Pierwszenstwo: 07.111.1968 Niemiecka Republika Federalna Opublikowano: 30.XI.1973 69625 KI. 80d,4 MKP B28d 1/28 UKD Twórca wynalazku: Bruno Lutz Zielinski Wlasciciel patentu: Demag Aktiengesellschaft, Duisburg (Niemiecka Re¬ publika Federalna) Urzadzenie do rozlupywania kamieni Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie do roz¬ lupywania kamieni, które w swej obudowie zawie¬ ra obracajace sie wrzeciono wspólpracujace z na¬ kretka oraz napedzany tym wrzecionem klin ro¬ boczy, bedacy wlasciwym narzedziem rozlupuja¬ cym i dzialajacym na rozsuwajace sie w kierunku zewnetrznym naciskowe lubki.Znane jest urzadzenie do rozlupywania kamieni, które napedzane jest za pomoca hydraulicznego sil¬ nika tlokowego. Czesc obudowy urzadzenia stano¬ wi hydrauliczny cylinder, a prowadzony w nim ruchem prostoliniowym tlok jest jednoczesnie uchwytem roboczego klina. W tym samym urza¬ dzeniu roboczy klin napedzany jest bezposrednio hydraulicznym silnikiem.Wada znanego urzadzenia do rozlupywania ka¬ mieni jest to, ze roboczy klin ze wzgledu na kon¬ strukcje urzadzenia jest tak wydluzony, ze musi przebyc stosunkowo dluga droge, aby rozsunac na¬ ciskowe lubki, umieszczone w otworze wywierco¬ nym w skale, lub wywrzec na nie taka sile, która by umozliwila rozlupanie kamienia.Znane jest równiez urzadzenie do rozlupywania kamieni o ukladzie tlokowo-cylindrycznym, które w celu utrzymania w dopuszczalnych granicach ciezaru urzadzenia musi pracowac przy wysokich cisnieniach, gdyz przy stosowaniu nizszych cisnien urzadzenie to musialoby byc szersze i dluzsze, a jego ciezar przekroczylby bezpieczenstwo dla urzadzenia recznego. 10 15 20 25 Stosowane w tym urzadzeniu hydrauliczne cis¬ nienia robocze sa rzedu 500 atn, w wyniku czego wymagania dla stosowanych w tym urzadzeniu materialów, a zwlaszcza ukladu i wykonania usz¬ czelnien, oraz uszczelniajacych materialów sa bar¬ dzo wysokie.Wymaganiom tym musi równiez sprostac zródlo czynnika cisnieniowego i uklad przewodów, skla¬ dajacy sie praktycznie z wezów.Wada znanego urzadzenia do rozlupywania ka¬ mieni jest równiez to, ze powstaje w nim nieko¬ rzystny rozklad sil ze wzgledu na bezposrednie ich przenoszenie miedzy silnikiem a roboczym kli¬ nem, który jest kosztowny i podatny na uszkodze¬ nia na skutek zastosowania wysokich cisnien oraz zwiazanych z tymi cisnieniami duzych obciazen, dzialajacych na wszystkie czesci urzadzenia.Celem wynalazku jest opracowanie urzadzenia do rozlupywania kamieni o takiej konstrukcji, któ¬ ra w polaczeniu z silnikiem napedowym ma sto¬ sunkowo niewielki ciezar, przy równoczesnym osiagnieciu maksymalnej sprawnosci i sily rozlu¬ pywania kamienia.Aiby osiagnac cel zgodnie z wynalazkiem, tuleje i wrzeciono umieszczono w obudowie w sposób nieprzesuwny wzdluz osi, a nakretke wrzeciona umieszczono w tulei uchwytu w sposób nieobroto- wy, przy czym roboczy klin umieszczono miedzy rozsuwane promieniowo, przy dolnym koncu obu¬ dowy, naciskowe lubki. 69 62569 625 Zgodnie z wynalazkiem w dolnym koncu obu¬ dowy przewidziano, w celu jej uszczelnienia, elastyczna tarcze, obejmujaca lubki naciskowe i powodujaca ich cofanie sie do wyjsciowego polo¬ zenia.W uwidocznionym przykladzie rozwiazania wed¬ lug wynalazku umieszczone sa miedzy wrzecionem a nakretka wrzeciona elementy toczne.Miedzy wrzecionem nakretki a klinem roboczym umieszczono uchwyt, z którym polaczona jest w sposób staly nakretka wrzeciona i roboczy klin.Przedmiot wynalazku uwidoczniony jest w przy¬ kladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia przekrój wzdluzny przyrzadu w polo¬ zeniu wyjsciowym, fig. 2 — czesciowy widok przy¬ rzadu wedlug fig. 1 w polozeniu koncowym, fig. 3 — przekrój wzdluz linii III—III z fig. 1, fig. 4 — przekrój wzdluz linii IV—IV z fig. 1, fig. 5 — przekrój wzdluz linii V—V z fig. 1, fig. 6 — przekrój wzdluz linii VI—VI z fig. 1, fig. 7 — przekrój wzdluz linii VII^VII z fig. 1 oraz fig. 8 — przekrój wzdluz linii VIII—VIII z fig. 1.Obudowa 1 urzadzenia sklada sie z czesci 2 i 3, które polaczone sa ze soba za pomoca srub. Na górnej czesci 2 umocowany jest do obudowy 1 za pomoca kolnierzowych polaczen pneumatyczny sil¬ nik 4, którego koncowy czop 5 wchodzi do czesci 2 obudowy i tam polaczony jest z tuleja 6 wrze¬ ciona.Na fig. 3 uwidocznione jest w przekroju pola¬ czenie uzyskane za pomoca rowka 7 i wpustu 8 miedzy czopem 5 tulei 6 wrzeciona. W celu ulo- zyskowania tuleja 6 wrzeciona utrzymywana jest za pomoca tasmy 9 umieszczonej miedzy dwoma wahliwymi lozyskami 10, które podtrzymywane sa w obudowie tarcza 11.Gwintowe polaczenie 12, które sluzy do utrzy¬ mywania w okreslonym polozeniu tarczy 11, sta¬ nowi równoczesnie polaczenie z czescia 3 obudo¬ wy majacej ksztalt rury. W czesci 3 obudowy umieszczono wrzeciono 13, które polaczone jest za pomoca gwintu z nakretka 14.Nakretka 14 umieszczona jest w tulei uchwytu 15 klina, gdzie zabezpieczona jest przed obraca¬ niem sie za pomoca polaczenia utworzonego z row¬ ka 16 i wpustu 17 oraz docisku gwintowego kol¬ paka 18. Uchwyt klina razem z nakretka i gwin¬ towanym kolpakiem 18 tworza jeden zespól. Tar¬ cie w zwojach gwintowych miedzy wrzecionem 13 a nakretka 14 jest prawie calkowicie wyelimino¬ wane na skutek zastosowania kulek lub innych elementów tocznych. Miedzy polówki lubków 19 wsuniety jest roboczy klin 20, którego czolowy ko¬ niec jest uwidoczniony na fig. 8. Para naciskowych lubków 19 umieszczona jest w dolnym koncu 21 rurowej czesci 3 obudowy w ten sposób, ze w przewidzianej tani szczelinie lubki sa rozsuwa¬ ne promieniowo, lecz nie moga w niej sie obracac, dzieki czemu przy wzdluznym ruchu klina 20 obydwa lubki 19 sa poprzecznie coraz bardziej roz¬ suwane.Roboczy klin 20 wyposazony jest w cylindryczne zakonczenie 24 umieszczone w nieprzelotowym otworze 22 i ustalone za pomoca kolków 23. W ten sposób zostaje utworzone sztywne polaczenie mie¬ dzy nakretka 14 wrzeciona, uchwytem 15 klina i roboczym klinem 20. Gdy w napedzie wrzeciona sily tarcia dzialaja jeszcze jako sily obrotowe, zo- 5 staja one przejete w dolnym koncu 21 rurowej czesci obudowy. Dolny koniec czesci 3 obudowy jest wyposazony we wkladke 25, która przyspawa¬ na jest do konca tej czesci 3 i która posiada sze¬ roka szczeline 26, czesciowo zakryta z obu stron io blaszanymi oslonami 27. Blaszane oslony stanowia oparcie dla konców 28 pary naciskowych lubków 19, przy czym konce te maja w zasadzie ksztalt prostopadloscianu, który przez czesciowe sciecie przechodzi w ksztalt pólcylindryczny. Pólcylin- 15 dryczna czesc pary lubków naciskowych przecho¬ dzi przez nakladke 29, wykonana z gumy lub ela¬ stycznego materialu, stanowiacego przeciwpylowe uszczelnienie, które jest równiez elementem cofa¬ jacym dla naciskowych lulbków 19. 20 Urzadzenie do rozlupywania kamieni wykonane wedlug wynalazku pracuje w ten sposób, ze w ka¬ mieniu przeznaczonym do rozlupywania wierci sie cylindryczny, dostatecznie gleboki otwór, którego srednica jest nieco wieksza niz pary naciskowych 25 lubków 19 w ich wyjsciowym polozeniu. Gdy para naciskowych lubków 19 zostanie umieszczona w skalistym otworze, to polozenie lubków w sto¬ sunku do rozlupywanej skaly pozostaje niezmie¬ nione. 30 Obroty pneumatycznego silnika 4 powoduja obro¬ ty wrzeciona 13 i przesuniecie nakretki 14 wrze¬ ciona oraz uchwytu 15 z roboczym klinem 20 w kierunku wzdluznym obudowy 1.Roboczy klin 20 przesuwa sie wewnatrz obudo- 35 wy w kierunku -wzdluznym i przechodzi miedzy obiema naciskowymi lubkami 19, pozostajacymi w swym ustalonym polozeniu z obudowa 1, po czym wchodzi do przedluzenia otworu, wywierco¬ nego wstepnie w kamieniu. Glebokosc otworu jest 40 tak dobrana, aby kamien zostal rozlupany, zanim roboczy klin 20 wychodzac z naciskowych lubków 19 osiagnie dno wywierconego otworu. 45 PL PL