Pierwszenstwo: 05.05.1971 (P. 147961) Zgloszenie ogloszono: 15.04.1973 Opis patentowy opublikowano: 15.03.1974 70001 KI. 27c, 11/06 MKP F04d 29/66 Twórcywynalazku: Jan Parafiniuk, Jan Traczyk Uprawniony z patentu tymczasowego: Instytut Lotnictwa, Warszawa (Polska) Wentylator osiowy Przedmiotem wynalazku jest wentylator osiowy, skladajacy sie z wirnika i obudowy.Efektywnosc pracy wentylatora osiowego maleje ze wzrostem szczeliny promieniowej utworzonej miedzy koncami lopatek wentylatora i jego obudowa. W wentylatorach w których wirnik jest sztywno zwiazany z obu¬ dowa stosuje sie minimalne szczeliny. Jednakze wystepuja przypadki w których ze wzgledów konstrukcyjnych musi byc pozostawiona dosc znaczna szczelina promieniowa np. w wentylatorach osiowych pracujacych w ukla¬ dach chlodzenia stacjonarnych i trakcyjnych silników wewnetrznego spalania. W ukladach tych wentylator jest najczesciej zamocowany na walku bezposrednio zwiazanym z silnikiem, natomiast chlodnice wraz z obudowa mocuje sie niezaleznie. Poniewaz silnik ustawia sie na ramie na miekkich poduszkach, ma on mozliwosc razem z wentylatorem przemieszczac sie promieniowo wzgledem niezaleznie zamocowanego tunelu. Wartosc przemiesz¬ czenia osi wentylatora zalezy od twardosci gumowych poduszek, odleglosci osi obrotu wentylatora od osi walu korbowego oraz zalezy od wartosci zmiany momentu obrotowego silnika.Przyczyny te powoduja, ze obecnie wykonywane tunele wentylatorów ukladu chlodzacego silniki trakcyjne lub stacjonarne posiadaja znacznie wieksza srednice wewnetrzna od srednicy zewnetrznej ulopatkowania wenty¬ latora, co zabezpiecza przed zaczepieniem lopatek o tunel. W obecnie spotykanych konstrukcjach szczelina pro¬ mieniowa na ogól zawiera sie w granicach 10^-30 mm. Przez szczeline promieniowa nastepuje przeplyw zwrotny, co wplywa ujemnie na efektywna prace wentylatora. Ponadto przeplywowi zwrotnemu towarzyszy dodatkowo niepozadane zjawisko zawirowan. W efekcie sprawnosc wentylatora zostaje obnizona o 5-rl0% w zaleznosci od wartosci szczeliny promieniowej oraz spietrzenia statycznego powietrza w wentylatorze.Celem wynalazku bylo wyeliminowanie lub zmniejszenie w znacznym stopniu przeplywu zwrotnego w szczelinie promieniowej.Zgodnie z wytyczonym zadaniem opracowano wentylator, który zostal wyposazony w pierscien uszczel¬ niajacy zamocowany do obudowy przed lub/i za wirnikiem.Wentylator wedlug wynalazku jest bardzo prosty pod wzgledem konstrukcyjnym i wykonywczym. Moze byc stosowany do produkcji wentylatorów, w których wymagany jest luz promieniowy pomiedzy zewnetrzna sred¬ nica lopatek a obudowa. Moze takze byc stosowany juz w uzytkowanych wentylatorach przez wstawienie tylko pierscienia uszczelniajacego. W kazdym przypadku nastepuje zwiekszenie ich sprawnosci rzedu kilku procent.2 70001 Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przykladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia samochodowy wentylator osiowy z uszczelnieniem przednim, fig. 2- z uszczelnieniem tylnym, a fig. 3 przedsta¬ wia ten sam wentylator z uszczelnieniem przednim i tylnymjednoczesnie. _3 s Jak pokazano na rysunku w obudowie 1 polaczonej z chlodnica 2 umieszczony jest wirnik^fDo obudowy 1 przymocowany jest pierscien uszczelniajacy 4, który jest umieszczony przed wirnikiem 3, patrzac od strony chlodnicy 2, (fig. 1), lub za wirnikiem 3 (fig. 2). Pierscien uszczelniajacy 4 jest przymocowany zewnetrzna srednica do obudowy 1, natomiast srednica wenetrzna pierscienia uszczelniajacego 4 jest dobrana do srednicy zewnetrznej wirnika 3.Osiowa szczelina pomiedzy pierscieniem uszczelniajacym 4 i wirnikiem 3 moze byc mala rzedu 3^-4 mm, poniewaz wirnik 3 praktycznie nie ma osiowych przemieszczen. Dla podniesienia stopnia uszczelnienia pierscien uszczelniajacy 4 jest umieszczony przed i za wirnikiem 3.Wstawione pierscienie uszczelniajace 4 stwarzaja zawór hydruliczny radykalnie zmniejszajacy przeplyw zwrot¬ ny powietrza przez szczeline promieniowa miedzy obudowa 1 a ulopatkowaniem wirnika 3. PL PL