Pierwszenstwo: Zgloszenie ogloszono: 31.05.1973 Opis patentowy opublikowano: 29.04.1974 10274 U. 83b,13/12 MKP G04c 13/12 CZYTELNIA Urzedu Poientoweoo Polskiej Hzer7vu i Twórcawynalazku: Stefan Koczwara Uprawniony z patentu tymczasowego: Instytut Tele- i Radiotechniczny, Warszawa (Polska) Uklad bezstykowy do napedu mikromechanizmów zwlaszcza do zegara wtórnego Przedmiotem wynalazku jest uklad bezstykowy do napedu mikromechanizmów.zwlaszcza do zegara wtórnego. Stosowane obecnie mikrosilniki sterowane swiatlem wyposazone sa w komutator stykowy a do stero¬ wania oprócz czujnika potrzebny jest osobny wzmacniacz, zasilacz i skomplikowana aparatura pomocnicza. Wada obecnie stosowanych mikrosilników jest to, ze komutatory stykowe nie sa wolne od zjawiska iskrzenia, zagrazaja wybuchami, wywoluja zaklócenia radiowe, a ponadto obnizaja znacznie sprawnosc ogólni mikrosilnika, zmniej¬ szaja jego niezawodnosc oraz wymagaja czestej i kosztownej konserwacji.Celem wynalazku jest skonstruowanie mikrosilnika pozbawionego obecnych wad. Istota wynalazku jest to, ze mikrosilnik na osi rotora ma nieprzezroczysta tarcze przeslonowa z otworami umieszczonymi w ten sposób, ze jeden jest blizej a drugi dalej obrzeza i przesuniete sa w stosunku do siebie o kat 180°. Tarcza z otworami obraca sie w bezposredniej blizkosci czterech fotorezystorów umozliwiajac kolejne naswietlenie jednej pary fotorezysto- rów po obrocie jej o kat 180° drugiej pary.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przykladzie wykonania na rysunku, który przedstawia schemat bezstykowego ukladu do napedu mikromechanizmów zwlaszcza do zegara wtórnego. Na osi rotora silnika krokowego SK umieszczono tarcze przeslonowa TP z rozmieszczonymi na jej obwodzie dwoma otworami 1 i 2, które to otwory przesuniete sa wzgledem siebie o kat 180° i znajduja sie naprzeciw czterech fotorezystorów 3,4, 5 i 6 umieszczonych na izolowanej plytce 7 trwale umieszczonej na obudowie silnika krokowego SK. Otwór przeslonowy 1 umieszczony jest blizej obrzeza tarczy TP, zas otwór 2 znajduje sie blizej srodka tarczy TP.Górny otwór 1 pozwoli oswietlic obydwa fotorezystery 3 i 4 zas po obrocie tarczy TP o kat 180° pare dolna 5 i 6 za pomoca otworu 2. Tarcza przeslonowa obraca sie bezposrednio nad fotorezystorami 3,4, 5 i 6 a otwór jej 1 jest odpowiednio na wysokosci pary fotorezystorów 3 i 4, zas otwór 2 przesuniety o kat 180° na tarczy przeslonowej TP - na wysokosci drugiej pary fotorezystorów 5 i 6 umieszczonych ponizej fotorezystorów 3 i 4. Swiatlo sztuczne zarówki S pada poprzez otwór 1 na górna pare fotorezystorów 3 i 4, zas po obrocie tarczy przeslonowej TP o kat 180 na dolna pare 5 i 6. Wywoluje to wydatne zmniejszenie opornosci górnej pary 3 i 4 i przeplyniecie pradu od dodatniego zacisku baterii poprzez fotorezystor 3 do dolnego zacisku uzwojenia silnika krokowego SK a dalej poprzez jego uzwojenie i górny zacisk do fotorezystora 4 i poprzez niego do ujemnego zacisku baterii B.Wywola to obrót rotora silnika krokowego SK o kat 180° w kierunku odwrotnym do wskazówek zegara i zwia-2 70.274 x zany z tym obrót tarczy przeslonowej TP. Zostana w ten sposób oswietlone fotorezystorami 5 i 6 a prad prze¬ plynie wtedy od dodatniego bieguna baterii poprzez fotorezystor 5 do górnego zacisku uzwojenia silnika kro¬ kowego SK a dalej poprzez jego uzwojenie do dalszego jego zacisku i dalej poprzez fotoopornik 6 do ujemnego bieguna baterii B. Wywola to znów obrót rotora SK i TP i dzialanie sie powtarza. Silnik krokowy SK otrzymuje potrzebne do swego obrotu zmienne polaryzacje biegunów baterii B, które zapewnia im plynny i trwaly obrót.Role komutatora stykowego przejmuja fotorezystory 3, 4, 5 i 6 wspólpracujac z obracajaca sie tarcza TP zsynchronizowana z obrotem rotora silnika krokowego SK.Glównymi zaletami ukladu wedlug wynalazku jest jego bezstykowa praca — co w rezultacie pozwala stoso¬ wac go w miejscach zagrozonych wybuchem. Uklad nie powoduje zaklócen elektrycznych jest pewny i prosty w dzialaniu, oraz tani w eksploatacji nie wymaga kosztownych konserwacji i napraw., Zastosowanie tego ukladu dla silnika krokowego w zegarze wtórnym pozwala na zasilanie go impulsami jednokierunkowymi otrzymywanymi z osi minutowej — jeden obrót w jednej minucie — kazdego zegara precyzyj¬ nego zastosowanego w miejsce zegara matki. Zastosowanie ukladu wedlug wynalazku do znanego silnika kroko¬ wego zamieni go w bezstykowy mikrosilnik napiecia stalego przydatnego do napedu mikromechanizmów i ste¬ rowanego swiatlem naturalnym lub sztucznym. PL PL