Pierwszenstwo: Zgloszenie ogloszono: 30.05.1973 Opis patentowy opublikowano: 17.06.1974 70590 KI. 21c, 45/03 MKP HOlh 47/22 CZYTELNIA Urzedu Patentowego Polskiej Izer-- " l"- '^ Twórcywynalazku: Zbigniew Kowalski, Henryk Pudelko Uprawniony z patentu tymczasowego: Zaklady Konstrukcyjno-Mechanizacyjne Przemyslu Weglowego, Gliwice (Polska) Uklad nadazny sterowania napedu elektromagnesowego Przedmiotem wynalazku jest uklad nadazny sterowania napedu elektromagnesowego laczników styczniko- wych.Dotychczas znane sa uklady sterowania napedów elektromagnesowych laczników stycznikowych, zasilane pradem stalym z przelaczanymi stykowymi obwodami zalaczania i trzymania, w których ograniczenie pradu jest uzyskiwane przy pomocy rezystora lub autotransformatora. Wada tych ukladów jest awaryjnosc stykowego przelaczania, duze straty mocy na rezystorze ograniczajacym lub kosztowny i skomplikowany uklad zasilacza.Ponadto przerwa w obwodzie trzymania lub wzrost rezystancji na stykach powoduje ciagle zmiany polozenia zwory elektromagnesu co w przypadku laczników elektroenergetycznych prowadzi do szczepienia styków, lub zwarcia miedzybiegunowego. Stwarza to zagrozenie bezpieczenstwa eksploatacji sieci elektroenergetycznych, obslugi i urzadzen.Celem wynalazku jest umozliwienie dowolnej regulacji stalej czasowej o samoczynne ograniczenie pradu rozruchu, trzymania w cewce elektromagnesu oraz czestosci laczen laczników stycznikowych.Cel ten osiagnieto za pomoca ukladu nadaznego sterowania napedu elektromagnesowego, zawierajacego czwórnik zasilajacy, polaczony poprzez elementy diodowo-rezystorowo-pojemnosciowe czwórnika przewodowe¬ go z czwórnikiem odbiornika.Zaleta ukladu wedlug wynalazku jest samoczynne bezstykowe ograniczenie pradu rozruchu i trzymania w cewce elektromagnesu laczników stycznikowych. Tyrystor stanowiacy element zaworowy w obudowie cewki elektromagnesu umozliwia samoczynne przesuwanie kata zaplonu od zera do wartosci wymaganej amperozwoja- mi trzymania, nadazajac za ruchem zwory z odpowiednia stala czasowa.Wynalazek wyjasniono w przykladowym wykonaniu na rysunku na którym fig. 1 przedstawia uklad stero¬ wania pólokresowego, fig. 2 - uklad sterowania pradem przemiennym, fig. 3 - uklad lacznika zwieracza.Uklad nadazny sterowania napedu elektromagnesowego zawiera czwórnik zasilajacy I polaczony z czwórnikiem przewodowym II oraz czwórnikiem odbiornikaIII w ten sposób, ze kondensator 7 w czwórnikuII zbocznikowany rezystorem 8 jest polaczony za pomoca diod 6 i 10 z rezystorem nastawnym 9 w obwodzie z transformatorem 2, rezystorem 3, dioda 4 i kondensatorem 13, który jest wlaczony poprzez diody 10 i 12 w obwód bramki tyrystora 14, polaczonego z cewka napedu elektromagnesowego 15 zbocznikowana dioda 162 70 590 w obwodzie pradu przemiennego. Czwórnik I zawiera kondensator 1 polaczony szeregowo z transformatorem 2.Czwórnik II posiada szeregowy obwód z rezystorem 3, dioda 4, rezystorem nastawnym 9 i kondensatorem sterujacym 13, przy czym kondensator 13 jest zbocznikowany dioda Zenera 11. Szeregowy obwód z rezystorem nastawnym 9 i dioda Zenera 11 zbocznikowany jest dioda Zenera 5. Ponadto do rezystora nastawnego 9 przylaczony jest równolegle szeregowy obwód z dioda 6, dioda 10 i dwójnikiem zlozonym z rezystora 8 i kon¬ densatora 7. Pomiedzy dioda 10 oraz kondensatorem 7 wyprowadzonyjest obwód z dioda 12 stanowiacy wyjscie czwórnika II. Czwórnik III zawiera szeregowy obwód z tyrystorem 14, cewka napedu elektromagnesowego 15 zbocznikowana dioda 16.Odmiana ukladu zawiera czwórnik I, który ma transformator 2, prostownik w ukladzie mostkowym 18 oraz czwórnik II z szeregowym obwodem zlozonym z rezystora 3, dwójnika z kondensatorem 7 i rezystorem 9 oraz diody 12. Czwórnik III zawiera szeregowy obwód zlozony z cewki napedu 15 oraz prostownikiem w ukla¬ dzie mostkowym 17 i tyrystorem 14 wlaczonym w przekatnej mostka. Inna odmiana ukladu zawiera czwórnik I, z transformatorem 2, czwórnik II z rezystorem 3, polaczony szeregowo z rezystorem 8 i kondensatorem 7, dioda 12 oraz czwórnik III z prostownikiem w ukladzie mostkowym 17, polaczonym szeregowo z cewka napedu 15 i tyrystorem 14 wlaczonym w przekatna mostka. Przelaczanie czwórnika III dokonuje mechaniczny zespól 19.W obwodzie trzymania wlaczonyjest dodatkowo rezystor 20.Zasada dzialania ukladu polega na tym, ze w momencie zalaczenia napedu elektromagnesowego w obwo¬ dzie: rezystor 3, dioda 4, dioda 6, kondensator 7, dioda 12, tyrystor 14, przeplywa duzy impuls pradu, który powoduje otwarcie tyrystora 14, przeplyw pradu w obwodzie cewki 15 i ruch napedu. Po naladowaniu konden¬ satora 7 obwód ten jest wylaczony z dalszej pracy, a kat zaplonu tyrystora w kazdym okresie uzalezniony jest od parametrów obwodu, to jest rezystora 3, diody 4, rezystora nastawnego 9 i kondensatora 13. Parametry tego obwodu oraz napiecie zasilania na wyjsciu czwórnika III ustalaja wymagana srednia wartosc pradu trzymania w obwodzie cewki napedu 15. Po wylaczeniu zasilania i sterowania kondensator 7 rozladowuje sie w obwodzie z rezystorem 8 o stalej czasowej zabezpieczajacej dopuszczalna czestosc laczen. Stany awaryjne w obwodach czwórnika III prowadza zawsze do otwarcia napedu 15 i wylaczenia lacznika. Powtórne zalaczenie wymaga uprzedniego wylaczenia napiecia zasilania czwórnika II rozladowania kondensatora 7 w obwodzie z rezystorem 8.Zasada dzialania odmiany ukladu polega na tym, ze w momencie zalaczenia impuls pradowy w obwodzie: rezystor 3, kondensator 7, dioda 12, bramka tyrystora 14 i czwórnik I powoduje wyzwolenie tyrystora 14.Rezystor 9 ustala prad w obwodzie bramki tyrystora 14 zapewniajac stan przewodzenia pradu juz w momencie kiedy wartosc chwilowa napiecia na tyrystorze 14 jest równa zeru. Zasada dzialania innej odmiany wedlug wynalazku polega na tym, ze w momencie zalaczenia impuls pradowy w obwodzie: rezystor 3, kondensator 7, dioda 12, bramka tyrystora 13, powoduje wyzwolenie tyrystora 14. Naladowany kondensator 7 zbocznikowany rezystorem 8 nie wplywa na dalsza prace tyrystora 14. Ponowne zalaczenie po wylaczeniu napieciajest mozliwe po uplywie czasu wynikajacego ze stalej czasowej dwójnika z rezystorem 8 i kondensatorem 7, który zapewnia dopuszczalna czestosc laczen. Stany awaryjne w obwodzie trzymania napedu prowadza zawsze do otwarcia napedu i wylaczenia lacznika. Powtórne zalaczenie napedu wymaga uprzedniego wylaczenia napiecia zasilania czwórnika I, co umozliwia rozladowanie sie kondensatora 7 w obwodzie z rezystorem 8. PL PL