Pierwszenstwo: 71920 KI. 63c,10/01 MKP B60k 21/10 Zgloszenie ogloszono: 05.04.1973 Opis patentowy opublikowano: 15.11.1974 Twórca wynalazku: Edward Habich Uprawniony z patentu tymczasowego: Politechnika Warszawska, Warszawa (Polska) Przekladnia planetarna do ciagników rolniczych Wynalazek dotyczy przekladni planetarnej do ciagników rolniczych posiadajacej trzy biegi do przodu i jeden bieg wsteczny. Przekladnia ta jest przeznaczona do zabudowania w kadlubie ciagnika przed umieszczona szeregowo przekladnia dodatkowa o trzech lub wiecej biegach, przelaczana przy pomocy zazebien lub sprzegiel zebatych; uzyska sie w ten sposób 9 lub wiecej biegów, gdyz warunki pracy ciagników rolniczych wymagaja stosowania przekladni o duzej liczbie biegów.Przekladnie ciagników rolniczych budowane sa zwykle o osiach stalych, a ich przelaczanie odbywa sie przez przesuwanie kól zebatych lub sprzegiel zebatych, przy jednoczesnym wylaczeniu sprzegla glównego.Manipulacja zmiany biegów wymaga wiec przerwania napedu, a w trudnych warunkach pracy ciagnika jest uciazliwa i wymaga duzej wprawy od kierowcy. W praktyce eksploatacyjnej stwarza to sklonnosc kierowcy do jazdy z mniejsza predkoscia w stosunku do predkosci mozliwej do osiagniecia w danych warunkach pracy i stanowi o zmniejszonej wydajnosci ciagnika. Dlatego tez wprowadzenie do cia^ików rolniczych przekladni przelaczanych automatycznie stanowi istotny postep w konstrukcji tych ciagników.Jednakze konstrukcja wielobiegowej przekladni o automatycznym przelaczaniu biegów jest skomplikowa¬ na i kosztowna. Bardziej proste rozwiazanie stanowi zastosowanie tylko trzybiegowej przekladni przelaczanej automatycznie w polaczeniu ze zwykla skrzynia biegów. W takim przypadku uzyskuje sie kilka zakresów predkosci ciagnika przez przelaczenie zwyklej skrzyni biegów, zas w ramach kazdego zakresu predkosci uzyskuje sie trzy biegi do przodu i jeden bieg wsteczny przelaczany w sposób automatyczny. Potrzebny zakres predkosci kierowca wybiera zawczasu zaleznie od przewidywanych warunków pracy ciagnika. Ze stawianych ciagnikom wymagan wynika, ze predkosci jazdy ciagnika na kolejnych biegach nie powinny róznic sie od siebie wiecej niz o 35 procent. Istniejace dotychczas automatycznie przelaczane trójbiegowe przekladnie planetarne, stosowane w samochodach, tych wymagan nie spelniaja gdyz zakres mozliwych do uzyskania przelozen dla przekladni planetarnej zalezy od jej struktury.Stwarza to nowy problem techniczny i powoduje koniecznosc znalezienia takiej struktury trójbiegowej przekladni planetarnej, która moze spelnic wymagania stawiane przekladniom ciagników rolniczych.Do wymagan tych nalezy zaliczyc przede wszystkim moznosc uzyskania potrzebnych wartosci przelozen i ich wlasciwego rozkladu, a takze uzyskanie prostej, zwartej i wytrzymalej budowy przekladni. A oprócz tego2 71920 szereg innych postulatów, jak np. unikniecie nadmiernych predkosci luzno obracajacych sie kól.Jedyne znane z literatury rozwiazanie trzybiegowej przekladni planetarnej z biegiem wstecznym zastosowa¬ nej do ciagnika roboczego pojawilo sie w roku 1970. Uzyskano wlasciwe wartosci przelozen przyjezdzie do przodu, a mianowicie: 1; 1, 27; 1,71, jednak nie udalo sie przy przyjetej strukturze przekladni uzyskac mniejszej wartosci przelozenia biegu wstecznego niz—1., co uniemozliwia ruszanie do tylu na wyzszych zakresach predkosci.Rozpatrywane zagadnienie techniczne zostalo rozwiazane w przedstawionym wynalazku w nastep. c sposób: Zastosowano dwa kola zebate o zazebieniu wewnetrznym, z których jedno napedzajace zostalo umieszczone wewnatrz drugiego kola napedzanego, uksztaltowanego w formie pustego wewnatrz walca. Satelity wspólpracujace z kazdym z tych kól o uzebieniu wewnetrznym sa zlaczone ze soba parami i obracaja sie m wspólnych osiach, zas ramie wodzace tych satelitów jest polaczone z hamulcem. Jeden rzad sater'tóv wspólpracuje z kolem slonecznym (centralnym), które jest osadzone jest na tulei, wewatrz której przechodzi wal laczacy kola zebate o zazebieniu wewnetrznym z walem silnika, za posrednictwem sprzegla ciernego. Kolo sloneczne jest takze laczone z walem silnika za posrednictwem drugiego sprzegla ciernego, jak równiez polaczone jest z drugim hamulcem.Na rysunku pokazany jest schemat polaczen elementów przekladni bedacej przedmiotem niniejszego wynalazku; jednoczesnie pokazano sposób przeprowadzenia napedu walka odbioru mocy, co zostalo oznaczone literami a, b, c i d.Uwidocznione na rysunku kolo zebate o zazebieniu wewnetrznym 12 jest za posrednictwem srodkowego walu 2 i sterowanego hydraulicznie przedniego sprzegla ciernego S,, polaczone z walem silnika 1 Kolo to jest zazebione z pierwszymi satelitami 11 polaczonymi na stale z drugimi satelitami 7, przy czym obracajacymi sie, odpowiednio razem, wokól osi 10. Wal 9 odbierajacy naped, jest polaczony z drugim kolem zebatym o zazebieniu wewnetrznym 8, zazebionym z drugimi satelitami 7. Satelity te sa zazebione z kolem slonecznym 6, które jest, za posrednictwem tulei 3, polaczone z tylnym sprzeglem ciernym S2 i z osadzonym w nieruchc mym kadlubie 5 przednim hamulcem Hi. Obracajaca sie tuleja 3 jest ulozyskowana wewnatrz nieruchomej, zwiazanej na stale z kadlubem 5, tulei 4. Osie 10 satelitów sa polaczone z osadzonym w kadlubie 5 tylnym hamulcem H3.Sposób dzialania przedstawionej przekladni planetarnej jest nastepujacy: Bieg pierwszy — najwolniejszy uzyskuje sie przez wlaczenie przedniego sprzegla ciernego St i tylnego hamulca H2. Osie satelitów sa wtedy unieruchomione i zaprojektowana przekladnia planetarna pracuje jak przekladnia o osiach stalych. Naped przenoszony jest od kola o zazebieniu wewnetrznym 12 na pierwsze satelity 11, a ze zwiazanego z tymi satelitami, satelita sposród drugich satelitów 7 - na drugie kolo o zazebieniu wewnetrznym 8. Przelozenie bieg-j pierwszego wynosi wtedy: • - zs • zi i Z7 • Z| 2 gdzie' z7, z6, zt 1 i Zi 2 oznaczaja liczby zebów kól zebatych oznaczonych! na rysunku odpowiednimi cyfra : Bieg drugi uzyskuje sie przy wlaczonym jak poprzednio przednim sprzegle ciernym Si i przy znhknc- wanym przednim hamulcu H|. Kolo zebate sloneczne 6 pozostaje wtedy nieruchome, a wskutek napedzania przez kolo o zazebieniu wewnetrznym 12 pierwszych satelitów 11, po kole slonecznym obtaczaja sie drr v satelity 7, napedzajac w ten sposób drugie kolo o zazebieniu wewnetrznym 8. Przelozenie biegu dmgfógo js*v okreslone nastepujaca zaleznoscia: gdzie oznaczenie liczb zebów pozostaje takie same jak w poprzednim' wzorze.Bieg trzeci - najszybszy uzyskuje sie przez wlaczenie obu sprzegiel ciernych Si iS2. Wszystkie czesci ruchome przekladni obracaja sie wtedy razem wewnatrz nieruchomego kadluba 5, jako jedna calosc i przeloze¬ nie jest równe jednosci.Bieg wsteczny uzyskuje sie przez wlaczenie tylnego sprzegla S2 i tylnego hamulca Ha . Osie 10 satelitów pozostaja wtedy nieruchome. Naped od tylnego sprzegla ciernego S2 przenosi sie przez tuleje 3, kolo sloneczne 6 kolo - satelite 7, na drugie kolo o zazebieniu wewnetrznym 8. Przelozenie biegu wstecznego wynosi wtedy:3 71920 Dla zastosowania przedstawionej przekladni planetarnej do ciagnika rolniczego optymalne rozwiazanie otrzyfnuje sie przy przyjeciu nastepujacych wartosci stosunku liczb zebów kól zebatych: — = 1,67 , —=2 O trzymamy wtedy nastepujace wartosci przelozen na poszczególnych biegach: i3 = i;i2 = 1,25;*! = 1,67; iw = -1,67.Otrzymane wartosci przelozen odpowiadaja wymaganiom stawianym przekladniom ciagników rolniczych. PL PL