Uprawniony z patentu: VEB Kombinat Mess - und Rcgelungstechnik Dessau, Dessau (Niemiecka Republika Demokratyczna) Uklad dyszowy do ksztaltowania strumienia plynów Przedmiotem wynalazku jest uklad dyszowy do ksztaltowania strumienia plynów, w których strumien wychodzacy jest w duzym stopniu niezalezny od kierunku doplywu medium przed ukladem dysz.Znane sa uklady do uspokajania i wyprostowywania przeplywu przed dysza. Do wyprostowywania uzywa sie krat przeplywowych, które ciecz doprowadzona z dowolnego kierunku rozdzielaja równomiernie na powierz¬ chni przekroju kanalu doplywowego. W taki sam sposób dzialaja sita lub materialy porowate* stosowane w in¬ nych ukladach. Do wyrównania niesymetrycznydi zarysów kanalu doplywowego stosowano równiez odcinki doprowadzajace w postaci kapilar.Uksztaltowanie strumienia wychodzacego z dyszy zalezy w znacznej mierze od jej ksztaltu. Znane sa uklady, w których do nadania strumieniowi postaci symetrycznej lub asymetrycznej stosuje sie dysze o powierz¬ chniach plaskich lub specjalnie zaokraglone, albo tez kryzy o ostrych krawedziach. Ponadto sa znane uklady, gdzie asymetrie strumieni uzyskuje sie za pomoca asymetrycznie uksztaltowanych komór doplywowych przed dyszami. W innych ukladach do uzyskania zadanej asymetrii wykorzystuje sie zródla zaklócen, jak wystajace krawedzie, odsadzone naroza lub tez powierzchnie prowadzace albo odchylajace przeplyw. Dalej znane sa ukla¬ dy, gdzie symetryzacje strumienia osiaga sie droga ogniskowania za pomoca innych strumieni lub przeplywów, np. przez umieszczenie dyszy pierscieniowej dokola dyszy danej. W taki sam sposób uzyskuje sie asymetrie strumienia za pomoca strumieni zaklócajacych.Dalej znane sa uklady,w których ciecz jest wstepnie ksztaltowana za pomoca ruchomej dyszy, a nastepnie plynie przez kryze o ostrych krawedziach. W innych ukladach wstepne uksztaltowanie strumienia cieczy przed dysza glówna elementu strumieniowego odbywa sie za pomoca bocznych strumieni sterujacych.Wada wspomnianych ukladów do prostowania przeplywu przez dysze glówna polega na tym, ze dokladne, na pczyklad osiowosymetryczne wyprostowanie przeplywu mozliwe jest jedynie w ograniczonym zakresie i przy posluzeniu sie czesciami ruchomymi, co wplywa ujemnie na ksztaltowanie strumienia, zwlaszcza wtedy, gdy ustawiona jako nastepny element dysza nie jest dostosowana do danego ukladu prostujacego. Wade wyzej opisanych ukladów stanowi klopotliwa technologia, która jest niezbedna, o ile zada sie dobrej powtarzalnosci dzialania ukladów i tym samym ksztaltowania strumienia, co ma miejsce w urzadzeniach miniaturowydi.2 71 161 Celem wynalazku jest poprawienie ksztaltowania strumienia plynów i zmniejszenie nakladu technologicz¬ nego przy wytwarzaniu takich ukladów ksztaltujacych.Podstawa wynalazku jest zadanie dostarczenia ukladu dyszowego dajacego sie wykonac prostymi srodkami technologicznymi, który by dawal odtwarzalny strumien cieczy o kierunku i profilu przeplywu w znacznym stopniu niezaleznym od tychze cech przeplywu po stronie wejscia do ukladu dyszowego.Wedlug wynalazku zadanie to rozwiazuje sie w taki sposób, ze przed jedna lub wieksza liczba dysz wyjscio¬ wych umieszczone jest jedno lub wiecej urzadzen dlawiacych w ukladzie kaskadowym i wspólosiowo ze soba.Odleglosc miedzy tymi urzadzeniami, wzglednie miedzy dysza wyjsciowa i najblizszym urzadzeniem jest przy tym wieksza od najmniejszej srednicy otworu urzadzenia dlawiacego. Przez zróznicowanie rozmiarów urzadzen dlawiacych, jak równiez przez dobór ksztaltu ograniczenia komór miedzy tymi urzadzeniami, wzglednie miedzy dysza i najblizszym z urzadzen, mozna wplywac na ksztaltowanie strumienia.W kazdym urzadzeniu dlawiacym mozna przewidziec szereg otworów. W przypadku dwóch otworów ma¬ my równiez dwie dysze wylotowe. Przez zróznicowanie wymiarów obu czesciowych ukladów dyszowych uzys¬ kuje sie asymetrie strumienia calego ukladu.- Celowe jest nadanie dyszy wylotowej postaci przystawki Bordy. Do ksztaltowania strumienia wychodzace¬ go z ukladu wymiary wspólosiowych urzadzen dlawiacych i dyszy wylotowej moga byc równe. Korzystne jest jednak równiez, aby wymiary urzadzen dlawiacych byly mniejsze od wymiarów wspólosiowej z nimi dyszy * wylotowej. Celowe uksztaltowanie urzadzenia wedlug wynalazku otrzymuje sie, gdy wymiary urzadzen dlawia¬ cych zmniejszaja sie w kierunku przeplywu, przy czym dysza wylotowa jest przy tym wieksza od najblizszego od niej urzadzenia dlawiacego.Zaleta wynalazku jest polaczenie i dopasowanie srodków do prostowania i ksztaltowania przeplywu, niez¬ bednych w elementach strumieniowych, oraz mozliwosc uzyskania bardzo dokladnego ogniskowania strumieni przy prostej technologii i konfiguracji geometrycznej. Wynalazek pozwala przy zastosowaniu na przyklad w scian- kowym elemencie strumieniowym na utrzymanie malej dlugosci scianek koniecznych do uchwycenia strumie¬ nia i skierowania go do odpowiednich wyjsc, a tym samym spelnia inne zadania dotyczace duzej czulosci przy jednoczesnej stabilnosci pracy sciankowych elementów strumieniowych oraz miniaturyzacji elementów. Mozliwa dzieki duzej powtarzalnosci uzyskiwanych ksztaltów strumienia duza odleglosc dyszy glównej od wyzej wspom¬ nianych scianek elementu stwarza wolna przestrzen na umieszczenie szeregu wejsc sygnalowych i jednoczesnie na rozdzielenie i tym samym rozprzegniecie sygnalów wejsciowych.Znaczenie przedmiotu wynalazku o przedstawionych korzystnych wlasciwosciach polega na tym, ze przy zachowaniu prostej technologii mozliwa jest miniaturyzacja elementów strumieniowych.Na zalaczonym rysunku przedstawiono dwa przyklady postaci wykonania przedmiotu wynalazku, przy czym fig. 1 przedstawia sciankowy element strumieniowy z ukladem dyszowym wedlug wynalazku, fig. 2 — uklad dyszowy z szeregiem urzadzen dlawiacych ustawionych kaskadowo.Na fig. 1 uklad wedlug wynalazku stanowi czesc skladowa sciankowego elementu strumieniowego. Zarysy elementu, narysowane na fig. 1 i 2, przedstawiaja przebieg scianek 29; ciecz przeplywa miedzy tymi sciankami oraz wzdluz plaskiej plyty podstawy 31. Oprócz ukladu dyszowego, zlozonego z dyszy wylotowej 1 i wspólo¬ siowo ustawionych urzadzen dlawiacych 2, 3, jak równiez uksztaltowanych w okreslony sposób komór posred¬ nich 4, 5 oraz dowolnie uksztaltowanej komory doplywowej 6, naleza do sciankowego elementu strumieniowe¬ go: dysze 7, 8 do sygnalów wejsciowych 16, 17 scianki 9, 10 potrzebne do uchwycenia i nakierowania strumie¬ nia, jak równiez dyszy chwytajace U, 12 do wyjsc sygnalowych 18,19. Ciecz zasilajaca 20 wchodzi do komory doplywowej 6 przez wlot 13 lub 14, stamtad zas przez urzadzenie dlawiace 3 do komory posredniej 5 i przez urzadzenie dlawiace 2 do komory 4, nastepnie zasjako strumien glówny przez dysze wylotowa 1 do przestrzeni roboczej 15. Wskutek nieznacznego przesuniecia scianki 10 wzgledem dyszy 1 (s9 s10) strumien glówny kieruje sie do scianki 9, wskutek czego sygnal wyjsciowy 18 przejmuje dysza 11. Strumienie wejsciowe wychodzace z dysz 7 lub 8 odchylaja strumien glówny od scianki 9 do 10. Dostaje sie on teraz do dyszy 12 i tworzy sygnal wyjsciowy 19.Dzialanie ukladu dyszowego polega na tym, ze wskutek odpowiedniego zwymiarowania i stopniowania przekrojów dyszy 1 i urzadzen dlawiacych 2 i 3 oraz doboru wzajemnych odleglosci tych elementów, jak równiez uksztaltowania dyszy 1 jako nasadki Bordy oraz celowego uksztaltowania komór 4 i 5, uzyskuje sie uformowanie i ukierunkowanie strumienia glównego. Strumien wychodzacy z dyszy 1 takiego ukladujest z duza dokladnoscia symetryczny osiowo i daje sie odchylac za pomoca strumieni o niewielkiej energii, wychodzacych z dysz 7 lub 8. Duza dokladnosc symetrii osiowej strumienia umozliwia zastosowanie niewielkich przesuniec Sc is10 scianek 9 i 10 wzgledem dyszy 1, wskutek tego zas scianki te przy stabilnym uchwyceniu strumienia glównego moga byc stosunkowo krótkie, co z kolei zwieksza czulosc elementu na sygnaly wejsciowe 16 i 17.3 71161 Duza dokladnosc symetrii osiowej strumienia pozwala ponadto na zwiekszenie odleglosci dyszy 1 od scianek 9, 10 i tym samym na zapewnienie dostatecznej przestrzeni na skuteczne nakierowanie i rozprzegniecie dysz wej¬ sciowych 7, 8. Te wlasciwosci strumienia glównego, wychodzacego z dyszy 1 ukladu, sa zachowane takze i przy róznicach w doplywie do komory doplywowej 6, co stanowi szczególna zalete tego ukladu.Fig. 2 przedstawia uklad dyszowy, w którym do uzyskania asymetrycznego strumienia wyjsciowego sluza dysze wylotowe 1, 21 oraz urzadzenia dlawiace 2, 3, 22, 23 o róznydi przekrojach otworu. Ciecz zasilajaca 20, wchodzaca do komory 6 przez wlot 13, dzieli sie i prowadzi przez dwa uklady dysz. W jednym z nich plynie ona przez urzadzenie dlawiace 23 do komory 5, a stamtad przez urzadzenie 22 i komore 24 do dyszy wylotowej 21, w drugim natomiast przez urzadzenie dlawiace 23 do komory 5, a stamtad przez urzadzenie 2 i komore 4 do dyszy wylotowej 1. Wskutek zróznicowania wymiarów obu ukladów dyszowych wychodza z obu dysz wyloto¬ wych 1, 21 strumienie 25, 26 o róznej energii, przy czym w wyniku zmieszania strumieni 25, 26 powstaje wypadkowy strumien asymetryczny 27. Na ksztalt tego ostatniego wplywaja nie tylko ustawienie urzadzen dlawiacych 2, 3, 22, 23 i dysz wylotowych 1, 21, lecz równiez uksztaltowanie komór 4, 5, 24, na przyklad obecnosc scianki dzielacej 28. PL PL