Pierwszenstwo: 04.12.1970 (P. 144803) Zgloszenie ogloszono: 31.03.1973 Opis patentowy opublikowano: 29.04.1974 70261 u. 21c,40/52 MKP HOlh 1/58 Twórcywynalazku: Zbigniew Jaworski, Leszek Klimczak, Wlodzimierz Torbinski Uprawniony z patentu tymczasowego: Lódzkie Zaklady Aparatury Elektrycznej „Aparel", Lódz (Polska) \ CZYTELNIA Urzedu PoWAt*w*go Glówny tor pradowy lacznika elektrycznego Przedmiotem wynalazku jest glówny tor pradowy lacznika elektrycznego pradu stalego lub przemiennego.Znane i stosowane sa w lacznikach elektrycznych glówne tory pradowe z cewka wydmuchowa, której zadaniem jest szybkie zgaszenie luku elektrycznego, zapalajacego sie miedzy stykami lacznika elektrycznego w trakcie wylaczania. Cewka wydmuchowa jest wlaczona w glówny tor pradowy w ten sposób, ze poczatek cewki wydmu¬ chowej jest polaczony z zaciskiem przylaczeniowym ajej koniec z trzymaczem styku nieruchomego.Niedogodnoscia tych glównych torów pradowych jest to, ze przez cewke wydmuchowa plynie prad nie tylko podczas wylaczania, ale równiez wówczas, gdy lacznik znajduje sie w stanie zalaczenia. Wprawdzie pod¬ czas wylaczania, przez cewke wydmuchowa czesto plynie prad o natezeniu znacznie wiekszym od natezenia znamionowego pradu ciaglego, ale w bardzo krótkim czasie tak, ze wplyw tego pradu na nagrzewanie cewki wydmuchowej jest pomijalny. Dlatego tez cewka wydmuchowa jest tak zaprojektowana aby, bez szkody dla bilansu cieplnego lacznika, mogla przewodzic znamionowy prad ciagly, na jaki dany lacznik zostal zbudowany.Wyplywa stad koniecznosc budowania cewek wydmuchowych o duzym przekroju, a wiec cewek duzych iciezkich. ^ Celem wynalazku jest unikniecie powyzszej niedogodnosci, a zadaniem wynalazku opracowanie takiej konstrukcji glównego toru pradowego, która by umozliwila automatyczne wlaczanie cewki wydmuchowej w jego obwód tylko podczas wylaczania. Cel ten wedlug wynalazku zostal osiagniety dzieki temu, ze poczatek cewki wydmuchowej polaczono ze stykiem nieruchomym, a koniec jej zostal polaczony z lewym rozkiem opal- nym. Ponadto poczatek lewego rozka opalnego umieszczono w pewnej odleglosci od nakladki styku nierucho¬ mego tak, ze podczas wylaczania, gdy luk elektryczny zejdzie na lewy rozek opalny, to w obwód glównego toru pradowego zostaje automatycznie wlaczona cewka wydmuchowa, która powoduje szybkie zgaszenie luku elek¬ trycznego.W glównym torze pradowym wedlug wynalazku przez cewke wydmuchowa plynie prad tylko podczas wylaczania, a wiec przez bardzo krótki okres czasu. Pozwala to zalozyc znaczna gestosc pradu, co umozliwia budowe cewek wydmuchowych o malym przekroju, wiec malych i stosunkowo lekkich. W efekcie wplywa to korzystnie na miniaturyzacje i zmniejszenie calkowitego ciezaru lacznika elektrycznego.7 70261 Wynalazek zostanie blizej objasniony w przykladzie wykonania przedstawionym na rysunku, który poka¬ zuje glówny tor pradowy w widoku z boku. Poczatek 1 cewki wydmuchowej 2, która jest nawinieta na korpusie 3 z materialu izolacyjnego, jest polaczony ze stykiem nieruchomym 4 za pomoca nita 5. Styk nieruchomy 4 posiada nakladke 6 wykonana ze srebra. Koniec 7 cewki wydmuchowej 2 jest polaczony z lewym rozkiem opalnym 8 za pomoca nita 9. Lewy rozek opalny jest tak uksztaltowany, ze jego poczatek znajduje sie w pewnej odleglosci od nakladki 6 styku nieruchomego 4. Styk ruchomy 10 równiez posiada nakladke 11 wykonana~ze srebra i jest polaczony z szyna przylaczeniowa 12 poprzez elastyczna tasme 13, która jest przymocowana do niego za pomoca wkreta 14 a do szyny przylaczeniowej 12 za pomoca sruby 15 i nakretki 16. Prawy rozek opalny 17 jest polaczony z szyna przylaczeniowa 12 za pomoca nita 18 i posiada taki ksztalt, ze jego poczatek nie styka sie z nakladka 11 styku ruchomego 10. Glówny tor pradowy dziala w sposób nizej opisany. W stanie zalaczonym lacznika elektrycznego, gdy nakladki 6 i 11 znajduja sie w zestyku, prad plynie przez styk nie¬ ruchomy 4, nakladke 6, nakladke 11, styk ruchomy 10, elastyczna tasme 13 i czesc szyny przylaczeniowej 12.Cewka wydmuchowa 2 nie bierze udzialu w przewodzeniu pradu. W momencie wylaczania, gdy styk ruchomy 10 oddala sie od styku nieruchomego 4, miedzy nakladkami 6 i 11 zapala sie luk elektryczny. Na skutek odpowied¬ niego uksztaltowania glównego toru pradowego, wlasne pole magnetyczne wywiera na luk elektryczny sile skierowana ku górze. Pod dzialaniem tej sily luk elektryczny wydluza sie i rozprzestrzenia sie kil górze. W pew¬ nym momencie luk elektryczny swoim zasiegiem obejmuje poczatek lewego i prawego rozka opalnego 8 i 17.W tym samym momencie nastepuje automatyczne wlaczenie, w obwód glównego toru pradowego, cewki wydmuchowej 2 i nie bioracej udzialu w przewodzeniu pradu, do tego czasu, czesci szyny przylaczeniowej 12.W tym czasie obwód elektryczny zamyka sie przez czesc styku nieruchomego 4, cewke wydmuchowa 2, lewy rozek opalny 8, zjonizowane gazy w szczelinie powietrznej miedzy rozkami, prawy rozek opalny 17 i szyne przylaczeniowa. Wlaczona w obwód glównego toru pradowego cewka wydmuchowa 2 wytwarza silne pole magnetyczne, które przyczynia sie do dalszego znacznego wydluzenia luku elektrycznego oraz powoduje szybkie jego wepchniecie w waskie zimne szczeliny komory gaszeniowej lub tez w uklad metalowych plytek dejoniza- cyjnych, gdzie luk elektryczny gasnie. PL PL