Pierwszenstwo: 28.1.1970 Wielka Brytania Opublikowano: 25.06.1974 69619 KI. 47c,55/4» MKP F16d 55/48 [CZYTELN 1 "W mamctr « tt., \ U Twórca wynalazku: Ralph Nigel Douglas Frederick Wlasciciel patentu: Girling Limited, Birmingham (Wielka Brytania) Hamulec tarczowy, zwlaszcza do pojazdów mechanicznych Przedmiotem wynalazku jest hamulec tarczowy, zwlaszcza do pojazdów mechanicznych, którego obro¬ towe tarcze cierne stykaja, sie z przeciwleglymi po¬ wierzchniami promieniowymi w nieruchomej obudowie dzieki osiowemu rozsunieciu wspólpracujacych tarcz dociskowych umieszczonych pomiedzy tarczami cier¬ nymi. W przylegajacych powierzchniach tarcz docisko¬ wych umieszczone sa w przeciwnie nachylonych, wspól¬ pracujacych wglebieniach kulki. Uruchamianie hamulca nastepuje przez katowe przesuniecie tarcz dociskowych w przeciwnych kierunkach, co powoduje ze tarcze do¬ ciskowe odsuwaja sie od siebie i stykaja z tarczami ciernymi, które zostaja zetkniete z promieniowymi po¬ wierzchniami w obudowie. Tarcze dociskowe obracaja sie z tarczami ciernymi dopóki jedna z nich nie zo¬ stanie zatrzymana po zetknieciu sie wystepu na tarczy z wystepem oporowym obudowy, a dalszy ruch kato¬ wy drugiej tarczy dociskowej daje w wyniku dzialanie wspomagajace.Nieruchome powierzchnie ustawione promieniowo sa na ogól utworzone przez szczytowe sciany obudowy.Tarcze cierne sa polaczone wielowypustowo lub ina¬ czej klinowo, w sposób umozliwiajacy przesuwanie, z obrotowym watem przechodzacym osiowo pizez obudo¬ we. Pomiedzy kazda tarcza dociskowa i sciana szczy¬ towa obudowy jest umieszczone pojedyncza tarcza cier¬ na lub wiecej tarcz ciernych na przemian z nierucho¬ mymi tarczami posrednimi, zamocowanymi klinowo w sposób uniemozliwiajacy obrót to 15 20 W istniejacych hamulcach tego rodzaju stosuje sie nawet wiele tarcz ciernych i tarcz posrednich. Jesli jednak zalozymy, ze calkowity moment skrecajacy roz¬ dziela sie po uruchomieniu hamulca równo pomiedzy tarcze, wówczas moment skrecajacy, który porusza ka¬ towo wspomagajaca tarcze dociskowa wynosi jedynie polowe momentu wytwarzanego przez tarcze cierna stykajaca sie z tarcza dociskowa. Druga polowa mo¬ mentu zostaje przekazana przez tarcze cierna stykaja¬ ca sie z tarcza dociskowa na obudowe hamulca. Ob¬ ciazenie zaciskajace sie zalezy wiec tutaj od ilosci tarcz ciernych i tarcz posrednich.Wedlug wynalazku, w opisanym powyzej hamulcu, zawierajacym dwie lub wiecej tarcz ciernych i przy¬ najmniej jedna tarcze posrednia po jednej lub obu stronach tarcz dociskowych, tarcza poslednia lub kazda z tarcz posrednich moze obracac sie o ograniczony kat, w trakcie czego moment skrecajacy, który sie na nich znajduje zostaje po uruchomieniu hamulca prze¬ niesiony na wspomagajaca tarcze dociskowa.Mozna to osiagnac w rózny sposób. Uzyskuje sie to przykladowo przez takie osadzenie czopa odbierajace¬ go moment skrecajacy, ze moze on wykonywac ogra¬ niczony ruch po wycinku kola vr lukowatej lub nerko- watej szczelinie znajdujacej sie w obudowie hamulca po drugie; stronie srednicy wzgledem elementu zapo¬ czatkowujacego obrót tarcz dociskowych w trakcie uru¬ chamiania hamulca.Tarcze posredni* i tarcze dociskowe sa wyposazone w wystepy wspólpracujace z czopem w taki sposób, ze 6961969(19 tarcze posrednie przekazuja moment skrecajacy poprzez czop do tej z tarcz dociskowych, która dziala jako tarcza wspomagajaca, zgodnie z kierunkiem obrotu tarcz ciernych.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony, w przykla¬ dach na rysunkach, na którym fig. 1 przedstawia znany hamulec tarczowy w przekroju w plaszczyznie pro¬ stopadlej do osi, wzdluz linii 1 — 1, uwidocznionej na fig. 2, fig. 2 — hamulec widziany w kierunku strzal¬ ki A, uwidocznionej na fig. 1, przy czym obudowe ha¬ mulca uwidoczniono linia przerywana, fig. 3 — jeden z przykladów wynalazku w przekroju podobnym do fig. 1, fig. 4 —''hamulec w przekroju wzdluz linii 4 — 4, uwidocznionej na fig. 3, fig. 5 — widok bocz¬ ny drugiego przykladu wynalazku, fig. 6 — widok od czola hamulca uwidocznionego na fig. 5 oraz 7 i 8 — schematycznie dwa dalsze przyklady wynalazku widzia¬ ne od czola.W znanym hamulcu przedstawionym na fig. 1 i 2 tarcze cierne 10 sa osadzone wielowypustowo w spo¬ sób umozliwiajacy przesuwanie na obrotowym wale 11, przechodzacym osiowo przez nieruchoma cylindryczna obudowe 12, na przemian z tarczami posrednimi 13 umocowanymi klinowo w sposób uniemozliwiajacy obrót, lecz umozliwiajacy przesuwanie. Po kazdej stronie pary tarcz dociskowych 14 i 15, wyposazonych na przylegajacych plaszczyznach w przeciwnie skiero¬ wane wglebienia 16, w których umieszczone sa kulki 17 odsuwajace od siebie tarcze dociskowe w trakcie wzajemnego katowego ruchu tarcz, znajduja sie trzy tarcze cierne i dwie tarcze posrednie. Uruchamianie hamulca zostaje zapoczatkowane przez cieglo 18 usta¬ wione promieniowo, polaczone z naprzeciw siebie usta¬ wionymi dzwigniami kolankowymi 19 i 21 z wystepa¬ mi 22 i 23 na tarczach dociskowych. Tarcze docisko¬ we sa centrowane w obudowie przez umieszczone w pewnej odleglosci katowej wystepy 24, 25 i 26. Wy¬ stepy 25 i 26 stanowia jednoczesnie zderzaki wspól¬ pracujace z wystepami oporowymi tarcz dociskowych aby w zaleznosci od kierunku obrotu tarcz ciernych zatrzymac jedna z plyt dociskowych, podczas gdy dru¬ ga z nich obraca sie nadal, dzieki czemu wytwarza sie dzialanie wspomagajace. Wystepy 25 i 26 równiez wspólpracuja z wystepami oporowymi 27 i 28 na tar¬ czach posrednich, aby uniemozliwic ich obrót.W przykladzie hamulca wedlug wynalazku, przed¬ stawionym na fig. 3 i.4 wystep 24 obudowy jest pomi¬ niety i zastapiony przez czop 29 majacy swobode ru¬ chu posuwistego i obrotowego, którego os jest równo¬ legla do osi hamulca. Konce czopa sa prowadzone w lukowatych lub nerkowatych wycieciach 31 i 32 w szczytowych scianach obudowy. Czop wspólpracuje z przeciwnie umieszczonymi wystepami 33 i 34 na tar¬ czach dociskowych i przechodzi przez zgrubienia 35 na promieniowych wystepach tarcz posrednich 13 tak, ze. w trakcie dzialania hamulca moment skrecajacy jest przenoszony przez czop z tarcz posrednich do tej tar¬ czy dociskowej, która dziala jako tarcza wspomagaja¬ ca.;E)ruga tarcza dociskowa jest w zwykly sposób za¬ trzymana przez zetkniecie z jednym z wystepów 25 lub 26, obudowy, które dzialaja jako elementy odbierajace moment skrecajacy.W przykladzie przedstawionym na fig. 5 i 6 jedna lub kazda z tarcz posredniczacych jest wyposazona w promieniowy wystep 37, który znajduje sie pomiedzy promieniowymi plaszczyznami oporowymi na wystep- 5 cach 38 i 39 rozciagajacymi sie na zewnatrz tarczy dociskowej.W przykladzie przedstawionym na fig. 7, wystep oporowy dla tarcz dociskowych tworzy ustalony kolek 41 umieszczony po przeciwnej stronie srednicy, na 10 przeciwko ciegla. Moment skrecajacy jest przekazywa¬ ny z tarcz posrednich na tarcze dociskowe przez kol¬ ki 42 i 43 zamontowane w promieniowych wystepcach tarcz posrednich, przeznaczone do stykania sie z pro¬ mieniowymi powierzchniami dopelniajacych sie wyste- 15 pów 44 i 45 tarcz dociskowych.W przykladzie przedstawionym na fig. 8, wystepy 46 i 47 na tarczach posrednich sa przystosowane do styka¬ nia sie z wystepami 48 i 49 na tarczach dociskowych. 20 Wynalazek najkorzystniej stosuje sie do hamulców pracujacych w kapieli olejowej, lecz mozna go rów¬ niez zastosowac do hamulców suchych. 25 PL PL