwasu linolowego i dwuetyle- notrójaminy (0,25 równowaznika grup amino¬ wych) rozpuszcza sie w 61,8 g izopropanolu i ogrze¬ wa, utrzymujac temperature wewnetrzna 53°C. Na¬ stepnie wkrapla sie w ciagu 30 minut roztwór 12,85 g zwiazku epoksydowego wedlug przykladu H (0,05 równowaznika grup epoksydowych) w 12,85 g izopropanolu. Po uplywie 1 godziny dodaje sie roz¬ twór 15 g lodowatego kwasu octowego w 200 g od- jonizowanej wody i miesza dalej az do ochlodze¬ nia. Otrzymuje sie rzadki roztwór o zawartosci su¬ chej substancji wynoszacej 20% i wartosci pH<= = 6,0.Przyklad IV. 49,4 g (0,2 równowaznika grup aminowych) poliamidu otrzymanego wedlug przy¬ kladu III rozpuszcza sie w 49,4 g etanolu i ogrzewa, utrzymujac temperature wewnetrzna 53°C. Nastep¬ nie wkrapla sie w ciagu 30 minut roztwór 19,8 g zwiazku epoksydowego wedlug przykladu I (0,05 równowaznika grup epoksydowych) w 19,8 g eta¬ nolu. Po uplywie 1 godziny dodaje sie 24 g lodo¬ watego kwasu octowego w 180 g odjonizowanej wody i -miesza sie dalej az" do ochlodzenia. Otrzy¬ muje sie przezroczysty, rzadki roztwór o zawartos¬ ci suchej substancji wynoszacej 20% i wartosci pH = 5,9.Przyklad V. 49,4 g (0,2 równowaznika grup aminowych) poliamidu wedlug przykladu III roz¬ puszcza sie w 49,9 g butyloglikolu i ogrzewa utrzy¬ mujac temperature wewnetrzna 54°C. Nastepnie wkrapla sie w ciagu 30 minut roztwór 20 g zwiazku epoksydowego wedlug przykladu J (0,05 równowaz¬ nika grup epoksydowych) w 20 g butyloglikolu. Po uplywie 1 godziny dodaje sie 12 g lodowatego kwasu octowego, w 190 g odjonizowanej wody i miesza az do ochlodzenia. Otrzymuje sie przezroczysty, rzadki roztwór o zawartosci suchej substancji wynoszacej 20% i wartosci pH = 5,4.Przyklad VI. 49,4 g (0,2 równowaznika grup aminowych) poliamidu wedlug przykladu III roz¬ puszcza sie w 49,4 g dioksanu i ogrzewa do tempe¬ ratury wewnetrznej 55°C. Nastepnie w ciagu 30 mi¬ nut wkrapla sie roztwór 13,9 g zwiazku epoksydo¬ wego wedlug przykladu K (0,05 równowaznika grup epoksydowych) w 13,9 g dioksanu. Po uplywie 1 go¬ dziny dodaje sie 12 g lodowatego kwasu octowego w 172 g odjonizowanej wody i miesza dalej az do 15 20 25 30 35 40 45 50 55 6011 73 015 12 ochlodzenia. Otrzymuje sie rzadki roztwór o za¬ wartosci suchej substancji wynoszacej 20% i war¬ tosci pH = 5,4.Przyklad VII. 79 g (0,32 równowaznika grup aminowych) poliamidu wedlug przykladu III roz¬ puszcza sie w 79 g butyloglikolu i ogrzewa, utrzy¬ mujac temperature wewnetrzna 55°C. Nastepnie wkrapla sie w ciagu 30 minut roztwór 16,6 g zwiaz¬ ku epoksydowego wedlug przykladu L. (0,08 równo¬ waznika grup epoksydowych) w 16,6 g butylogli¬ kolu. Po uplywie 40 minut dodaje sie 19,2 g lodo¬ watego kwasu octowego i 260 g odjonizowanej wody i miesza dalej az do ochlodzenia. Otrzymuje sie rzadki roztwór o zawartosci suchej substancji wy¬ noszacej 20% i wartosci pH = 5,6.Przyklad VIII. a) Do naczynia reakcyjnego zaopatrzonego w mieszadlo, termometr, rurke do¬ prowadzajaca azot i glowice destylacyjna wprowa¬ dza sie 187 g polimeryzowanego kwasu tluszczowe¬ go i 68,5 g dwuetylenotrojaminy. Polimeryzowany kwas tluszczowy otrzymany przez polimeryzacje kwasu olejowego ma nastepujace wlasciwosci: 95% dimeryzowanego kwasu olejowego, ciezar równowaz¬ nikowy: 289. Mieszanine reakcyjna ogrzewa sie w atmosferze azotu mieszajac w ciagu 1,5 godziny do temperatury 200°C, przy czym w temperaturze wewnetrznej 160°C zachodzi odszczepianie wody.Po uplywie dalszych 2 godzin w temperaturze 200°C gromadzi sie lacznie 13 czesci wody. Nastepnie za- teza sie mieszanine w ciagu 3 godzin pod obnizo¬ nym cisnieniem (14 mm Hg) w temperaturze 200— 210°C. Otrzymuje-sie 210 g lepkiego, zóltego, prze¬ zroczystego produktu o ciezarze równowaznikowym grup aminowych 372. b) 74,4 g opisanego w punkcie a) produktu kon¬ densacji (0,2 równowaznika grup aminowych) roz¬ puszcza sie w 74,4 g butyloglikolu i ogrzewa, utrzy¬ mujac temperature wewnetrzna 55°C. Nastepnie wkrapla sie w ciagu 30 minut roztwór 20,2 g zwiaz¬ ku epoksydowego opisanego w przykladzie M (0,05 równowaznika grup epoksydowych) w 20,2 g buty¬ loglikolu. Po uplywie 30 minut dodaje sie 12 g lodo¬ watego kwasu octowego i 265 g odjonizowanej wody i miesza dalej az do ochlodzenia. Otrzymuje sie prze¬ zroczysty, rzadki roztwór o zawartosci suchej sub¬ stancji wynoszacej 20% i wartosci pH = 6,0.Przyklad IX. 44,6 g opisanego w przykladzie VIII a) produktu kondensacji (0,12 równowazników grup aminowych) rozpuszcza sie w 44,6 g butylogli¬ kolu i ogrzewa, utrzymujac temperature wewnetrz¬ na 60°C. Nastepnie wkrapla sie w ciagu 30 minut z dwóch oddzielnych wkraplaczy 7,2 g lodowatego kwasu octowego i roztwór 44,4 g zwiazku epoksy¬ dowego wedlug przykladu N (0,02 równowaznika grup epoksydowych) w 44,4. g butyloglikolu. Nastep¬ nie miesza sie w ciagu 6,5 godzin w temperaturze wewnetrznej 60°C, po czym jeszcze raz dodaje 10 g lodowatego kwasu octowego. Po uplywie dalszych 30 minut rozciencza sie mieszanine za pomoca 180 g butyloglikolu. Otrzymuje sie przezroczysty, rzadki roztwór o zawartosci suchej substancji wynosza¬ cej 20%. Próbka rozcienczona woda w stosunku 1 : 20 wykazuje wartosc pH = 5,8.Przyklad X. 66,6 g zwiazku epoksydowego wedlug przykladu N (0,03 równowaznika grup epo¬ ksydowych) rozpuszcza sie w 66,6 g butyloglikolu i ogrzewa, utrzymujac temperature wewnetrzna 60°C. Nastepnie wkrapla sie w ciagu 30 minut z dwóch oddzielnych wkraplaczy 5,6 g lodowatego 5 kwasu octowego i roztwór 33,4 g opisanego w przy¬ kladzie VIII a) produktu kondensacji (0,09 równo¬ waznika grup aminowych) w 33,4 g butyloglikolu.Nastepnie miesza sie w ciagu 6,5 godzin w tempe¬ raturze wewnetrznej 60°C, po czym jeszcze raz do- io daje 10 g lodowatego kwasu octowego. Po uplywie dalszych 30 minut rozciencza sie mieszanine za po¬ moca 283 g butyloglikolu. Otrzymuje sie przezro¬ czysty, rzadki roztwór o zawartosci suchej substan¬ cji wynoszacej 20%. Próbka rozcienczona woda 15 w stosunku 1 : 20 wykazuje wartosc pH = 5,8.Przyklad XI. 68,5 g (0,1 równowaznika grup epoksydowych) zwiazku epoksydowego wedlug przy¬ kladu G rozpuszcza sie w 37 g izopropanolu i ogrze¬ wa, utrzymujac temperature wewnetrzna 88°C. Na- 20 stepnie wkrapla sie w ciagu 30 minut roztwór 24,7 g (0,1 równowaznika grup aminowych) poliamidu wedlug przykladu III w 15 g izopropanolu. Nastep¬ nie miesza sie jeszcze w ciagu 5 godzin w tempera¬ turze wewnetrznej okolo 88°C pod chlodnica zwrot- 25 na, po czym dodaje 1,85 g (0,02 mola) epichlorohy- dryny. Po uplywie dalszych 10 minut dodaje sie roztwór 16 g lodowatego kwasu octowego w 312 g odjonizowanej wody i miesza dalej, az do ochlodze¬ nia. Otrzymuje sie rzadki produkt, w którym za- 30 wartosc suchej substancji wynosi 20% i którego war¬ tosc pH = 4,6.Przyklad XII. 79 g (0,32 równowaznika grup aminowych) poliamidu wedlug przykladu III roz¬ puszcza sie w 40 g butyloglikolu i ogrzewa do tem- 35 peratury wewnetrznej 80°C. Nastepnie wkrapla sie w ciagu 30 minut roztwór 30,4 g (0,08 równowazni¬ ka grup epoksydowych) zwiazku epoksydowego wedlug przykladu O w 30,4 g butyloglikolu. Po uplywie 15 minut dodaje sie 20 g lodowatego kwasu 40 octowego i 336 g odjonizowanej wody i miesza da¬ lej az do ochlodzenia. Otrzymuje sie rzadki roztwór o zawartosci suchej substancji wynoszacej 20% i wartosci pH = 5,3.Przyklad XIII. 79 g (0,32 równowaznika grup 45 aminowych) poliamidu wedlug przykladu III roz¬ puszcza sie w 40 g butyloglikolu i ogrzewa do tem¬ peratury wewnetrznej 80°C. Nastepnie wkrapla sie w ciagu 30 minut roztwór 22,6 g zwiazku epoksy¬ dowego wedlug przykladu P w 22,6 g butyloglikolu. 50 Po uplywie 15 minut dodaje, sie 20 g lodowatego kwasu octowego i 311 g odjonizowanej wody i mie¬ sza dalej az do ochlodzenia. Otrzymuje sie rzad¬ ki roztwór, którego zawartosc suchej substancji wy¬ nosi 20% i wartosc pH = 5,2. 55 Przyklad XIV. 79 g (0,32 równowaznika grup aminowych) poliamidu wedlug przykladu III ogrzewa sie do temperatury wewnetrznej 180°C. Na¬ stepnie w ciagu 2 godzin wkrapla sie 16,7 g (0,08 mola) tlenku dodecenowego, utrzymujac mieszani¬ no ne w ciagu dalszych dwóch godzin w temperaturze 180°C, chlodzi nastepnie do temperatury wewnetrz¬ nej 50°C i rozpuszcza produkt w 32 g butyloglikolu.Nastepnie wkrapla sie w ciagu 30 minut w tempe¬ raturze wewnetrznej 50°C roztwór 20,4 g (0,08 rów- 85 nowaznika grup epoksydowych) zwiazku epoksy-73 015 13 14 dowego z przykladu A w 20,4 g butyloglikolu. Na¬ stepnie podwyzsza sie temperature wewnetrzna do 60°C i w tej temperaturze miesza jeszcze w ciagu 1,25 godziny, po czym dodaje sie 20 g lodowatego kwasu octowego i 391 g odjonizowanej wódy i mie¬ sza dalej az do ochlodzenia. Otrzymuje sie rzadki roztwór, którego zawartosc suchej substancji wy¬ nosi 20%, a wartosc pH = 4,9.Przyklad XV. 79 g (0,32 równowaznika grup aminowych) poliamidu wedlug przykladu III miesza sie z 10,1 g (0,08 mola) chlorku benzylu w ciagu 2 godzin w temperaturze wewnetrznej 100°C. Na¬ stepnie chlodzi sie produkt do temperatury we¬ wnetrznej 60°C i dodaje 32 g butyloglikolu, po czym wkrapla w tej temperaturze w ciagu 30 minut roz¬ twór 20,4 g (0,08 równowaznika grup epoksydo¬ wych) zwiazku epoksydowego z przykladu A w 20,4 g butyloglikolu. Po uplywie 25 minut dodaje sie 20 g lodowatego kwasu octowego i 364 g odjo¬ nizowanej wody i miesza dalej do ochlodzenia.Otrzymuje sie rzadki roztwór o zawartosci suchej substancji 20% i wartosci pH = 4,6.Przyklad XVI. 79 g (0,32 równowaznika grup aminowych) poliamidu wedlug przykladu III roz¬ puszcza sie w 32 g butyloglikolu i ogrzewa do tem¬ peratury wewnetrznej 50°C. Nastepnie dodaje sie 4,3 g (0,08 mola) akrylonitrylu i miesza w ciagu 2 godzin w temperaturze wewnetrznej 50°Cr po czym wkrapla sie w ciagu 30 minut roztwór 20,4 g (0,08 równowaznika grup epoksydowych) zwiazku epoksydowego wedlug przykladu A w 20,4 g butylo¬ glikolu. Po uplywie 1,5 godziny dodaje sie 20 g lodo¬ watego kwasu octowego i 339 g odjonizowanej wody i miesza dalej az do ochlodzenia. Otrzymuje sie rzadki roztwór o zawartosci suchej substancji wy¬ noszacej 20% i wartosci pH = 5,0.Przyklady zastosowania preparatów.Przyklad XVII. W aparacie do barwienia prze¬ dzy na krzyzówkach barwi sie 100 kg przedzy wel¬ nianej w 1000 litrach wody w znany sposób barw¬ nikami reaktywnymi i po procesie farbowania do¬ kladnie plucze. Przygotowuje sie swieza kapiel 0 temperaturze 40°C skladajaca sie z 1000 litrów wody i 1,4 kg 25% amoniaku, po czym dodaje 8 kg produktu wedlug przykladu I. Tworzy sie trwala emulsja, która ciagnie na welne równomiernie w ciagu 30 minut Nastepnie dodaje sie fosforanu trójsodowego, a po uplywie 10 minut wprowadza jeszcze 2 kg 12,5% roztworu produktu kondensacji 1 mola alkoholu oktadecylowego i 25 moli tlenku etylenu. Po uplywie dalszych 20 minut plucze sie dokladnie zimna woda, odwadnia i suszy. Tak po¬ traktowana przedza jest odporna na filcowanie we¬ dlug IWS specyfikacji 7B, 7C i 71, Zamiast produktu wedlug przykladu I mozna z dobrym skutkiem stosowac jeden z produktów z przykladów II—XVI.Przyklad XVIII. Na poziomej napawarce dwuwalcowej impregnuje sie tkanine z czystej wel¬ ny za pomoca nastepujacego preparatu i wyzyma po 100% wyczerpaniu kapieli: 120 g/litr produktu wedlug przykladu I, 2 g/litr produktu kondensacji 1 mola p-III-rzed. oktylofenolu i 8 moli tlenku etylenu, 30 ml/litr 33% nadtlenku wodoru, 848 ml/litr wody, 1000 g kapieli napawajacej. J Po napawaniu tkanine suszy sie na ramach napi- 5 najacych, a nastepnie jeszcze w ciagu 5 minut pra¬ suje w temperaturze 120°C srednim cisnieniem pra¬ sujacym (na „prasie Hoffmana").Tkanina po takiej obróbce wykazuje przy bada¬ niu wedlug IWS specyfikacji 71 nastepujace wartos¬ ci kurczenia sie: tkanina nietraktowana — 53% kurczenia sie '"". . tkanina traktowana — 2,1% kurczenia sie Jezeli tkanine przed wyzej opisana obróbka pod¬ da sie jeszcze znanej obróbce redukujacej za po¬ moca siarczanu monoetanoloaminy, to tkanina wy¬ kazuje jeszcze trwalosc powierzchniowa, to znaczy pozostaje po praniu gladka i bez zalamek.Przyklad XIX. 3,0 g preparatu wedlug przy¬ kladu I ugniata sie z 10,0 g srodka powierzchniowo czynnego o podanym nizej skladzie i mieszanine te rozciencza sie do 1000 ml perchloroetylenem.Droga krótkotrwalego mieszania uzyskuje sie trwa¬ la dyspersje. W temperaturze 20°C poddaje sie ob¬ róbce ta kapiela 20 g dzianiny z welny w ciagu 50 minut. Po usunieciu nadmiaru kapieli przez, od¬ wirowanie suszy sie w ciagu 10 minut w tempera¬ turze 100°C i utrwala. Tak potraktowana dzianina jest obecnie odporna na filcowanie.Jako srodki powierzchniowo-czynne stosuje sie nastepujace produkty: I. produkt kondensacji 1 mola kwasu oleju ko¬ kosowego i 2 moli dwuetanoloaminy o zawartosci po okolo 2% wody i kwasu octowego, II. kwasny ester kwasu fosforowego i produktu kondensacji 1 mola 2-etyloheksanolu i 5 moli tlen¬ ku etylenu, zobojetniony wodorotlenkiem sodowym, w postaci 80% wodnego roztworu, III. roztwór wodny zawierajacy: 38,5% estru poliglikolowego kwasu olejowego, 38,5% produktu kondensacji 1 mola p-III-rzed. ok¬ tylofenolu i 8 moli tlenku etylenu, 15,5% kwasu olejowego.Przyklad XX. 100 kg bielonej masy celulozo¬ wej siarczynowej miele sie w holendrze w znany sposób i nastepnie wprowadza do mieszalnika, do którego dodaje sie równiez 20 kg weglanu wapnia jako wypelniacza. Po dobrym rozprowadzeniu wy¬ pelniacza w zawiesinie dodaje sie 0,3—0,7% pro^ duktu wedlug przykladu XI, w stosunku do celu¬ lozy i zawartosci substancji stalej. Mieszanine pro¬ wadzi sie, poprzez dalsze stopnie procesu wytwarza¬ nia papieru, do maszyny papierniczej. W celu pod¬ wyzszenia retencji wypelniacza mozna dodac srod¬ ka retencyjnego. _ ' „.Papier wytworzony przy uzyciu takiego lub por dobnego skladu substancji stosuje sie przede wszy¬ stkim jako papier do pisania i do drukowania. Wy¬ kazuje on doskonala odpornosc na atrament, co jest nastepstwem dobrego sklejenia.Siarczan glinowy mimowolnie wprowadzony do tego ukladu w mniejszych lub wiekszych ilosciach przez zastosowanie odpadków papierowych, nie szkodzi sklejeniu w najmniejszym stopniu. W ukla¬ dzie tym mozna równiez weglan wapnia zastapic zwyklym handlowym kaolinem. Dzialanie klejace 15 20 25 30 35 40 45 50 55 6015 73 015 16 jest takie same, jak przy zastosowaniu weglanu wapnia. PL PL

Claims (19)

1. Zastrzezenia patentowe 1. Sposób wytwarzania . trwalych preparatów z rozpuszczalnych lub dajacych sie dyspergowac w wodzie produktów reakcji zwiazków epoksydo¬ wych, amin szeregu tluszczowego i zasadowych po¬ liamidów, znamienny tym, ze produkt reakcji co najmniej jednego zwiazku epoksydowego zawiera¬ jacego w* czasteczce co najmniej dwie grupy epo¬ ksydowe i co najmniej jednej wyzszej aminy sze¬ regu tluszczowego, w którym to produkcie stosu¬ nek równowaznikowy grup epoksydowych do grup aminowych wynosi 1 :0,1 do 1 :0,85, poddaje sie z' zasadowym poliamidem, otrzymanym droga kon¬ densacji polimerycznyeh nienasyconych kwasów tluszczowych i polialkilenopoliamin, reakcji w obec¬ nosci rozpuszczalnika organicznego w temperatu¬ rze do 95°C, przy czym stosunek równowaznikowy grup epoksydowych pierwszego reagenta do grup aminowych drugiego reagenta wynosi 1:1 do 1:6, po czym przez dodanie kwasu najpózniej po zakon¬ czeniu reakcji zakwasza sie mieszanine reakcyjna tak, ze jej próbka po dodaniu wody wykazuje od¬ czyn o wartosci pH = 2—8.

2. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze stosunek równowaznikowy grup epoksydowych skladowego zwiazku epoksydowego pierwszego rea¬ genta do grup aminowych polialkilenopoliaminy wynosi 1 :0,1 do 1 :0,5, stosunek równowaznikowy grup epoksydowych pierwszego reagenta do grup aminowych drugiego reagenta wynosi 1:1 do 1:5, a reakcje obu reagentów prowadzi sie w tempera¬ turze do 80°C.

3. Sposób wedlug zastrz. 2, znamienny tym, ze jako skladowy zwiazek epoksydowy pierwszego rea¬ genta stosuje sie zwiazek epoksydowy na osnowie bisfenolu.

4. Sposób wedlug zastrz. 3, znamienny tym, ze jako skladowy zwiazek epoksydowy pierwszego rea¬ genta stosuje sie eter poliglicydylowy 2,2-bis-/4'-hy- droksyfenylo/-propanu.

5. Sposób wedlug zastrz. 4, znamienny tym, ze skladowy zwiazek epoksydowy pierwszego reagenta wykazuje zawartosc grup epoksydowych równa co najmniej 5 równowazników grup epoksydowych na kg.

6. Sposób wedlug zastrz. 4, znamienny tym, ze jako skladowy zwiazek epoksydowy pierwszego re¬ genta stosuje sie produkt reakcji epichlorohydryny z 2,2-bis-)4'-hydroksyfenylo/-propanem.

7. Sposób wedlug zastrz. 2, znamienny tym, ze jako skladowa amine pierwszego reagenta stosuje sie monoamine szeregu tluszczowego o 12—24 ato¬ mach wegla.

8. Sposób wedlug zastrz. 7, znamienny tyin, ze jako skladowa amine pierwszego reagenta stosuje sie amine szeregu tluszczowego o wzorze H3C—I /CH2/X—NH2, w którym x oznacza liczbe calkowita o wartosci 11—23.

9. Sposób wedlug zastrz. 8, znamienny tym, ze stosuje sie zwiazek o wzorze H3C—/CH^—NH2, w którym x oznacza liczbe calkowita o wartosci 17—21.

10. Sposób wedlug zastrz. 2, znamienny tym, ze jako polimeryczne nienasycone kwasy tluszczowe stosuje sie dimery do trimerów alifatycznych, za¬ wierajacych wiazanie etylenowe, nienasyconych kwasów tluszczowych.

11. Sposób wedlug zastrz. 10, znamienny tym, ze jako polimeryczne nienasycone kwasy tluszczowe stosuje sie kwasy tluszczowe wywodzace sie z ali¬ fatycznych nienasyconych kwasów jednokarbbksy- lowych o 16—22 atomach wegla.

12. Sposób wedlug zastrz. 11, znamienny tym,'ze jako polimeryczny nienasycony kwas tluszczowy stosuje sie dimeryzowany do trimeryzowanego kwas linolowy lub linolenowy.

13. Sposób wedlug zastrz. 12, znamienny tym, ze jako polialkilenopoliamine stosuje sie alifatyczna poliamine o wzorze H2N—/CH2—CH2—NH/ —CH^— —CH2—NH2, w którym n oznacza liczbe 1, 2 lub 3.

14. Sposób wedlug zastrz. 12 i 13, znamienny tym, ze jako drugi reagent stosuje sie zasadowy poliamid otrzymany z dimerów do trimerów kwasu linolowe- go lub linolenowego i poliaminy o wzorze H2N— —/CH2—CH2—NH/n—CH2—CIV-NH2, w którym n oznacza liczbe 1, 2 lub 3.

15. Sposób wedlug zastrz. 13 i 14, znamienny tym, ze jako polialkilenopoliamine stosuje sie dwuetyle- notrójamine, trójetylenoczteroamine lub czteroety- lenopiecioamine.

16. Sposób wedlug zastrz. 2—15, znamienny tym, ze jako rozpuszczalnik organiczny stosuje sie roz¬ puszczalnik nieograniczenie mieszajacy sie z woda.

17. Sposób wedlug zastrz. 2—16, znamienny tym, ze reakcje prowadzi sie w temperaturze 25—80°G.

18. Sposób wedlug zastrz. 1—17, znamienny tym, ze produkty reakcji obu reagentów otrzymuje sie stosujac dodatkowo trzeci reagent w postaci jedno- lub dwufunkcyjnego zwiazku rózniacego sie ód pierwszego i drugiego reagenta.

19. Sposób wedlug zastrz. 18, znamienny tym, ze jako trzeci reagent stosuje sie epichlorowcohy- dryne. 10 15 20 25 30 35 40 St 50KI. 39b5, 30/00 73 015 MKP C08g 30/00 0CHz-CH=CH-2 CH*- CH-CHrOCH2fVCHrO-CH2- CH -CH2 o Y o CH9-0-CHrCH-CH, o Wzór 2 PL PL