Pierwszenstwo: Zgloszenie ogloszono: 30.05.1973 Opis patentowy opublikowano: 16.04.1974 70140 KI. 21d2, 6/01 MKP H02p 9/30 Twórcy wynalazku: Janusz Debowski, Andrzej Grabowski, Lucjan Hantel, Jan Jedrzejewski, Józef Kosiek, Tadeusz Kowalik, Edmund Maron, Edward Msciwojewski, Mariusz Sauk, Zbigniew Szczerba Uprawniony z patentu tymczasowego: Instytut Energetyki, Warszawa (Polska) Uklad automatycznej regulacji napiecia generatora synchronicznego zawierajacy dwa obwody regulacji Przedmiotem wynalazku jest uklad regulacji napiecia generatora synchronicznego, zawierajacy dwa obwody automatycznej regulacji przeznaczony w szczególnosci do wspólpracy z generatorem wyposazonym we wzbudni¬ ce induktorowa z prostownikiem statycznym oraz podwzbudnice induktorowa.Dotychczas do regulacji napiecia generatorów wyposazonych we wzbudnice induktorowe oraz podwzbudnice induktorowe stosuje sie wylacznie wzmacniacze magnetyczne to jest nie zawierajace tyrystorów oraz elektronicz¬ nych wzmacniaczy wstepnych sumujacych. Regulatory te dla zapewnienia dobrych wlasnosci regulacyjnych wymagaja dwukierunkowego sterowania wzbudnica oraz stosowania kaskady wzmacniaczy magnetycznych w ukladzie przeciwsobnym, co komplikuje schemat, zwieksza wymiary oraz ciezar tych urzadzen.Natomiast stosowane uklady regulacji napiecia generatorów wyposazonych w innego typu wzbudnice pradu przemiennego z prostownikami statycznymi i podwzbudnice pradu przemiennego maja jeden obwód automatycz¬ nej regulacji napiecia, w którym wielkoscia mierzona jest napiecie generatora, przy czym w obwodzie tym jako czlon wyjsciowy mocowy stosuje sie wzmacniacz tyrystorowy zmieniajacy prad wzbudzenia wzbudnicy. Zaleznie od rozwiazan jako rezerwe stosuje sie badz obwód sterowania recznego pradu wzbudzenia wzbudnicy zawiera¬ jacy nastawiany rezystor lub autotransformator, badz obwód automatycznej regulacji, w którym wielkoscia mierzona jest napiecie lub prad wzbudzenia generatora. W drugim przypadku obwody automatycznej regulacji napiecia generatora i automatycznej regulacji napiecia lub pradu wzbudzenia generatora maja wspólny czlon wyjsciowy mocowy w postaci wzmacniacza tyrystorowego. Takie uklady regulacji charakteryzuja sie zmniejszo¬ na niezawodnoscia, poniewaz uszkodzenie czlonu wyjsciowego mocowego eliminuje z pracy obwód automatycz¬ nej regulacji napiecia generatora i rezerwowy obwód automatycznej regulacji napiecia lub pradu wzbudzenia generatora, oraz w przypadku sterowania recznego duza zaleznoscia napiecia wzbudzenia od predkosci obrotowej turbozespolu.Celem wynalazku jest rozwiazanie ukladu automatycznej regulacji napiecia dla generatorów z wzbudnicami i podwzbudnicami induktorowymi na drodze wyeliminowania kaskadowego ukladu przeciwsobnych wzmacnia-2 70140 czy magnetycznych oraz poprawienie wlasnosci ukladów automatycznej regulacji napiecia generatorów z innymi typami wzbudnic i pod wzbudnic pradu przemiennego opartych o wzmacniacze tyrystorowe.Cel ten zostal osiagniety przez zastosowanie w ukladzie regulacji napiecia generatora dwóch niezaleznych obwodów automatycznej regulacji przy czym w obwodzie automatycznej regulacji napiecia generatora do zacis¬ ków uzwojenia sterujacego wzbudnicy przylaczony jest symetryczny mostek tyrystorowy zasilany z podwzbud- nicy pradu przemiennego, a w obwodzie automatycznej regulaqi napiecia wzbudzenia do zacisków uzwojenia sterujacego wzbudnicy przylaczony jest wzmacniacz magnetyczny o wyjsciu jednokierunkowym zasilany z pod- wzbudnicy, przy czym obwód automatycznej regulacji napiecia generatora oraz obwód regulacji napiecia wzbu¬ dzenia sa od siebie calkowicie niezalezne.Uklad regulacji wedlug wynalazku dzieki zastosowaniu w nim dla obydwu obwodów automatycznej regulacji oddzielnych czlonów wyjsciowych mocowych, zapewnia prace ukladu w przypadku uszkodzenia jednego z ob¬ wodów automatycznej regulaqi.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przykladzie zastosowania na rysunku, który przedstawia blokowy schemat polaczen regulatora* Obwód automatycznej regulacji napiecia generatora sklada sie z generatora 1 wzbudnicy 2, mostka tyrystoro¬ wego 3 z ukladem zaplonowym, wzmacniacza sumujacego 4, czlonu pomiarowego 5, nastawnika napiecia 6.Uklad pomiarowy 5 wykonany jest jako symetryczny mostek z elementów liniowych i nieliniowych zasilany z pizekladników 7 i 8 przez filtr 9 skladowej zgodnej napiecia i filtr 10 skladowej zgodnej pradu. Napiecie wyjsciowe czlonu pomiarowego 5 podawane jest na wzmacniacz sumujacy 4 wykonany jako elektroniczny wzmacniacz operacyjny. Napiecie wyjsciowe wzmacniacza sumujacego 4 przez uklad zaplonowy steruje katem opóznienia zaplonu mostka tyrystorowego 3 zasilanych napieciem podwzbudnicy 11. Prad wyjsciowy mostka tyrystorowego przy polozeniu przelacznika 12 w pozycji A plynie przez uzwojenie sterujace wzbudnicy 2. Jezeli napiecie generatora obnizy sie w stosunku do zadanego nastawnikiem napiecia 6, uklad zaplonowy sterowany wzmacniaczem sumujacym 4 zmniejsza kat opóznienia zaplonu mostka tyrystorowego 3 powodujac wzrost pradu wzbudzenia wzbudnicy 2, a w konsekwencji napiecia generatora 1. Przy wzroscie napiecia generatora 1 otrzymuje sie efekt odwrotny.Obwód automatycznej regulacji napiecia wzbudzenia generatora, dziala przy polozeniu przelacznika 12 w pozycji R i zawiera wzbudnice 2 nastawnik napiecia 13, wzorzec napiecia wzbudzenia 14 oraz jednokierunkowy wzmacniacz transduktorowy 15. Napiecie wzbudzenia generatora porównywane jest z napieciem zadanym z nas¬ tawnika napiecia 13 bedacego potencjometrem zasilanym z wzorca napiecia 14. Róznica tych dwóch napiec steruje wzmacniaczem magnetycznym wyjsciowym 15.Jezeli napiecie wzbudzenia jest nizsze ^od zadanego nastawnikiem napiecia 13 róznica napiecia wzbudzenia i napiecia zadanego steruje wzmacniacz magnetyczny 15 w kierunku nasycenia, powodujac wzrost jego pradu wyjsciowego plynacego przez uzwojenie sterujace wzbudnicy 2. Wzrost pradu sterujacego wzbudnica 2 powoduje wzrost napiecia wzbudzenia, a tym samym równiez wzrost napiecia generatora 1. Jezeli napiecie wzbudzenia jest wyzsze od zadanego otrzymuje sie efekt odwrotny. PL PL