Pierwszenstwo: Zgloszenie ogloszono: 30.XI.1972 Opublikowano: 15.07.1974 69835 KI. 36e,7/10 MKPF24h9/20 CZrfELNIAl Urzedu Polente^ego 1 Polali) I^Lftpisnlltl) Liiiwei 1 Wspóltwórcy wynalazku: Juliusz Bartnik, Witold Bartnik Wspóluprawnieni z patentu: Juliusz Bartnik, Mikolów (Polska) Witold Bartnik, Mikolów (Polska) Uklad sterujaco-zabezpieczajacy do kotlów gazowych wodnych centralnego ogrzewania i cieplej wody uzytkowej Przedmiotem wynalazku jest uklad sterujaco-zabez- pieczajacy do kotlów gazowych wodnych centralnego ogrzewania i cieplej wody uzytkowej zapewniajacy bezpieczenstwo pracy tych kotlów.Przedmiotem wynalazku od strony wody jest uklad sterujacojzabezpieczajacy do gazowych kotlów central¬ nego ogrzewania i cieplej wody uzytkowej, wyposazony w dodatkowy termostat blokujacy prace palników ga¬ zowych na wypadek przekroczenia temperatury kranco¬ wej w przestrzeni wodnej kotla.Przedmiotem wynalazku od strony gazu jest termo¬ elektryczny uklad blokujacy doplyw gazu do palników, skojarzony z membranowym zaworem redukcyjniojblo- kujacym, który zabezpiecza kociol w razie braku gazu, zerwania plomienia lub mechanicznego uszkodzenia któ¬ regos z podzespolów.Te dwa urzadzenia zastosowane razem daja pelne zabezpieczenie ale w wielu przypadkach moze, zwlasz¬ cza chwilowo wystarczac zastosowanie jednego z nich.Dotychczas znane uklady zabezpieczajace sa oparte na dzialaniu czujników elektrycznych na zawory elek¬ tromagnetyczne, które zaleza od doplywu energii elek¬ trycznej i nie sa dostatecznie pewne w dzialaniu przy zasilaniu palników gazem o duzej ilosci zanieczysz¬ czen chemicznych i mechanicznych.Znany jest równiez uklad sterujacy prace kotlów ga¬ zowych centralnego ogrzewania za pomoca zaworu ga¬ zowego z termoregulatorem i czujka dylatacyjna ulo¬ kowana w górnej czesci kotla. Jak sie jednak okazalo, 10 15 20 25 30 uklad ten nie wyklucza przegrzania kotla w razie awarii samego termoregulatora lub obnizenia sie poziomu wo¬ dy w kotle ponizej bezpiecznej granicy. Znane uklady zabezpieczajace od strony gazu oparte byly na dziala¬ niu zaworów membranowych sterowanych pneumatycz¬ nie cisnieniem gazu lub zaworów elektromagnetycznych sterowanych termopara, co ograniczalo zastosowanie do instalacji o malej przepustowosci. Druga wada tych ukladów bylo zbyt duze opóznienie w zadzialaniu (do póltorej minuty i wiecej).Celem wynalazku jest usuniecie wad powyzszych i uzupelnienie zabezpieczen w przypadkach nie obje¬ tych zabezpieczeniem dotychczasowym.Zagadnienie to rozwiazano wedlug wynalazku od stro¬ ny doplywu wody w ten sposób, ze przy znanym urzadzeniu regulujacym temperature wody w kotle za¬ stosowano wedlug wynalazku dodatkowe urzadzenie za¬ bezpieczajace na wypadek przekroczenia temperatury wody z jakiegokolwiek powodu, przy czym zastosowano osobna czujke z ciecza termametryczna znacznie zmie¬ niajaca preznosc pary w zakresie tuz ponizej 100°C.Drugie zagadnienie zabezpieczenia od strony doplywu gazu rozwiazano wedlug wynalazku przez zastosowanie ukladu zabezpieczajacego zawierajacego zawór reduk- cyjno-blokujacy, sterowany elektromagnetycznym serwo- zaworem, zasilanym z terrnopary umieszczonej w za¬ plonowej glowicy wyposazonej w palnik dyzurny. Jest to wiec polaczenie dwóch rodzajów zabezpieczen mem¬ branowego i termoelektrycznego w jedna calosc z do- €98353 datkowym ukladem regulujacym cisnienie gazu w przy¬ padkach jego nadmiernego wzrostu lub spadku ponizej dopuszczalnej granicy. Ozas irarizialania ukladu wedlug wynalazku skrócono do okolo 10 sekund, co pozwala na stosowanie wynalazku w urzadzeniach o duzej wy¬ dajnosci cieplnej. Okazalo sie, ze dopiero takie roz¬ wiazanie daje pelne wszechstronne zabezpieczenie pracy pracy palników od strony gazu.Wynalazek zostanie objasniony blizej na przykladzie wykonania przedstawionym na rysunku, który przed¬ stawia schematycznie kociol gazowy z ukladem zabez¬ pieczajacym^ Do kotla 1 z gazowymi palnikami 2 gaz jest dopro¬ wadzony przewodem 0 poprzez glówny odcinajacy za¬ wór 4, filtr 5 gazu, zabezpieczajacy redukcyjno-bloku- jacy zawór 6 sterowany serwo-zaworem 7 wyposazo¬ nym w recznie odblokowujacy przycisk 7a i zaplonowa glowice 8 wyposazona w termopare, przy czym zastoso¬ wano termopare podwójna w ukladzie szeregowym da¬ jaca dostatecznie silny impuls. Zaplonowa glowica 8 z palnikiem dyzurnym jest polaczona z serwo-zaworem 7 za pomoca rurki 9 doprowadzajacej gaz do palnika dyzurnego. Rurka 9 stanowi jednoczesnie jeden z prze¬ wodów doprowadzenia pradu z termopary do elektro¬ magnesu serwo-zaworu 7. Nie uwidoczniony na schema¬ tycznym rysunku drugi przewód elektryczny stanowi zwykly przewodnik zabezpieczony prze przegrzaniem izolacja termiczna.Równolegle do rurki 9, do glowicy 8 poprowadzona jest druga rurka 9a zakonczona palnikiem ceramicznym w komorze paleniskowej gazu obok palnika dyzurnego.Rurka 9ta stanowi przewód odplywowy gazu z komory miedzymembranowej zaworu 6 redukcyjno-blokujacego.Ten odplyw gazu przez rurke 9a nastepuje tylko w czasie odblokowywania zaworu 6. Eewentualny staly plomien na palniku ceramicznym rurki 9a obok palnika dyzurnego swiadczy o uszkodzeniu lub wadliwym dzia¬ laniu serwo-zaworu 7 lub zaworu 6.Serwo-zawór 7 ma z jednej strony odblokowujacy reczny przycisk 7a, zas z drugiej strony cewke elektro¬ magnesu z ruchoma plytka kotwiczna. Plytka ta jest polaczona za pomoca trzpienia z kilkoma zaworkami dajacymi wspólnie, w zaleznosci od swego polozenia, pneumatyczny impuls otwarcia lub zamkniecia zaworu 6. Dzieki zastosowaniu kilku zaworków i wykorzysta¬ niu cisnienia gazu, nastepuje automatyczne otwarcie lub zamkniecie zaworu 6.Po przejsciu przez zawór 6 gaz przechodzi przez membranowy regulujacy zawór 10 sterowany termo¬ statem 11 za posrednictwem impulsowych rurek 14 i 15.W ukladzie wedlug wynalazku do regulujacego zawo¬ ru 10 podlaczony jest dodatkowo drugi termostat z czujnikiem 12 zabezpieczajacy kociol od strony wody 4 przed przegrzaniem, przy czym czujnik tego termostatu jest polozony ponizej czujnika 11. Dalej gaz idzie przez reczny palnikowy zawór 13 do palnikowi.W opisany powyzej sposób, dotychczas jednofunk- 5 cyjny zawór 10 staje sie zaworem spelniajacym dwie funkcje, a mianowicie oprócz dotychczasowej funkcji elementu wykonawczego regulacyjnego termostatu 11 * staje sie jednoczesnie zaworem blokujacym termostatu z czujnikiem 12. io Zawór 10 jest zaworem membranowym z ukladem dzwigni utrzymujacych napieta sprezyne, która po zwol¬ nieniu zamyka doplyw gazu do palników 2 w razie otrzymania impulsu z termostatu 12.Odblokowanie zaworu 10 nastepuje przez reczne na- 15 piecie wyzej wspomnianej sprezyny za pomoca przy¬ cisku lOa, co moze nastapic dopiero po obnizeniu sie temperatury wody w kotle ponizej temperatury kran¬ cowej, na przyklad ponizej 90°C.Nalezy podkreslic, ze kolejnosc usytuowania zabez- 20 pieczen zespolu 6, 7, 8 z jednej strony i zespolu 10, 11, 12 z drugiej strony w stosunku do kierunku prze¬ plywu gazu winna byc jak na rysunku, co gwarantuje dzialanie blokady 10, 12 bez wygaszenia plomienia dy¬ zurnego glowicy 8. 25 PL PL