Pierwszenstwo: Zgloszenie ogloszono: 30.05.1973 Opis patentowy opublikowano: 26.10.1974 71675 KI. 60a, 7/00 MKP F15b 7/00 Twórcywynalazku: Jan Wojtowicz, Czeslaw Keller, Józef Lukasik Uprawniony z patentu tymczysowegoinstytut Obróbki Skrawaniem, Kraków (Polska) Serwomechanizm i jego uklad w napedzie pneumohydraulicznym Przedmiotem wynalazku jest serwomechanizm i jego uklad w napedzie pneumohydraulicznym ze zmienna komora cisnienia majacy zastosowanie w obwodach napedów wrzeciennika i stolów ostrzarek, zwlaszcza pracuja¬ cych na zasadzie gromadzenia energii kinetycznej pochodzacej od przesuwu tloka w cylindrze napedzanym w jednym kierunku pompa hydrauliczna, wzglednie innym ukladem mechanicznym.Dotychczasowe napedy stosowane w ostrzarkach polegaly na sztywnym sterowaniu suwakami elektro¬ hydraulicznymi, co nie dawalo pewnej, niezawodnej i bezpiecznej oraz spokojnej pracy ostrzarek, poniewaz w momencie wlaczania i wylaczania dosuwu stolów badz oscylacji wrzeciona nastepowaly silne uderzenia me¬ dium powodujace drgania i halasliwa prace. Ma to szczególne znaczenie przy nawrotach oscylacji wrzeciennika.Niezaleznie od tego szybkosc dusuwu przedmiotu obrabianego (noza) do sciernicy byla najwieksza w momencie zetkniecia sie noza ze sciernica, co powodowalo wykruszanie diamentowej sciernicy.Celem wynalazku jest opracowanie obiegu hydraulicznego, który by pozwolil na unikniecie wymienionych wad.Cel ten zostal osiagniety przez opracowanie konstrukcji serwomechanizmu ze zmienna komora cisnienia^ który wlaczany do obwodu pneumohydraulicznego, umozliwia uzyskanie predkosci maksymalnej na poczatku drogi, przy czym predkosc ta maleje w miare dosuwu stolu do sciernicy i odsuniecie stolu w polozenie wyjscio¬ we w czasie zaniku pradu w ukladzie, co daje bezpieczna i spokojna prace oraz zabezpiecza przed zeskrawaniem nasypu sciernicy.Istote serwomechanizmu wedlug wynalazku stanowi to, ze jego korpus jest zlozony z czesci górnej i dolnej skreconych pierscieniem oraz, ze do tych czesci sa docisniete membrany dzielace wewnetrzna przestrzen korpusu na trzy komory, olejowa, cisnieniowa i wodna, przy czym w górnej czesci korpusu jest osadzone pokretlo sluzace do zmiany objetosci komory cisnieniowej, a z boku korpusu pomiedzy czesciami górna i dolna w piers¬ cieniu jest wykonany otwór przeznaczony na wkrecenie manometru oraz otwór przeznaczony dó wkrecania zaworu zwrotnego, natomiast w czesci dolnej korpusu znajduje sie otwór przeznaczony na wlaczenie przyrzadu do obwodu. Niezaleznie od tego na membranach sa nakrecone nakretki zabezpieczajace je przed przebiciem.Istote natomiast ukladu serwomechanizmu w obwodzie narzedzia pneumohydraulicznego stanowi to, ze2 71675 WtWOttiechflnlzm jest stale polaczony z jednej strony z cylindrem, a z drugiej strony tloka cylindra jest doprowa¬ dzone cisnienie z dowolnego ukladu hydraulicznego, natomiast naped powrotny pochodzi od nagromadzonej energii potencjalnej serwomechanizmu.Serwomechanizm ijego uklad jest blizej wyjasniony na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia uklad osiowy serwomechanizmu, fig. 2 - widok z góry, fig. 3 - schemat obwodu ukladu w napedzie pneumohyd- raulicznym, w którym naped glówny pochodzi od dowolnego ukladu mechanicznego, a fig. 4- schemat dosuwu wzglednie odsuwu stolu wrzeciennika imaków nozowych, w których naped glówny pochodzi od pompy hyd¬ raulicznej.Serwomechanizm wedlug wynalazku sklada sie z czesci górnej 1 i dolnej 2 korpusu skreconych srubami 3.Pomiedzy czescia 1 i 2 jest docisniety pierscien 4, do którego z góry i z dolu wewnatrz korpusu sa docisniete membrany dolna 5 i górna 6. Membrany 5 i 6 dziela wewnetrzna komore korpusu na trzy komory, koiaoig— olejowa 7,1 cisnienia 8 i komore wolna 9. Komora olejowa 7 jest zaopatrzona w otwór 13 dla podlaczenia do cieczy hydraulicznej, komora 8 ma otwór 11 sluzacy do podlaczenia manometru oraz otwór 12 przeznaczony na zamocowanie zaworu zwrotnego umozliwiajacego napelnienie komory 8 powietrzem. Zawór zwrotny zapobiega równiez przeplywowi powietrza z komory cisnieniowej 8 na zewnatrz.W górnej czesci 1 korpusu jest osadzone pokretlo 10 umozliwiajace zmniejszanie wzglednie zwiekszanie objetosci komory cisnieniowej 8 a zarazem i cisnienia. Umozliwia to uzyskanie równych predkosci zaleznie od drogi przesuwu cylindra 17, badz tloka 18 przy zastosowaniu jako jednostronny naped (fig. 3 i 4). Na membra¬ nach 5 i 6 sa nakrecone nakladki 14 zabezpieczajace je przed przebiciem.W czesci dolnej 2 korpusu jest wykonany otwór 16 sluzacy do podlaczenia serwomechanizmu do obwodu oraz otwór sluzacy do odpowietrzania i napelniania olejem komory 7 zabezpieczony sruba 15.Po wstepnym ustaleniu objetosci komory cisnieniowej 8 oraz cisnienia potrzebnego na pokonanie oporów ukladu w koncowym polozeniu przesuwu tloka 18 doprowadza sie olej do komory olejowej 7 i ukladu cylindra 17 z nia polaczonego przez otwór zabezpieczony sruba 15 znajdujacy sie w bocznej scianie komory olejowej 7, przy czym obwód nalezy napelniac na maksymalna objetosc olejowa. Po wykonaniu tych czynnosci uklad jest sprawny do pracy, na przyklad: doprowadzajac z przeciwnej strony tloka 18 do cylindra 17 olej pod odpowied¬ nim cisnieniem zasilacza hydraulicznego powoduje sie sprzezenie powietrza w komorze cisnieniowej 8, a ciecz hydrauliczna zostaje zmagazynowana w komorze 7. Membrana dolna 5 odksztalca sie w zaleznosci od ilosci cieczy wtloczonej do komory olejowej 7. Po zakonczeniu dzialania oleju na tlok 18 zasilacza hydraulicznego przesuw powrotny tloka 18 nastepuje zmagazynowanej cieczy w komorze 7. Energia ta zostaje oddana do obiegu hydraulicznego, a cisnienie w komorze olejowej 7 w koncowym polozeniu tloka 18 obniza sie do nominalnego cisnienia roboczego. Szybkosc przesuwu pochodzacego z napedu pneumohydraulicznego mozna dowolnie ustalac przy zmianie komory cisnieniowej 8 oraz cisnienia w tej komorze. W zaleznosci ód tego, co chcemy uzyskac szybkosc ta moze miec wartosc w przyblizeniu równa constans (dla oscylacji) lub tez mozemy ja dowolnie 'zmieniac poczawszy do bardzo wysokiej poczatkowej do koncowej zblizonej do zera. Korzystne tojest zwlaszcza ' w obrabiarkach, gdyz eliminuje w znacznym stopniu drganie pochodzace od napedu (brak uderzen nawrotnych ; i polozeniowych).Naped wedlug wynalazku moze sluzyc jako: element tlumiacy lub sprezynujacy do naglego odebrania uderzen cisnieniowych od zewnatrz oraz do tlumienia periodycznych drgan wywolanych przez wytwornice cisnienia, wylaczne zródlo energii do zasilania obiegów roboczych, sprezyna pneumohydrauliczna do magazyno¬ wania energii kinetycznej w potencjalna, element wyrównujacy cisnienie, do wyrównywania strat przeciekowych i do utrzymania pewnego wymaganego cisnienia, element zapasowy na przyklad w przypadku zaniku napiecia w ukladzie, co pozwala na dokonczenie cyklu bez uszkodzenia ukladu, dodatkowe zródlo energii przejmujace obciazenie szczytowe i oddajace w ruchu powrotnym, co umozliwi skrócenie czasów pomocniczych. PL PL