Pierwszenstwo: Zgloszenie ogloszono: 31.03.1-973 Opis patentowy opublikowano: 25.11.1974 72767 KI. 42^, 5/00 MKP G05f 5/00 CZYTELNIA Urzedu Potrntweer Polskiej Rzpt;;?^ - »i : Twórcywynalazku: Jan Czyz, Jaroslaw Danilow, Andrzej Tobor, Eugeniusz Czapla Uprawniony z patentu tymczasowego: Zaklady Konstrukcyjno-Mechanizacyjne Przemyslu Weglowego, Gliwice (Polska) Uklad trójpolozeniowej regulacji serwomotorów elektrycznych Przedmiotem wynalazku jest bezstykowy tranzystorowy uklad mostkowy oraz równoleglo-przeciwsobny przeznaczony do nawrotnej regulacji dwufazowych serwomotorów elektrycznych pradu zmiennego i serwomoto¬ rów pradu stalego za pomoca trójpolozeniowych regulatorów elektronicznych.Dotychczas znane sa bezstykowe regulatory tranzystorowe i lampowe do trójpolozeniowej regulacji serwomotorów elektrycznych. Przeznaczone sa one do utrzymania jednej lub dwu wielkosci fizycznych w okre¬ slonym stosunku róznicy lub sumy wielkosci regulowanych z mozliwoscia sledzenia zmiany wielkosci zadanej w czasie. Wspólna wada znanych regulatorów jest ich ograniczone zastosowanie do sterowania róznego rodzaju serwomotorów pradu zmiennego i pradu stalego. Regulatory wymagaja zmiany konstrukqi. co podraza i kom¬ plikuje uklad sterowania. Oprócz tego znane uklady maja sterowanie zewnetrzne wszystkich tranzystorów, co wywoluje duze straty mocy i obniza sprawnosc ukladu. Zastosowane sterowanie zewnetrzne równiez obniza jakosc ukladu, poniewaz wymaga dodatkowych ukladów zróznicowania polaryzacji tranzystorów. Znane uklady lampowe maja niska sprawnosc z uwagi na duze straty mocy wystepujace na lampach i koniecznoscia instalo¬ wania do pracy lamp, dodatkowych zródel zasilania pradu stalego.Wady wyzej wymienione eliminuje calkowicie uklad wedlug wynalazku.Celem wynalazku jest umozliwienie bezstykowej nawrotnej regulacji dwufazowych serwomotorów elektrycznych pradu zmiennego i serwomotorów elektrycznych pradu stalego przy minimalnych stratach mocy za pomoca dowolnego trójpolozeniowego regulatora elektronicznego.Cel ten zrealizowano w przypadku sterowania serwomotorów pradu stalego poprzez tranzystorowy uklad mostkowy z wlaczanymi opornikami, na których wystepujace spadki napiec blokuja tranzystory polaczone z ujemnym biegunem napiecia zasilania mostka, a w przypadku sterowania dwufazowych serwomotorów elektrycznych pradu zmiennego poprzez uklad równoleglo-przeciwsobny tranzystorów, które sterowane sa poprzez sprzezenie galwaniczno-indukcyjne.Uklad wedlug wynalazku uwidoczniono w przykladowym rozwiazaniu na rysunkach, na których fig. 1 przedstawia schemat ideowy ukladu mostkowego pradu stalego oraz fig. 2 przedstawia schemat ideowy ukladu równoleglo-przeciwsobnego pradu zmiennego.2 72767 Uklad mostkowy pradu stalego pokazany na fig. 1 sklada sie z czterech tranzystorów mocy 1, 2, 3, 4, oporników 5, 6, 7, 8, serwomotoru pradu stalego 9 z diodami 10 i 11. Uklad polaczony jest w ten sposób, ze wjedna przekatna mostka wlaczone jest zasilanie pradu stalego, natomiast w druga przekatna mostka wlaczony jest serwomotor pradu stalego 9. Tranzystory wejsciowe 1, 2 sterowane sa z wyjscia dowolnego trójpolozenio- wego regulatora elektronicznego na podstawie pojawienia sie na wejsciu napiecia o okreslonej polaryzacji, natomiast tranzystory wyjsciowe 3, 4 sterowane sa pradem obciazenia serwomotoru 9. W przypadku zaniku napiecia na wejsciu regulatora nastepuje zatrzymanie sie serwomotoru 9. Zasada dzialania ukladu polega na tym, ze w przypadku wysterowania tranzystora wejsciowego 1 prad przeplywa z bieguna dodatniego przez opornik 5, serwomotor 9, tranzystor wyjsciowy 4 do bieguna ujemnego. Spadek napiecia na oporniku 5 blokuje tranzystor 3 uruchamiajac serwomotor 9 w odpowiednim kierunku.W przypadku wysterowania tranzystora wejsciowego 2 prad przeplywa z bieguna dodatniego przez opornik 6, serwomotor 9, tranzystor wyjsciowy 3 do bieguna ujemnego blokujac tranzystor 4, zalaczajac serwomctor 9 w odwrotnym kierunku.Tranzystory wyjsciowe 3 i 4 sa tak polaczone, ze nie wymagaja sterowania zewnetrznego z uwagi pa zastosowanie blokad w postaci spadków napiec na opornikach 5, 6. Oporniki 7, 8 przeznaczone sa do polaryzacji bez tranzystorów 3 i 4.Uklad równoleglo-przeciwsobny pradu zmiennego pokazany na fig. 2 sklada sie z transformatora zasila¬ jacego 12, transformatorów 13 i 14, tranzystorów sterujacych 15,16, tranzystorów lacznikowych 17,18, 19, 20, diod 21, 22, 23, 24, 25, 26, oporników blokujacych 27, 28, kondensatorów 29, 30, 31, 32, 33 oraz dwufazowego serwomotoru pradu zmiennego 34. Uklad polaczony jest w ten sposób, ze tranzystory sterujace 15, 16 polaczone sa z transformatorem 12 poprzez diody 21, 26 za posrednictwem transformatorów 13, 14, tranzy¬ storów lacznikowych 17, 18 i 19, 20 z serwomotorem 34. Tranzystory 17, 18 oraz 19, 20 polaczone sa równolegle-przeciwsobnie poprzez diody 22, 23, 24, 25. Tranzystory 15, 17 oraz 16, 20 sterowane sa przez sprzezenie galwaniczne, natomiast tranzystory 15, 18 i 16, 19 sterowane sa poprzez sprzezenie indukcyjne, co umozliwia przeplyw pradu zmiennego przez tranzystory 17, 18, 19, 20 przeznaczone do nawrotnej regulacji serwomotoru.Zasada dzialania ukladu polega na tym, ze w przypadku wysterowania tranzystora 15 poprzez zaciski 35, 36 nastepuje przeplyw pradu przez tranzystory lacznikowe 17, 18 i zalaczenie serwomotoru 34 w jednym kierunku. Natomiast w przypadku wysterowania tranzystora 16 nastepuje zalaczenie poprzez tranzystory 19 i 20 serwomotoru 34 w drugim kierunku. Kondensator 29 wyprowadzony ze srodka uzwojenia transformatora 12 przeznaczony jest do zmiany fazy napiecia w serwomotorze 34. Kondensatory 30, 31 zastosowano w ukladzie do wydluzenia impulsów sterujacych na tranzystorach. Spadki napiecia powstale na opornikach 27, 28 powoduja blokade ukladu, uniemozliwiajac równoczesna prace serwomotoru 34 w obu kierunkach. PL PL