Pierwszenstwo: __ Zgloszenie ogloszono: 05.04.1973 Opis patentowy opublikowano: 20.12.1974 72882 KI. 21a2,18/05 MKP H03g 7/00 Twórca wynalazku: Wlodzimierz Grzegorz Malinowski Uprawniany z patentu tymczasowego: Politechnika Warszawska, Warszawa (Polska) Elektroniczny kompresor dynamiki sygnalów elektro-akustycznych Przedmiotem wynalazku jest elektroniczny kom¬ presor dynamiki sygnalów elektroakustycznych.Dotychczas znane urzadzenia sluzace temu celowi skladaja sie ze wzmacniacza wejsciowego polaczo¬ nego za posrednictwem transformatora z symetrycz¬ nym czlonem regulacyjnym, na przyklad zrówno¬ wazonym mostkiem diodowym, którego wzmocnie¬ nie lub tlumienie zmienia sie pod wplywem przylo¬ zonego sygnalu regulacyjnego w ten sposób, ze wzrost amplitudy sygnalu elektroakustycznego na wejsciu wzmacniacza powoduje wzrost tlumienia i na odwrót.Wyjscie symetrycznego czlonu regulacyjnego po¬ laczone jest poprzez transformator z niesymetrycz¬ nym wzmacniaczem, którego wyjscie jest wyjsciem kompresora. Napiecie lub prad regulacyjny otrzy¬ mywany jest z ukladu skladajacego sie z filtru i pro¬ stownika dwupolówkowego, zwykle diodowego, na którego wejsciu znajduje sie transformator symetry- zujacy. Pierwotne uzwojenie tego transformatora po¬ laczone jest zwykle z wyjsciem kompresora.Proste urzadzenia tego rodzaju zawieraja zwykle niesymetryczny czlon regulacyjny i jednopolówkowy prostownik i nie zapewniaja wysokiej jakosci kom¬ presji. Dla wysokiej klasy urzadzen wymagane jest stosowanie symetrycznego czlonu regulacyjnego oraz dwupolówkowego prostownika, gdyz zapobiegaja powstawaniu znieksztalcen i niestabilnosci kompre¬ sora.Stosowanie transformatorów sluzacych symetry- 2 zacji sygnalu elektroakustycznego, to znaczy pola¬ czeniu symetrycznego czlonu regulacyjnego, z nie¬ symetrycznymi wzmacniaczami, jak równiez stoso¬ wanie transformatora na wejsciu prostownika dwu- 5 polówkowego posiadaja powazne wady. Wadami tymi sa: ograniczenie pasma przenoszonych czesto¬ tliwosci, wzrost znieksztalcen nieliniowych, wzrost poziomu zaklócen od obcych pól magnetycznych, wzrost wymiarów, ciezaru i ceny urzadzenia. 10 Celem wynalazku jest opracowanie kompresora dynamiki z symetrycznym czlonem regulacyjnym i dwupolówkowym prostownikiem w obwodzie re¬ gulacyjnym bez koniecznosci stosowania transfor¬ matorów, co pozwoli na osiagniecie bardzo wysokiej 15 jakosci kompresji sygnalu elektroakustycznego przy niewielkich wymiarach i kosztach urzadzenia.Cel ten zostal osiagniety przez opracowanie kom¬ presora dynamiki zawierajacego wzmacniacz wejs¬ ciowy, na przyklad róznicowy, na którego dwóch 20 wyjsciach sygnaly elektryczne maja jednakowe am¬ plitudy lecz ich fazy sa przeciwne. Dwa wyjscia tego wzmacniacza polaczone sa z dwoma wejsciami sy¬ metrycznego czlonu regulacyjnego, na przyklad zrównowazonego mostka diodowego zmieniajacego 25 tlumienie lub wzmocnienie pod wplywem napiecia lub pradu regulacyjnego. Dwa symetryczne wyjscia tego czlonu regulacyjnego polaczone sa z dwoma sy¬ metrycznymi wejsciami róznicowego wzmacniacza wyjsciowego. Niesymetryczne wejscie regulacyjne 30 symetrycznego czlonu regulacyjnego polaczone jest 72 88272 882 z wyjsciem ukladu prostujacego dwupolówkowo oraz filtrujacego, którego wejscie lub dwa symetryczne wejscia polaczone sa z wyjsciem róznicowego wzmac¬ niacza wyjsciowego.Istota wynalazku jest zastapienie transformatorów symetryzujacych przez wzmacniacze symetryczne, na przyklad róznicowe, umozliwiajace bezposrednie la¬ czenie wejsc i wyjsc symetrycznego czlonu regula¬ cyjnego z wejsciami i wyjsciami tych wzmacniaczy.Symetryczny przeciwfazowy sygnal wystepujacy na wyjsciu róznicowego wzmacniacza wyjsciowego umozliwia prostowanie dwupolówkowe tego sygnalu bez koniecznosci stosowania transformatora.Jeden z wariantów realizacji kompresora dyna¬ miki wedlug wynalazku zostanie objasniony blizej za pomoca rysunku, na którym przedstawiony jest jego schemat ideowy. Sygnal elektryczny malej cze¬ stotliwosci zostaje doprowadzony do wejscia rózni¬ cowego wzmacniacza wejsciowego 1, na którego dwóch wyjsciach sygnaly elektryczne maja jedna¬ kowe amplitudy;lecz ich fazy sa przeciwne. Dwa wyjscia tego wzmacniacza polaczone sa z dwoma wejsciami symetrycznego czlonu regulacyjnego 2, na przyklad zrównowazonego mostka diodowego, zmie¬ niajacego tlumienie lub wzmocnienie pod wplywem napiecia lub pradu regulacyjnego. Dwa symetrycz¬ ne wyjscia tego czlonu regulacyjnego polaczone sa z dwoma symetrycznymi wejsciami wyjsciowego wzmacniacza róznicowego 3. Niesymetryczne wejscie regulacyjne symetrycznego czlonu regulacyjnego po¬ laczone jest z wyjsciem ukladu 4 prostujacego dwu¬ polówkowo oraz filtrujacego sygnal elektryczny.Wejscie lub dwa symetryczne wejscia tego ukladu polaczone sa z wyjsciem róznicowego wzmacniacza wyjsciowego.Dzialanie kompresora dynamiki wedlug wynalaz¬ ku polega na zmniejszeniu wahan amplitudy sygna¬ lu na wyjsciu kompresora w stosunku do wahan am- 15 20 25 30 plitudy sygnalu doprowadzonego do jego wejscia, bez wprowadzania znieksztalcen.Korzysci wynikajace ze stosowania wynalazku po¬ legaja na wyeliminowaniu transformatorów co zwieksza zakres czestotliwosci sygnalów przenoszo¬ nych przez kompresor, zmniejsza znieksztalcenia, za¬ klócenia, koszt, wymiary i ciezar kompresora. Po¬ nadto calkowita symetria sygnalów wzgledem zera ukladu w poszczególnych czlonach kompresora oraz zastosowanie wzmacniaczy róznicowych dodatkowo zmniejszaja wplyw zaklócen oraz wplyw tempera¬ tury i niestalosci parametrów elementów urzadze¬ nia na jego prace. Wynalazek ma zastosowanie np. do zapisu dzwieku w fonografii, radiofonii i filmie, do rejestracji przebiegów o malej czestotliwosci w medycynie i innych dziedzinach. PL PL