Pierwszenstwo: Zgloszenie ogloszono: 30.05.1973 Opis patentowy opublikowano: 26.10.1974 72696 KI. 67a,27 MKP B24b 55/00 Twórcywynalazku: Wojciech Niewinowski, Jeremi Lewinski, Andrzej Koziarski Uprawniony z patentu tymczasowego: Kombinat Obrabiarek i Narzedzi do Obróbki Sciernej ,,Ponar-Jotes" Zaklady Mechaniczne im. J. Strzelczyka * Lódz (Polska) Sposób zabezpieczenia przed zatarciem wirujacych czesci maszyn napedzanych silnikami elektrycznymi, szczególnie wrzecion szlifierskich oraz uklad do stosowania tego sposobu Przedmiotem wynalazku jest sposób zabezpieczenia przed zatarciem wirujacych * czesci maszyn napedzanych silnikami elektrycznymi, a szczególnie wrzecion szlifierskich oraz uklad do stosowania tego sposobu.W czasie docierania wirujacych czesci maszyn z lozyskami slizgowymi, a zwlaszcza wrzecienników szlifierek na stacjach prób moze wystapic zjawisko zatarcia sie wrzeciona. Skutkami zatarcia sa zwykle: popekanie czopów slizgowych, uszkodzenie panewek, a nawet silnika napedowego na skutek przeciazenia go po zatrzymaniu sie wrzeciona. W wiekszosci przypadków jest to równoznaczne ze zniszczeniem wrzeciona i silnika.Dotychczas nie stosuje sie zabezpieczenia przed zatarciem wrzeciona ani na stacjach prób ani na szlifierkach. Nadzór obslugi z uwagi na szybkosc zachodzacych zjawisk przy zatarciu wrzeciona jest niedostateczny, a reakcja czlpwieka tak wolna, ze nie sa w stanie przeciwdzialac, szczególnie przy wiekszej ilosci stanowisk obslugiwanych przez jednego pracownika, zachodzacym zjawiskom.Celem wynalazku jest unikniecie dotychczasowych niedogodnosci przez automatyczne zabezpieczenie wirujacych czesci maszyn przed zatarciem.Wedlug wynalazku wzrost pradu w fazie silnika napedzajacego docierane wrzeciono, powoduje przekroczenie progu zadzialania znanego, czulego przekaznika elektronicznego. Elementy wykonawcze tego przekaznika przerywaja pbwód zasilania cewki stycznika liniowego, powodujac tym samym otwarcie jego torów glównych i wylaczenie silnika napedzajacego wrzeciono spod napiecia.W ukladzie do stosowania sposobu wedlug wynalazku do obwodu silnika napedzajacego docierane wrzeciono podlaczony jest bocznik oporowy. Powstajacy na nim, przy przeplywie pradu obciazenia silnika, spadek napiecia steruje czulym przekaznikiem elektronicznym. W czasie zacierania sie wrzeciona, prad silnika wzrasta ponad nastawiony próg zadzialania przekaznika elektronicznego, przy czym jego normalnie otwarte styki, zamkniete przed przekroczeniem progu, przerywaja podtrzymanie cewki napedowej stycznika liniowego powoduja otwarcie jego torów glównych i wylaczenie silnika spod napiecia. Rozwiazanie takie umozliwia zabezpieczenie wirujacych czesci maszyn przed zatarciem, a szczególnie wrzecion szlifierskich na stacjach prób w czasie docierania, przynoszac tym samym duze oszczednosci w produkcji szlifierek.2 72696 W celu lepszego zrozumienia istoty wynalazku zostanie on objasniony szczególowo na podstawie przykladu wykonania, uwidocznionego na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia schemat ukladu do automatycznego zabezpieczenia silnika napedowego i wrzeciona szlifierki lozyskowanego slizgowo przed zatarciem, a fig. 2 - przebieg pradu w fazie silnika w procesie zacierania sie wrzeciona. Uklad do samoczynnego zabezpieczenia wrzeciona szlifierki przed zatarciem sklada sie z czulego elektronicznego przekaznika PP, bocznika oporowego Rf, oraz obwodu sterowania zawierajacego przyciski start I i stop O, styk normalnie zamkniety przekaznika PP, cewke napedowa i styk podtrzymujacy stycznika liniowego SL.Dzialanie ukladu jest nastepujace: W czasie docierania wrzeciona szlifierki silnik napedowy M pobiera prad Jo, przy którym normalnie otwarte styki przekaznika elektronicznego PP sa zamkniete. W momencie tr naste¬ puje dosc szybki i ciagly wzrost pradu obciazenia silnika. Gdyby zjawisku temu nie przeciwdzialac to w momencie t3 nastapi zatarcie i zakleszczenie wrzeciona w panewkach oraz zatrzymanie silnika, co spowoduje przeplyw pradu zwarcie w jego obwodzie. Zeby do tego nie dopuscic w chwili t2 kontrolujacy przebieg docierania elektroniczny przekaznik PP rozwiera swoje normalnie otwarte styki PP, przerywajac podtrzymanie stycznika SL, powodujac tym samym otwarcie jego torów glównych i wylaczenie silnika M spod napiecia. W celu zabezpieczenia sie przed spadkiem napiecia w sieci zasilajacej i mylnym zadzialaniem przekaznika PP na skutek zwiazanego z tym wzrostu pradu w fazie silnika M, zastosowano wysterowanie go superpozycja dwóch skladowych, proporcjonalnych do napiecia sieci i pradu obciazenia silnika.Dzieki temu przekaznik jest uczulony na wzrost wartosci pradu zalezny tylko od zmiany momentu oporowego silnika, a wiec oporów tarcia w czasie zacierania.Na czas rozruchu silnika styki stycznika liniowego SL i przekaznika PP sa bocznikowane przycis¬ kiem — start I. PL PL