Pierwszenstwo: MKP H02h 7/26 Zgloszenie ogloszono: 30.05.1973 I I Opis patentowy opublikowano: 17.06.1974 —:: i:.l Twórcywynalazku: Jerzy Nowikow, Boguslaw Kowalewski, Kalikst Badowski Uprawniony z patentu tymczasowego: Zaklady Energetyczne Okregu Centralnego, Warszawa (Polska) Urzadzenie zabezpieczajace elektroenergetyczne linie napowietrzne sredniego napiecia przed zwarciami doziemnymi Przedmiotem wynalazku jest selektywnie dzialajace elektroniczne urzadzenie zabezpieczajace elektroener¬ getyczne linie napowietrzne sredniego napiecia przed zwarciami doziemnymi.Znane urzadzenia zabezpieczajace zawieraja filtr skladowej zerowej pradu w ukladzie Halmgreena, który nie pozwala na uzyskanie wysokiej czulosci ze wzgledu na duze prady niezrównowazenia plynace w obwodzie wyjsciowym. Wada ta w powyaznym stopniu ogranicza skutecznosc dzialania zabezpieczen ziemnozwarciowych wyposazonych w te filtry. W sklad innych urzadzen zabezpieczajacych wchodza filtry skladowej zerowej pradu zbudowane z trzech transreaktorów obciazonych opornikami polaczonymi potencjometrycznie. Filtry te sa kosz¬ towne ze wzgledu na nietypowosc transreaktorów, które musza byc indywidualnie produkowane.Celem wynalazku jest calkowite wyeliminowanie wad i niedogodnosci zwiazanych ze stosowaniem znanych urzadzen zabezpieczajacych. Cel ten zostal osiagniety dzieki temu, ze filtr skladowej zerowej pradu urzadzenia wedlug wynalazku, polaczony z zespolem pradowym, zbudowano z trzech transformatorów pradowo-napiecio- wych, których uzwojenia pierwotne sa przylaczone do uzwojen przekladników pradowych wnetrzowych lub napowietrznych, zainstalowanych na trzech fazach RST zabezpieczanych linii, zas uzwojenia wtórne transforma¬ torów sa obciazone opornikami polaczonymi potencjometrycznie, przy czym czlon napieciowy urzadzenia polaczono z zespolami kierunkowymi kazdego czlonu pradowego i ze wspólnym zasilaczem. Liczba czlonów pradowych odpowiada liczbie zabezpieczanych linii elektroenergetycznych sredniego napiecia.Na zalaczonym rysunku przedstawiono schemat blokowy urzadzenia wedlug wynalazku, zabezpieczajacego przykladowo duze linie elektroenergetyczne sredniego napiecia przed zwarciami doziemnymi.Jak uwidoczniono na rysunku, urzadzenie wedlug wynalazku - w wykonaniu przewidzianym do zabezpie¬ czenia dwóch linii elektroenergetycznych - zawiera dwa czlony pradowe A, jeden czlon napieciowy B niezaleznie od liczby zabezpieczanych linii, dwa filtry skladowej zerowej pradu C, polaczone kazdy z czlonem A oraz jeden zasilacz D wspólny dla calego urzadzenia.Czlon pradowy A sklada sie z polaczonych kolejno: filtru 1 skladowej podstawowej 50 Hz, zespolu kierunkowego 2 oraz przekaznika wykonawczego 3, przylaczonego do niewidocznej na rysunku przystawki SPZ.Czlon napieciowy B, wspólny dla wszystkich czlonów A, sklada sie z polaczonych ze soba dwóch zespolów, MISKA RZECZPOSPOLITA LUDOWA fit (luzno PATE1T0WY PPL2 70 654 a mianowicie przesuwnika fazy 4 i zespolu formujacego impulsy szpilkowe 5, któryjest bezposrednio przylaczo¬ ny do kazdego z zespolów kierunkowych 2 w czlonach pradowych A. Filtr skladowej zerowej pradu C zbudo¬ wany jest z trzech transformatorów pradowo-napieciowych 6, których uzwojenia pierwotne sa przylaczone do uzwojen przekladników pradowych 7 wnetrzowych lub napowietrznych, zamontowanych na trzech fazach RST zabezpieczanych linii. Uzwojenia wtórne transformatorów 6 sa obciazone opornikami 8 polaczonymi potencjo¬ metrycznie. Dzialanie urzadzenia wedlug wynalazku wynika scisle z jego budowy i przebiega w sposób nastepu¬ jacy.Jezeli w dowolnej linii elektroenergetycznej sredniego napiecia, wyposazonej w urzadzenie zabezpieczajace wedlug wynalazku, pojawi sie zwarcie doziemne, wówczas na wejsciu czlonu napieciowego B wystapi skladowa zerowa napiecia Uo, której przebieg sinusoidalny zostaje zamieniony w zespole 5 formujacym impulsy szpilkowe na ciag tych impulsów, przekazywanych nastepnie do czlonów pradowych A wszystkich linii zabezpieczanych.Równoczesnie na wyjsciu filtra skladowej zerowej pradu C wystepuje napiecie bedace funkqa skladowej zerowej pradu. Napiecie to jest odfiltrowane w filtrze 1, na wyjsciu którego otrzymuje sie wylacznie skladowa podsta¬ wowa 50 Hz.O ile w dowolnym zespole 2 czlonów pradowych A wystapia równoczesnie impulsy szpilkowe Uo ilmpulsy prostokatne o syganle logicznym „1"-oznaczac to bedzie, ze wdanej linii nastapilo zwarcie z ziemia. Wtedy przekaznik wykonawczy 3 poda impuls na pobudzenie automatyki SPZ i zaleznie od rodzaju zwarcia spowoduje wylaczenie linii lub pozostawieniejej pod napieciem.Zaleta urzadzenia wedlug wynalazku jest jego wysoka czulosc wynoszaca okolo 5000 omów rezystancji w miejscu doziemienia. Czulosc te uzyskano dzieki opisanemu filtrowi skladowej zerowej pradu. Urzadzenie cechuje prostota konstrukqi, która uzyskano przez zastosowanie wspólnego czlonu napieciowego i wspólnego zasilacza dla dowolnej liczby zabezpieczanych linii. Dzieki temu rozwiazaniu uzyskano wysokie efekty ekono¬ miczne wynikajace takze z niskich kosztów instalacyjnych urzadzenia. Przeprowadzone próby i doswiadczenia wykazaly pelna przydatnosc urzadzenia i jego wysokie walory eksploatacyjne. PL PL