Pierwszenstwo: Zgloszenie ogloszono: 30.05.1973 Opis patentowy opublikowano: 24.05.1974 70385 KI. 21e, 19/04 MKP GOlr 19/04 CZYTELNIA1 Urzedu Patentowego hlsfclil tacnw*'1 el L Twórcywynalazku: Marek Cybulski, Bogdan Golaj Uprawniony z patentu tymczasowego: Zaklad Doswiadczalny Zapisu Magnetycznego przy Zakladach Radiowych im. M. Kasprzaka, Warszawa (Polska) Uklad do pomiaru amplitudy sygnalu generatora impulsów prostokatnych Przedmiotem wynalazku jest uklad do pomiaru amplitudy sygnalu generatora impulsów prostokatnych, zwlaszcza do pomiaru amplitudy sygnalu generatora impulsów prostokatnych malej czestotliwosci o regulowanym wspólczynniku wypelnienia.Dotychczas, do precyzyjnego pomiaru amplitudy impulsów prostokatnych stosowano woltomierze wartosci miedzyszczytowej przy pomiarach bezposrednich lub oscyloskopy dwukanalowe, przy uzyciu których pomiar polegal na porównywaniu kalibrowanego przebiegu z impulsami prostokatnymi. Podstawowa wada pomiarów wykonywanych zuzyciem oscyloskopu jest niemizliwomozliwosc uzyskania duzej dokladnosci poniewaz powszechnie stosowana technika oscyloskopowa nie zapewnia dokladnego porównania przebiegów, zwlaszcza impulsowych o bardzo malej czestotliwosci.Dokladnosc pomiarów wykonywanych przy uzyciu woltomierzy wartosci szczytowych jest równiez stosunkowo mala zalezna od czestotliwosci i wspólczynnika wypelnienia impulsów prostokatnych, przy czym dokladnosc ta jest tym mniejsza, im mniejsza jest czestotliwosc impulsów prostokatnych i niniejszy ich wspólczynnik wypelnienia.Celem wynalazku jest uzyskanie dokladnych pomiarów amplitudy sygnalu generatora impulsów prostokat¬ nych o dowolnie malej czestotliwosci i dowolnym wspólczynniku wypelnienia, zas zadaniem technicznym jest opracowanie elektronicznego ukladu pomiarowego do osiagniecia tego celu.Zadanie to zostalo zrealizowane poprzez skonstruowanie ukladu elektronicznego, w którym generator napiecia sinusoidalnego o regulowanej amplitudzie polaczony jest poprzez detektor amplitudy z róznicowym ukladem wskaznika zera, na który jest podawane napiecie stale'zasilajace równoczesnie generator impulsów prostokatnych. Sygnaly z tych obydwu generatorów sa podawane nastepnie poprzez przelacznik i regulowany tlumik na wyjscie. Wartosc miedzyszczytowa napiecia sinusoidalnego na wyjsciu ukladu jest sprowadzana do wielkosci równej wartosci miedzyszczytowej impulsów prostokatnych.Uklad wedlug wynalazku zapewnia duza dokladnosc pomiaru równa dokladnosci zastosowanego wolto¬ mierza napiecia sinusoidalnego gdyz uklad róznicowy porównania napiecia sinusoidalnego z napieciem stalym umozliwia utrzymanie identycznego poziomu sygnalów z generatora sinusoidalnego i z generatora impulsów prostokatnych. Uklad charakteryzuje sie równiez wysoka niezawodnoscia dzialania oraz latwoscia i niskim kosztem wykonania.2 70385 Wynalazek jest blizej objasniony w przykladzie wykonania ukladu na podstawie rysunku na którym fig. 1 przedstawia schemat blokowy a fig. 2 — fragment schematu ideowego.W przedstawionym na fig. 1 schemacie blokowym ukladu generator napiecia sinusoidalnego o regulowanej amplitudzie 1 oraz generator impulsów prostokatnych 5 polaczone sa poprzez dwupozycyjny pizelacznik P i tlumik wyjsciowy 6 z wyjsciem Wy, do którego dolaczony jest równiez woltomierz napiecia sinusoidalnego 7.Generator napiecia sinusoidalnego 1 polaczony jest równoczesnie poprzez detektor amplitudy 2 z róznicowym ukladem wskaznika zera 3. Do ukladu wskaznika zera 3 dolaczony jest równiez zasilacz napiecia stalego 4, napiecie z którego podawane jest na generator impulsów prostokatnych 5 o regulowanej czestotliwosci i wspólczynniku wypelnienia.W przedstawionym na fig. 2 fragmencie schematu ideowego, detektor amplitudy 2 utworzony jest z diody Dl, kondensatora Cl i rezystora Rl. Uklad wskaznika zera 3 zbudowany jest na tranzystorach Tl i T2 pracuja¬ cych w ukladzie wtórników emiterowych, do wyjsc których dolaczony jest miernik wychylowy M z rezysto¬ rem szeregowym R3. Do bazy pierwszego tranzystora Tl wskaznika zera 3 dolaczone jest wyjscie detektora amplitudy 2, zas do bazy drugiego tranzystora T2 wskaznika zera 3 dolaczony jest oporowy dzielnik napiecia R5, R6 wlaczony pomiedzy dodatni biegun Ec zasilacza napiecia stalego 4 i mase ukladu. Generator impulsów prostokatnych 5 zawiera multiwibrator zbudowany na tranzystorach T3 i T4 oraz uniwibrator zbudowany na tranzystorach T5 i T6. Dodatni biegun napiecia Ec zasilacza napiecia stalego 4 polaczony jest z kolektorami tranzystorów uniwibratora T5 i T6 zas ujemny biegun napiecia Ec polaczony jest z masa ukladu.Dzialanie ukladu wedlug wynalazku jest opisane ponizej: Generator napiecia sinusoidalnego 1 wytwarza napiecie o jednej czestotliwosci, przy czym amplituda tego napiecia jest porównywana w sposób posredni w ukladzie wskaznika zera 3 z amplituda impulsów prostokatnych wytwarzanych w generatorze 5. Posrednie porównywanie amplitud obydwu przebiegów polega na tym, ze zamiast impulsów prostokatnych, na uklad wskaznika zera 3 podawane jest poprzez dzielnik oporowy R, R6 napiecie stale Ec zasilajace równoczesnie stopien wyjsciowy generatora impulsów prostokatnych 5. Wspomniany stopien koncowy zbudowany jest na tranzystorach T5 i T6 pracujacych w ukladzie uniwibratora. Posrednie porównanie amplitud jest mozliwe dzieki temu, ze tranzystory uniwibratora T5 i T6 pracuja na granicy nasycenia tak, ze amplituda impulsów prostokat¬ nych na ich wyjsciu jest wprost proporcjonalna do napiecia zasilacza Ec. Przeprowadzana w niewielkim zakresie regulacja amplitudy napiecia sinusoidalnego umozliwia dokladne zrównanie amplitud przebiegów z obydwu generatorów 1 i 5. To zrównanie amplitud jest wykazywane na mierniku wychylowym M. Zmiane czestotliwosci impulsów prostokatnych realizuje sie poprzez zmiane wartosci pojemnosci C2 i C3 wlaczonych odpowiednio miedzy baza i kolektor tranzystorów multiwibratora T3 i T4, a zmiane wspólczynnika wypelnienia impulsów prostokatnych realizuje sie poprzez zmiane wartosci pojemnosci C4 wlaczonej miedzy kolektor pierwszego trnazsytora uniwibratora T5 i baze drugiego tranzystora uniwibratora T6.Po ustawieniu przelacznika P w pozycji a, poprzez tlumik wyjsciowy 6 na wyjscie Wy i woltomierz napiecia zmiennego 7 zostaje podany sygnal z generatora napiecia sinusoidalnego 1. Po ustawieniu przelacznika P w pozycji b poprzez tlumik wejsciowy 6 na wyjscie Wy zostaje podany sygnal z generatora impulsów prosto¬ katnych 5. Dzieki ukladowi wskaznika zera 3 oraz wspólnemu dla sygnalów z obu generatorów 1 i 5 tlumikowi wyjsciowemu 6, amplituda impulsów prostokatnych jest zawsze równa miedzyszczytowej amplitudzie napiecia sinusoidalnego. Woltomierz 7 umozliwia posrednia kontrole wartosci amplitudy impulsów prostokatnych nieza¬ leznie od ich czestotliwosci i wspólczynnika wypelnienia. PL PL