Pierwszenstwo: 11.05.1967 Szwecja Opublikowano: 08.05.1974 69513 KI. 84d,3/24 MKP E02f 3/24 Wspóltwórcy wynalazku Lars Erik Landeborg, Malmó (Szwecja) i Sune Torsten Henriksson, Kiruna (Szwecja) wspólwlasciciele patentu: Ragnar Ludvig Muotka, Kiruna (Szwecja) Samozaladowcza koparka lyzkowa 2 Przedmiotem wynalazku jest samozaladowcza koparka lyzkowa, która zaopatrzona jest zarówno w lyzke jak i kosz, a tym salmym moze byc sto¬ sowana zarówno do kopania, jak _i do transportu zagarnietej masy.Znane sa koparki lyzkowe samozaladowcze, w których lyzka sluzy nie tylko do wlasciweigo kopania, lecz równiez do przeniesienia zagarnie¬ tego urobku do kosza i do rozdizielenia tej masy w koszu. W takim ukladzie lyzka wykorzystywana jest do wlasciwego kopania tylko przez polowe — a czesto i mniej — ilosci czasu potrzebnego na cykl kopania i ladowania, tym samym koparka lyzkowa jest wykorzystana w siposób malo racjo¬ nalny. Aby mozna bylo uzyc lyzke do przenoszenia i rozdzialu masy, musi byc ona ruchoma w kie¬ runku podluznym koparki i dlatego musi byc umieszczona na ramieniu. Przez to urzadzenie kopiace, mimo stosowania wzmocnien, jest wrazliwe na dzialanie sil z boku i pod katem, które wy¬ stepuja podczas kopania.Aby wyeliminowac te wady samozaladowcza koparka lyzkowa bedaca przedmiotem wynalazku charakteryzuje sie tym, ze wyposazona jest w ste¬ rowane, niezaleznie od lyzki, urzadzenie do prze¬ noszenia urobku z lyzki do kosza i rozdzielania jej tam.Urzadzenie do przenoszenia i rozdzialu urobku sklada sie zwlaszcza z lopaty przenoszacej i roz¬ dzielajacej, która umieszczona jest na ramionach 20 25 30 wychylnych przymocowanych do kosza. Poprzez wychylenie lopaty wybiera sie z lyzki podniesiony urobek, po cofnieciu sie ramion* a tym samym z lopaty rozdzielajacej masa zostaje przeniesiona na przeciwlegly lyzce koniec kosza.Poniewaz lyzka i lopata wspóldzialaja tylko przez krótki czas, gdy masa przenoszona jest z lyzki na lopatke, 90% procesu kopania i lado¬ wania odbywa sie niezaleznie od siebie, co po¬ woduje, ze dla napelnienia kosza zuzywa sie mniej wiecej polowe czasu, który zuzywaja na to znane saimozaladowcze koparki lyzkowe.Poniewaz lyzka nie musi byc ruchoma w kie¬ runku podluznym koparki, nie jest konieczne umieszczanie jej na ramieniu. Zamiast tego moze ona byc polaczona bezposrednio z rama i koszem koparki tak, by mogla sie przechylac. Tym samym lyzka nie jest narazona na dzialanie bocznych sil i mozna stosowac wieksza sile do zaglebiania sie w ladowany urobek, bez specjalnych urzadzen wzmacniajacych.Obsluga lyzki i lopaty przenoszacej i rozdziela¬ jacej nastepuje przy pomocy cylindrów hydraulicz¬ nych, przy czyim uruchamianie lopaty mozna w za¬ sadzie zautomatyzowac.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przy¬ kladzie wykonania na rysunku, na którym &g*r 1 przedstawia widok z boku odmiany koparki lyz¬ kowej, która jest przedmiotem wynalazku, fijg. 2 — koparke lyzkowa wedlug fig. 1 widziana z góry. 69 5133 69 513 4 fig. 3 — 6 przedstawiaja koparke lyzkowa widziana z boku w róznych fazach pracy.Samozaladowcza koparka lyzkowa sklada sie z przedniego i tylnego wozu polaczonych ze soba przegubowo. Na przednim wozie znajduje sie urza¬ dzenie napedzajace koparke, a ponadto siedzenie kierowcy i urzadzenia do kierowania koparka w czasie transportu, podczas gdy na tylnymi wozie znajduje sie urzadzenie potrzebne do kopania i ladowania oraz przyrzady sterujace i siedzenie operatora, które zajmuje podczas kopania i lado¬ wania.Tylny wóz zbudowany jest na ramie nosnej 1, która na koncu tylnego wozu zwróconym do przed¬ niego wozu laczy sie w czesc w ksztalcie kata. Na koncu tylnym znajduje sie kosz 2 i lyzka 3 zamo¬ cowana przechylnie na poziomym czlonie. Ponadto koparka ma lopate 4 do przenoszenia i rozdziela-' nia, która moze przesuwac sie od jednego konca kosza do drugiego i zamocowana jest na uchylnych ramionach 5.Lyzka tego typu jest w zasadzie znana i ma ogólnie rzecz biorac, te sama szerokosc co koparka.Szerokosc lyzki 3 zwieksza sie nieco na koncu, gdzie znajduja sie równiez zeby 6. Poniewaz lyzka sluzy jedynie do kopania musi byc zatem ruchoma tylko w jednym kierunku* a mianowicie musi sie obracac w pionie. Dlatego tez jest zamocowana przegubowo w tym samym miejscu co kosz 2.Obroty, przechyly lyzki 3 powoduje urzadzenie 7, które znajduje sie pomiedzy rama koparki i lyz¬ ka 3.Kosz 2 ma proste sciany i wytworzony jest, ko¬ rzystnie, ze stali odpornej na uderzenia. Jak juz wskazano kosz 2 jest zawieszony uchylnie na koncu ramy 1 i obraca sie wokól tej samej osi co lyzka 3. W normalnym polozeniu kosz 2 odchylony do tylu opiera sie na rozmieszczonych na ramie 1 elementach amortyzujacych 8. Przewracanie kosza 2 nastepuje przy pomocy dwóch teleskopo¬ wych cylindrów 9 przedstawionych na fig. 6.Lopata 4 jest przesuwna pomiedzy stronami kosza i zamocowana przechylnie na ramionach 5, które sa lukowo wylgiete w kierunku tylnego konca koparki. Odchylenia lopaty 4 w stosunku do ra¬ mion 5 powoduja cylindry 10,, które sa umieszczone na ramionach pomiedzy lopata 4 a srodkiem lopaty.Ruchy ramion 5, a tym samym ruch lopaty wzdluz kosza 2 nastepuje przy pomocy urzadzenia cylin¬ drycznego 11, które umieszczone jest pomiedzy scianami kosza 2 i ralmionami 5, Dla zapewnienia prawidlowej wspólpracy lyzki i lopaty, w czasie gdy lopata przez wychylenie w stosunku do ramion usuwa urobek z lyzki, dno lyzki ma lukowa!te zaglebienie, a srodek luku tego zaglebienia pokrywa sie z osia odchylania lopaty, gdy lyzka i lopata wspólpracuja, zas promien za¬ krzywienia ma dlugosc odpowiadajaca odleglosci osi odchylania do konca lopaty.Na fig. 1 przedstawiono lyzke 3 i lopate przeno¬ szaca i rozdzielajaca w polozeniu, jakie zajmuja te czesci w chwili, gdy lyzka zaglejbi sie w urobek, napelni sie nim i zostanie odchylona do góry, a koparka posuwa sie nieco do przodu. Jednoczes¬ nie ramiona 5, a tym samym lopatka 4 porusza sie do tylu, przy czym lopata zostaje odchylona do tylu, a mianowicie do polozenia poziomego,, jak to przedstawiono na fig. 3.-Na fig. 4 przedstawiono polozenie lyzki 3 od- 5 chylonej do góry, tak iz dosiega go lopata 4, przy czym lopate obracaja ku dolowi automatycznie silowniki 10, przesuwajac w ten sposób urobek z lyzki 3 do kosza 2. Równoczesnie koparka od¬ suwa sie od urobku, aby w pozycji wyjsciowej io nabrac na nowo urobek do lyzki.Gdy lyzka 3 odchyli sie w dól, ramiona 5 i lopata 4 poruszaja sie automatycznie w kierunku przeciwleglego konca kosza 2, aby przesunac urobek do tego konca kosza. Przy tym lyzka 3 15 i lopata przyjmuja znowu polozenie przedstawione na fig. 1. Gdy ciezar przesuwanego urobku prze¬ kroczy wartosc graniczna, ustaje ruch i lopatka 4 ustawia sie w polozeniu spoczynkowym, odpowia¬ dajacym polozeniu przedstawionemu na fig. 5. 20 Proces ten powtarza sie tak dlugo, az kosz zosta¬ nie napelniony. Przy przedostatnim cyklu ladowa¬ nia lopata moze sie jeszcze poruszac bez przeszkód ze strony ladunku kosza 2, przy ostatniej lyzce podniesionej do pozycji przedstawionej na fig. 5 lopata, której silowniki 11 wylaczyly sie, zostaje wyciagnieta z urobku po recznytm uruchomieniu silowników 11. Lopata zostaje wtedy ustawiona w polozeniu spoczynkowym i transportowym, przy czym lopata znajduje sie na przednim koncu kosza i lezy na ladunku.Przy wysypywaniu ladunku ramiona 5 pozostaja, tak jak to przedstawiono na fig. 6, w takim samym stosunku do kosza 2 co w polozeniu przedstawio¬ nym na fig. 5, podczas gdy lyzka 3 znajduje sie w polozeniu najnizszym z mozliwych. Lyzka opróznia sie, gdy koparka porusza sie szybko do przodUl, przy czym wstrzasy i zawartosc masy powoduja, ze lyzka opróznia sie mimo stosunkowo niewielkiego kata pochylenia. Opróznienie zostaje oczywiscie znacznie ulatwione* gdy lyzka, tak jak na fig. 6 przedstawiono, opuszczona jest do dolu. PL