Przyrzad do pomiaru srednic czopów walu Przedmiotem wynalazku jest przyrzad do pomia¬ ru srednic czopów walów korbowych, walów sru¬ bowych itp, czesci okretowych. Zazwyczaj pomiarów dokonuje sie w trzech plaszczyznach i w dwóch prostopadlych kierunkach, co wymaga wykonania w sumie szesciu pomiarów za pomoca konwen¬ cjonalnych narzedzi jak mikrometrów, suwmiarek itp.W metrologii warsztatowej przy pomiarze srednic zewnetrznych czesci maszyn znane sa przyrzady dostosowane do pomiaru tylko jednego parametru wymiaru, wykonywane jako dwu lub trzystykowe, jak równiez przyrzady do odczytu jednoczesnie pomiaru kilku parametrów, wyposazone w wieksza ilosc styków, na przyklad trzy lub piec.Wskazania tych przyrzadów moga byc przekazy¬ wane droga mechaniczna, czyli za pomoca ukladu dzwigni i przelozen, jak równiez na drodze zamiany wartosci mechanicznych na wartosc elektryczna.W tego rodzaju przyrzadach wskazania sa uza¬ leznione od wzajemnego polozenia wszystkich sty¬ ków. Do zamiany wartosci mechanicznych na war¬ tosci elektryczne oraz rejestracji pomiarów na dro¬ dze elektrycznej sa stosowane najczesciej czujni¬ ki indukcyjne lub pojemnosciowe.Omówione przyrzady pomiarowe posiadajace na¬ wet powyzej dwóch styków mierza tylko w jednej plaszczyznie pomiarowej i wskazuja tylko jeden parametr wymiaru, którym jest przewaznie odchy¬ lenie od wymiaru nominalnego, a nie zas bezpo- 20 25 80 2 srednia wartosc wymiaru. Poza tym przyrzady te w czasie pomiarów sa ustawione na stanowisku pomiarowym, nie zmieniajac miejsca, natomiast mierzone przedmioty sa dostarczane na stanowisko pomiarowe. Z tego powodu zakres zastosowania tych przyrzadów jest ograniczony waga i gaba¬ rytami mierzonych przedmiotów.Ograniczenie wagi i gabarytów mierzonych przedmiotów eliminuje zastosowanie tych przyrza¬ dów do pomiaru mechanizmów okretowych. Pomiar czesci mechanizmów okretowych przy pomocy sto¬ sowanych obecnie suwmiarek lub mikrometrów wymaga odpowiedniego ustawienia przyrzadu wzgledem mierzonej czesci, nastawienia przyrzadu oraz interpolacyjnego odczytu wskazan przyrzadu.Celem wynalazku jest usprawnienie pomiarów srednic czopów w mechanizmach okretowych, jak waly wykorbione silników spalinowych, sprezarek itp. poprzez zmniejszenia ilosci wykonywanych czynnosci, zwielokrotnienie wykonywanych pomia¬ rów za jednym przylozeniem przyrzadu oraz ulat¬ wienie odczytu. Ten cel osiagnieto dzieki zastoso¬ waniu przyrzadu, dzialajacego na drodze zamiany wartosci mechanicznych na wartosc elektryczna i wyposazonego w odpowiedni czujnik. Czujnik tego przyrzadu posiada trzy pary styków, usytuo¬ wanych w oddzielnych trzech plaszczyznach rów¬ noleglych i dzialajacych niezaleznie od siebie.Omawiany czujnik jest przenosny, polaczony ze wskaznikiem tylko kablem, co stwarza mozliwosc •9 757s 69 757 4 przylozenia go do dowolnego miejsca na mierzo¬ nym przedmiocie. Rozwieranie styków czujnika od¬ bywa sie przy pomocy elektromagnesów, zas docisk ich do mierzonej powierzchni nastepuje za pomo¬ ca sprezyn. Eliminuje to uciazliwe czynnosci na¬ stawiania przyrzadu przy pomiarze jak równiez ustawiania go wzgledem mierzonej czesci.Pomiar za pomoca przyrzadu, wedlug wynalazku, sprowadza sie do dokonania jednoczesnie trzech pomiarów przy jednym przylozeniu przyrzadu do czesci mierzonej oraz przez obrót przyrzadu wokól czopa o 90°, dalszych trzech pomiarów. Odczyt wskazan jest bardzo uproszczony, gdyz odbywa sie bezposrednio na tarczy przyrzadu wskazujacego, co eliminuje pomylki w odczycie. Oprócz tego przy¬ rzad umozliwia ciagly pomiar srednic na obwodzie czopa z jednoczesnym zapisem na tasmie rejestra¬ cyjnej, co daje pelny obraz o ksztalcie mierzonego przedmiotu.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przy¬ kladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia schemat czujnika, fig. 2 — przekrój wzdluzny czujnika, fig. 3 — przekrój poprzeczny czujnika przez styki pomiarowe.Przyrzad do pomiaru srednic czopów 1 walu sklada sie z czujnika i wskaznika. Czujnik skla¬ da sie z korpusu 2 oraz ze styków pomiarowych 3, osadzonych na trzpieniach 4, które sa prowadzone w prowadnicach 5 i dociskane do mierzonego czo¬ pu 1 walu sprezynami 6. Prowadnice 5 sa polaczo¬ ne z obudowa 7 korpusu 2. Trzpienie 4 polaczone sa z ramionami 8, które dolna czescia stykaja sie z plytkami kondensatora 9 i 10 w ten sposób, ze plytki 9 stykaja sie z prawymi ramionami 8 czuj¬ nika a plytki 10 stykaja sie z lewymi ramionami 8. Plytki 9 kondensatora polaczone sa elektrycznie poprzez obudowe z oplotem kabla koncentrycznego 13. Plytki 10 sa odizolowane od obudowy i pola¬ czone z zyla kabla koncentrycznego 13.Ramiona 8 w swej czesci srodkowej polaczone sa z rdzeniami 11 elektromagnesów 12, które sa za¬ silane kablem jednozylowym 14. Poza tym korpus 2 posiada reczny uchwyt 15. Wskaznikiem przy¬ rzadu moze byc jeden z ogólnie znanych ukladów do pomiaru pojemnosci elektrycznej, w których mozna wykorzystac jedna z metod pomiarów, na przyklad mostkowa, integracyjna, rezonansowa, dudnieniowa lub róznicowa. Odczyt odbywac sie moze na przyrzadzie wskazujacym, rejestrujacym lub wskazujaco-rejestrujacym.Sposób pomiaru za pomoca przyrzadu wedlug wynalazku jest nastepujacy. Czujnik przyklada sie do mierzonego czopa 1 przy rozwartych stykach pomiarowych 3, rozwarcie to realizuje sie za po¬ moca elektromagnesów 12. Nastepnie wylacza sie elektromagnesy 12. Pod dzialaniem sprezyn 6, sty¬ ki pomiarowe 3 dociskane sa do czopa 1. Odleglosc miedzy stykami 3 równa sie srednicy mierzonego przedmiotu. Pod wplywem poziomych przemiesz¬ czen trzpieni 4 zmienia sie polozenie ramion 8 i jednoczesnie plytek kondensatora 9 i 10, co w efekcie daje zmiane pojemnosci elektrycznej kon¬ densatora. W ten sposób wielkosci mechaniczne sa przetwarzane w wielkosci elektryczne, które sa przekazywane kablem koncentrycznym 13 do wskaznika. Tutaj nastepuje odczyt wartosci ele¬ ktrycznych na wskaznikach. Wskaznik jest wyska- lowany wedlug wartosci mechanicznych, a miano¬ wicie w milimetrach i wskazuje on bezposrednia wartosc wymiaru. PL PL