Pierwszenstwo: Zgloszenie ogloszono: 30.05.1973 Opis patentowy opublikowano: 22.04.1974 70179 KI. 2U1,36/02 MKP H03k 1/14 Twórcawynalazku: Janusz Jedrasik Uprawniony z patentu tymczasowego: Zaklad Opracowan i Produkcji Aparatury Naukowej, Warszawa (Polska) Tranzystorowy oscylator modulowany amplitudowo Przedmiotem wynalazku jest tranzystorowy oscylator modulowany amplitudowo z automatyczna regulacja napiecia w calym pasmie generowanych czestotliwosci, znajdujacy zastosowanie w generatorach sygnalowych sluzacych do badania odbiorników radiowych i innych ukladów elektronicznych.Znane dotychczas tranzystorowe oscylatory modulowane amplitudowo stosowane do precyzyjnych szero¬ kopasmowych generatorów sygnalowych byly budowane w postaci wzajemnie polaczonych oddzielnych ukla¬ dów oscylacji, modulacji i wzmacniania mocy. Kazdy z tych ukladów wymagal oddzielnego elementu czynnego w postaci tranzystora lub lapmy elektronowej. Polaczenie tych funkcji uzyskiwane bylo jedynie przy uzyciu lamp elektronowych wieloelektrodowych o ilosci elektrod wiekszej niz trzy. Takie rozbudowywanie oscylatorów modulowanych podyktowane bylo koniecznoscia osiagniecia wysokiej stabilnosci czestotliwosci i amplitudy oraz zapewnienia wysokiej jakosci modulacji.Celem wynalazku jest uzyskanie znacznie prostszej konstrukcji oscylatora modulowanego przy zachowaniu wszystkich jego poprzednich zalet takich, jak wysoka stabilnosc czestotliwosci i amplitudy oraz wysoka jakosc modulagi. Cel ten zostal osiagniety przez wykorzystanie jednej elektrody tranzystora (bazy) do oscylaqi napie¬ cia wysokiej czestotliwosci, modulacji amplitudy i automatycznej regulaqi napiecia oraz przez odpowiednie sprzezenie obwodu rezonansowego oscylatora z tranzystorem.Tranzystorowy oscylator modulowany amplitudowo sklada sie z obwodu oscylatora zrównowazonego, w którym wyjscie polaczone jest z wejsciem przez obwód ujemnego sprzezenia zwrotnego ograniczony czestotli¬ wosciowe) od góry i rezystor, a wejscie przez kondensator jest wejsciem modulaqi. Oscylator zrównowazony posiada obwód rezonansowy skladajacy sie z nastawianego kondensatora i autotransformatora przy czym nasta¬ wiany kondensator dolaczony jest miedzy odczep autotransformatora zwiekszajacy napiecie a mase. Odczep roboczy dolaczony jest do kolektora tranzystora, a odczep wzbudzenia dolaczony jest do emitera tranzystora przez kondensator oddzielajacy i rezystor oraz z masa przez kondensator równowazacy. Poczatek uzwojenia autotransformatora polaczony jest z zasilaczem. Emiter tranzystora jest dolaczony do masy przez rezystor roboczy, a baza tego tranzystora wyprowadzona jako wejscie obwodu i zwarta na mase dla wielkich czestotli¬ wosci przez kondensator zwierajacy.2 70179 Przyklad rozwiazania tranzystorowego oscylatora modulowanego amplitudowo zostal przedstawiony na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia schemat blokowy, a fig 2 schemat oscylatora zrównowazonego i obwodu ujemnego sprzezenia zwrotnego. Tranzystorowy oscylator modulowany sklada sie z obwodu oscylatora zrówno¬ wazonego 1, w którym wyjscie polaczone jest z wejsciem przez obwód ujemnego sprzezenia zwrotnego 2 i rezy¬ stor 3, a wejscie przez kondensator 4 jest wejsciem modulacji.Obwód ujemnego sprzezenia zwrotnego jest ograniczony czestotliwosciowo od góry. Sluzy on do automa¬ tycznej regulacji napiecia generowanego przez oscylator. Rezystor 3 sluzy do dopasowania wyjscia obwodu ujemnego sprzezenia zwrotnego do wejscia oscylatora i wejscia modulacji. Kondensator 4 oddziela dla pradu stalego wejscie modulacji od wejscia oscylatora zrównowazonego. Czestotliwosc generowana przez oscylator zrównowazony okreslana jest przez parametry równoleglego obwodu rezonansowego skladajacego sie z konden¬ satora nastawczego 16 i autotransformatora 14. Kondensator nastawczy dolaczony jest miedzy mase a zacisk koncowy autotransformatora. Poczatek uzwojenia autotransformatora dolaczony jest do zasilacza. Kolektor tranzystora 9 dolaczony jest do odczepu roboczego 15. Zastosowanie odczepu roboczego ma na celu uzyskanie liniowej zaleznosci miedzy napieciem generowanym a napieciem bazy w szerokim zakresie zmian napiecia bazy.Liniowa zaleznosc miedzy napieciem generowanym a napieciem bazy jest konieczna w celu uzyskania nieznie- ksztalconej modulaqi i mozliwosci zastosowania automatycznej regulacji napiecia generowanego przez oscylator zrównowazony 1. Odczep wzbudzenia 13 dolaczony jest do emitera tranzystora 9 przez kondensator oddzielaja¬ cy 11 i rezystor 12 i do masy pizez kondensator równowazacy 18. Odczep wzbudzenia 13 dobrany jest tak, aby byl spelniony warunek amplitudy generatora. Kondensator oddzielajacy 11 sluzy do oddzielenia skladowej stalej napiecia autotransformatora od emitera tranzystora 9. Rezystor 12 i kondensator równowazacy 18 sluza do uzyskania liniowej zaleznosci miedzy napieciem generowanym a napieciem bazy w calym podzakresie czesto¬ tliwosci okreslonym przez stosunek pojemnosci maksymalnej do minimalnej kondensatora nastawczego 16. Emi¬ ter tranzystora polaczony jest do masy przez rezystor roboczy 10, który sluzy do wstepnej polaryzacji elektrod tranzystora 9 i do stabilizacji termicznej. Baza tranzystora 9 wyprowadzona jako wejscie obwodu jest zwarta z masa dla pradów wysokiej czestotliwosci przez kondensator zwierajacy 8. Napiecie generowane uzyskuje sie przez sprzezenie indukcyjne cewki wyjsciowej 17 z autotransformatorem 14. Napiecie malej czestotliwosci, sluzace do modulacji sygnalu wysokiej czestotliwosci, doprowadzone jest do wejscia obwodu przez kondensa¬ tor 4. Obwód ujemnego sprzezenia zwrotnego sklada sie z detektora wartosci sredniej 5 , filtru dolnoprzepusto- wego 6 i wzmacniacza pradu stalego 7. Zastosowanie detektora wartosci sredniej jest konieczne ze wzgledu na modulage amplitudy syngalu wyjsciowego. Filtr dolnoprzepustowy sluzy do wyfiltrowania napiec wysokiej i malej czestotliwosci. Wzmacniacz pradu stalego sluzy do powiekszenia skutecznosci dzialania automatycznej regulacji napiecia. PL