Pierwszenstwo: Zgloszenie ogloszono: 30.05.1973 Opis patentowy opublikowano: 26.10.1974 71635 KI. 21d2, 18/03 MKP H02k 17/04 Twórcy wynalazku: Wlodzimierz Marcinkowski, Andrzej Kobosko, Bronislaw Ryfa Uprawniony z patentu tymczasowego: Zaklady Automatyki Przemyslowej im. Juliana Marchlewskiego, Ostrów Wielkopolski (Polska) Uklad polaczen jednofazowego sterowania indukcyjnego silnika wykonawczego Przedmiotem wynalazku jest uklad polaczen jednofazowego sterowania indukcyjnego silnika wykonawczego, stosowanego zwlaszcza w ukladach automatycznej regulacji. Znane dotychczas sposoby sterowania opieraja sie na ukladzie zasilania dwufazowego lub jednofazowego.W ukladzie dwufazowym silnik posiada dwa uzwojenia jednofazowe zasilane dwoma napieciami okreslanymi jako napiecie wzbudzenia i napiecie sterowania. Obydwa uzwojenia sa rozdzielone albo polaczone w ukladzie mostkowym. W przypadku polaczenia mostkowego, napiecie sterowania jest podane na silnik poprzez transformator oddzielajacy. W celu uzyskania przesuniecia fazowego pradów w uzwojeniach, potrzebnego dla dzialania silnika, wlacza sie szeregowo w jedno z uzwojen kondensator.Podstawowa wada tego ukladu jest koniecznosc stosowania transformatora. Dalsza wada, w przypadku istnienia w silniku asymetrii elektrycznej uzwojen lub asymetrii magnetycznej wynikajacej z wykonania mechanicznego jest to, ze silnik wykazuje samobieg mimo braku napiecia na uzwojeniu sterujacym, co w przypadku silnika wykonawczego pracujacego w ukladzie regulacji jest niedopuszczalne. Inna wada jest równiez male wykorzystanie i niska sprawnosc silnika.W ukladzie jednofazowym, uzwojenia laczy sie równolegle i zasila z jednej fazy, przy czym w jedno z tych uzwojen wlaczany jest szeregowo kondensator. Wada tego ukladu, w przypadku zasilania silnika napieciem sieci dwukrotnie wyzszym niz wykonane uzwojenie silnika, jest koniecznosc stosowania transformatora lub zmiana uzwojenia.Celem wynalazku jest usuniecie tych wad i niedogodnosci przez opracowanie prostego ukladu sterowania silnika jednym napieciem. Istota wynalazku polega na szeregowym polaczeniu dwóch uzwojen jednofazowych oraz zbocznikowaniu jednego z tych uzwojen kondensatorem pracy.Zaleta tego ukladu jest zasilanie silnika bezposrednio napieciem z sieci jednofazowej, a przez zmiane wartosci tego napiecia uzyskanie charakterystyk regulacyjnych silnika. Zanik napiecia sterujacego jest równoznaczny z zanikiem napiecia zasilania i nastepuje równoczesnie na obu uzwojeniach, dzieki czemu nie wystepuje samobieg nawet przy asymetrii elektrycznej lub magnetycznej w silniku.Silnik sterowany w tym ukladzie posiada wiekszy moment rozruchowy, co przy stalym momencie bezwladnosci wirnika bardzo korzystnie wplywa na elektromechaniczna stala czasowa, a równoczesnie wzrasta moc czynna oddawana na wale silnika, przez co zwieksza sie jego wykorzystanie. Dzieki swojej prostocie, uklad zapewnia wysoka pewnosc i niezawodnosc dzialania.2 71635 Przedmiot wynalazku przedstawiony jest w przykladowym wykonaniu na rysunku, który przedstawia schemat polaczen ukladu sterowania.Jak uwidoczniono na lysunku, dwa uzwojenia jednofazowe A i B sa rozmieszczone w stojanie silnika w taki sposób, ze ich osie magnetyczne przesuniete sa w przestrzeni o 90° oraz polaczone sa ze soba szeregowo do zacisków 1 i 2 silnika. Kondensator C jest podlaczony bocznikowo do uzwojenia B lub A w zaleznosci od kierunku obrotów silnika. Kondensator C powoduje przesuniecie fazowe miedzy pradami uzwojenia A i B, umozliwiajace powstanie wirujacego pola magnetycznego. PL PL