Pierwszenstwo: Zgloszenie ogloszono: 30.05.1973 Opis patentowy opublikowano: 16.04.1974 70151 Ki. 47P ,39/04 MKP F16139/04 CL\ 1 ELhlA U rzedu Palentoweco NkkUl IrtCTlDttMll El ULf»ii Twórcywynalazku: Henryk Giemza, Tadeusz Gola Uprawniony z patentu tymczasowego: Bytomskie Zaklady Naprawcze Przemyslu Weglowego, Bytom (Polska) Trójnik do przewodów wysokocisnieniowych Przedmiotem wynalazku jest trójnik odcinajacy samoczynnie przeplyw czynnika hydraulicznego w przewo¬ dach wysokocisnieniowych.Znane sa urzadzenia hydrauliczne zasilane centralnie za pomoca przewodów magistralnych zaopatrzonych w trójniki, które sluza do podlaczania silowników, podpór lub innych urzadzen. Trójnikite maja, jako element posredni, zawory odcinajace do zamykania przeplywu czynnika hydraulicznego w przypadku wymiany lub awarii weza laczacego silownik z przewodem magistralnym. Zastosowanie obok trójnika zaworu odcinajacego kompli¬ kuje proces wykonawczy i bardzo znacznie podraza koszt ich wykonania. Stosowane dotychczas zawory odcina¬ jace maja zbyt skomplikowana konstrukcje, niepewna w dzialaniu oraz bardzo wrazliwa na ciezkie warunki pracy jakie, na przyklad istnieja w podziemiach kopaln. Znane sa liczne przypadki, ze wskutek zanieczyszczenia zawór odcinajacy przy trójniku nie mozna bylo zamknac i trzeba bylo wylaczaó z ruchu caly przewód magistralny.Znane sa równiez automatyczne, samozamykajace sie zlacza do wysokocisnieniowych wezy hydraulicz¬ nych, zaopatrzone we wkrecany do tulei pierscien z uszczelka i w osadzony przesuwnie w tym pierscieniu suwak, w którym sa wykonane otwory promieniowe dla przeplywu czynnika hydraulicznego. Suwak ten z jednej strony ma wkrecane oprawy nakretki, a z drugiej strony ma wykonane odsadzenia ustalajace wielkosc przesuwu suwaka w pierscieniu. W celu polaczenia dwóch koncówek wezy wysokocisnieniowych lacznik jednej z nich wkreca sie na pierscien drugiej z koncówek. Wówczas suwaki w obu koncówkach przesuwaja sie do tylu tak, ze ich otwory promieniowe znajda sie poza odsadzeniem pierscieni. Takie polozenie suwaków umozliwia przeplyw czynnika z jednej koncówki do drugiej. W momencie odkrecenia lacznika z koncówki, pod wplywem cisnienia czynnika hydraulicznego, nastepuje ruch suwaków do przodu tak dlugo, ze opra sie one nakretkami o odsadzenia pierscie¬ ni, a ich otwory promieniowe znajda sie-, po stronie zewnetrznej uszczelki osadzonej wewnatrz pierscieni. Zasad¬ nicza wada tego zlacza jest to, ze zamykanie przeplywu czynnika hydraulicznego nastepuje w nim za pomoca uszczelek na powierzchni cylindrycznej pomiedzy pierscieniem i suwakiem. Wymaga to stosowania bardzo do¬ kladnej obróbki tych powierzchni, a poza tym w przypadku dostania sie drobnych zanieczyszczen nastepuje zatarcie suwaka i zlacze nie zamyka przeplywu czynnika. Przypadki takie sa dosc czeste zwlaszcza przy niezbyt dokladnym oczyszczaniu czynnika hydraulicznego oraz w ciezkich warunkach pracy urzadzenia hydraulicznego.Bardzo istotna wada tego zlacza jest równiez stosunkowo duza bezwladnosc suwaków, które zbyt wolno zamy¬ kaja koncówke, przez co powoduja znaczne straty czynnika hydraulicznego.2 70151 Celem wynalazku jest usuniecie wymienionych wyzej wad i niedogodnosci trójników i zlacz samozamy¬ kajacych sie przez skonstruowanie trójnika odcinajacego przeplyw czynnika hydraulicznego. Cel ten zostal osiagniety za pomoca trójnika bedacego przedmiotem niniejszego wynalazku. Istota tego trójnika polega na tym, ze wewnatrz korpusu umieszczono plytke z otworami przelotowymi, na której od góry opiera sie srubowa sprezyna dociskajaca grzybek wystepem pierscieniowym do powierzchni czolowej tulejki. Tulejka ta jest osadzo¬ na w korpusie za pomoca lacznika, który jednym koncem jest polaczony z korpusem, a z drugiej strony ma zamocowana za pomoca wkretki koncówke zasilajacego weza wysokocisnieniowego. Koncówka ta, na powierz¬ chni zewnetrznej ma pierscien oporowy opierajacy sie o odsadzenie lacznika, a u dolu pierscieniowa uszczelke oraz promieniowe otwory. Poza tym grzybek na obwodzie zewnetrznym ma naciete rowki lub jest zaopatrzony w sciecia dla przeplywu czynnika hydraulicznego. Glówna zaleta tak skonstruowanego trójnika jest to, ze laczy on w sobie funkcje trójnika i zlacza samozamykajacego sie. Dzieki zastosowaniu specjalnej koncówki weza wysokocisnieniowego opierajacej sie na grzybku, w czasie wykrecania tej koncówki z trójnika, pod dzialaniem sprezyny grzybek zamyka szczelnie przeplyw czynnika hydraulicznego. Natomiast wkrecanie koncówki tak, aby jej pierscien oporowy oparl sie na odsadzeniu lacznika z jednej strony pozwala na przeplyw czynnika hydraulicz¬ nego, a z drugiej strony zapobiega zniszczeniu trójnika. Takawlasnie konstrukcja eliminuje calkowicie przypad¬ kowe nie zamkniecie przeplywu czynnika w momencie odlaczenia weza zasilajacego urzadzenie, od przewodu magistralnego bedacego pod duzym cisnieniem, co mialo dosc czesto miejsce przy stosowanych dotychczas trójnikach. Dodatkowa zaleta trójnika wedlug wynalazku jest jego prosta konstrukcja, latwa w wykonaniu i nie¬ wrazliwa na ciezkie warunki pracy oraz na zanieczyszczenia wystepujace w czynniku hydraulicznym, przez co trójnik ten nadaje sie do stosowania we wszystkich urzadzeniach hydraulicznych stosowanych w kopalniach podziemnych^ Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przykladowym wykonaniu na rysunku, na którym fig. 1 przed¬ stawia trójnik w przekroju osiowym plaszczyzna pionowa przechodzaca przez jego os podluzna, fig. 2 — grzybek zaopatrzony w rowki na obwodzie w widoku z góry, a fig. 3 — ten sam grzybek zaopatrzony w naciecia równiez w widoku z góry.Jak uwidoczniono na rysunku trójnik wedlug wynalazku sklada sie z korpusu 1, z polaczonego z tym korpusem lacznika 2 oraz z koncówki 3 weza zasilajacego urzadzenie hydrauliczne, na przyklad silownik, podpora itp. Wewnatrz korpusu 1 sa umieszczone, plytka 4 z przelotowymi otworami 5, na której jest osadzona srubowa sprezyna 6 oraz grzybek 7 opierajacy sie swoim pierscieniowym wystepem 8 o czolowa powierzchnie 9 tulejki 10. Na obwodzie grzybka 7 sa naciete rowki U lub sciecia 12 dla przeplywu czynnika hydraulicziiego.Tulejka 10 jest utrzymywana w korpusie 1 za pomoca odsadzenia 13 lacznika 2. Natomiast koncówka 3 weza zasilajacego na powierzchni zewnetrznej ma oporowy pierscien 14, a u dolu jest zaopatrzona w promieniowe otwory 15 oraz w pierscieniowa uszczelke 16, przy czym koncówka ta jest zamocowana w laczniku 2 za pomoca wkretki 17.Trójnik wedlug wynalazku dziala w nastepujacy sposób. Polaczenie urzadzenia hydraulicznego lub pistole¬ tu zasilajacego zaopatrzonego w waz zasilajacy z koncówka 3 dokonuje sie przez umieszczenie koncówki 3 w laczniku 2 i zamocowanie jej tam za pomoca wkretki 17. W tym celu wkretke 17 wkreca sie do lacznika 2 az do oporu. Wówczas oporowy pierscien 14 koncówki 3 oprze sie o odsadzenie 13 lacznika 2, co zapobiega dalszemu przemieszczaniu sie koncówki w laczniku i ewentualnemu zniszczeniu trójnika. W czasie wkrecania wkretki 17 powierzchnia czolowa koncówki 3 naciska na grzybek 7 przesuwajac go w dól i jednoczesnie sciska¬ jac przy tym sprezyne 6. W momencie, kiedy promieniowe otwory 15 koncówki 3 znajda sie ponizej dolnej krawedzi tulejki 10 nastepuje przeplyw czynnika hydraulicznego z przewodu magistralnego poprzez otwory 5 plytki 4 i rowki 11 lub sciecia 12 grzybka 7 oraz otwory 15 do koncówki 3, a stad dalej do urzadzenia hydraulicznego. W przypadku koniecznosci odciecia doplywu czynnika w danym trójniku, za pomoca klucza wykreca sie wkretke 17. Wówczas pod dzialaniem sprezyny 6 grzybek 7 uniesie do góry koncówke 3, po czym oprze sie swoim pierscieniowym wystepem 8 o czolowa powierzchnie 9 tulejki 10, zamykajac tym samym szczelnie przeplyw czynnika hydraulicznego. Poniewaz wykrecanie wkretki 17, a tym samym zblizanie ku sobie wystepu 8 i powierzchni 9 odbywa sie stosunkowo wolno, w szczelinie pomiedzy wystepem 8 a powierzchnia 9 w koncowej fazie wzrasta'bardzo znacznie predkosc przeplywu cieczy, co zapobiega zatrzymywaniu sie tam drobnych zanieczyszczen, które moglyby spowodowac niedokladne przyleganie wystepu 8 grzybka 7 do czolo¬ wej powierzchni 9 tulejki 10. PL PL