Pierwszenstwo: Opublikowano: 31.XII.1973 69086 KI. 31b2,ll/14 MKP B22d 11/14 ..nIA Unecto Patentowego Wspóltwórcy wynalazku: Pierre Peytavin, Louis Babel Wlasciciel patentu: Societe Civile d'Etudes de Centrifugation, Paryz (Francja) Sposób ciaglego odlewania wlewków o przekroju kolowym, zwlaszcza stalowych oraz urzadzenie do stosowania tego sposobu Przedmiotem wynalazku jest sposób ciaglego od¬ lewania wlewków o przekroju kolowym, zwlaszcza stalowych oraz urzadzenie do stosowania tego spo¬ sobu, co stanowi uzupelnienie przedmiotu wyna¬ lazku opatentowanego za Nr 61485.Przedmiotem patentu Nr 61485 jest sposób cia¬ glego odlewania wlewków o przekroju kolowym zwlaszcza stalowych polegajacy na tym, ze kry- stalizator wprawia sie w ruch obrotowy dookola jego osi pionowej, a strumien cieklego metalu do¬ prowadza sie mimosrodowo w odleglosci Vs pro¬ mienia krystalizatora od jego zewnetrznej krawe¬ dzi.Przedmiotem patentu Nr 61485 jest równiez urzadzenie stanowiace zespól skladajacy sie z chlo¬ dzonego krystalizatora wprawianego w ruch obro¬ towy dookola pionowej osi, z rynny do mimosro- dowego doprowadzenia strumienia cieklego metalu w punkcie znajdujacym sie w górnej czesci krysta¬ lizatora, oraz walców do pionowego wyciagania w dól formowanego wlewka. Wada opisanego sposobu i urzadzenia jest niedostatecznie duza predkosc wyciagania wlewka jak równiez koniecznosc sto¬ sowania skórowania lub innej obróbki warstwy zewnetrznej.Celem wynalazku jest unikniecie tych niedo¬ godnosci.Cel ten osiagnieto stosujac sposób ciaglego odle¬ wania wlewków, w którym krystalizator wprawia sie w ruch obrotowy dookola jego osi pionowej, 10 20 25 30 a strumien cieklego metalu doprowadza sie mimo¬ srodowo w odleglosci Vs promienia krystalizatora od jego zewnetrznej krawedzi. Istota wynalazku polega na tym, ze krystalizatorowi równoczesnie na¬ daje sie pionowy ruch posuwisto-zwrotny, po czym wyjmuje sie wlewek ciagnac go ku dolowi przy jednoczesnym nadawaniu mu ruchu obrotowego o szybkosci katowej, równej szybkosci formy.Za pomoca sposobu bedacego przedmiotem wy¬ nalazku uzyskuje sie wieksze predkosci wyciaga¬ nia, jak równiez jeszcze wyzszy stopien bezpieczen¬ stwa pracy, przy zachowaniu wszystkich zalet ja¬ kie cechuja odlewanie rotacyjne a zwlaszcza lepsza jakosc zewnetrznej powierzchni wykonywanych wyrobów. Wyroby uzyskane za pomoca sposobu wedlug wynalazku, dzieki wysokiej jakosci war¬ stwy zewnetrznej moga byc bezposrednio uzyte w walcowniach do dalszej obróbki bez poprawiania, skórowania czy innej obróbki warstwy zewnetrz¬ nej pólwyrobów.Pionowy ruch posuwisto-zwrotny krystalizatora moze miec amplitude rzedu od 5 do 30 mm.W czasie tego posuwisto-zwrotnego ruchu, szyb¬ kosc przesuwania sie krystalizatora ku dolowi mo¬ ze byc równa lub wyzsza od szybkosci wyciagania pólwyrobu i osiagac na przyklad wartosc 1,15 razy r wieksza niz szybkosc wyciagania pólwyrobu.Szybkosc przemieszczania sie krystalizatora w czasie jego posuwisto-zwrotnego ruchu moze byc rózna przy opadaniu i przy wznoszeniu sie go. 69 08669 086 3 Szybkosc krystalizatora podczas ruchu wznoszenia moze byc na przyklad zawarta w granicach od 1-krotnej do 3-krotnej wartosci szybkosci przemie¬ szczania sie krystalizatora w czasie jego ruchu opa¬ dania.Amplituda jak równiez szybkosc ruchu wznosze¬ nia i opadania krystalizatora okreslone sa w fun¬ kcji innych warunków odlewania a w szczególnos¬ ci w funkcji szybkosci odlewania z jaka wykony¬ wany jest wlewek.Dzieki nadaniu krystalizatorowi równoczesnego ruchu obrotowego z pionowym ruchem posuwisto- zwrotnym, uzyskuje sie latwiejsze i pewniejsze utworzenie zewnetrznej warstwy pólwyrobu po je¬ go skrzepnieciu poniewaz pionowa szybkosc wzgled¬ na zewnetrznej powierzchni pólwyrobu w stosunku do powierzchni krystalizatora wiaze sie z sila od¬ srodkowa wywolana przez ruch obrotowy formy, dzieki czemu unika sie tworzenia stref przyczepia¬ nia sie zewnetrznej warstwy pólwyrobu do formy, które w pewnych przypadkach jest przyczyna pek¬ niec warstwy zewnetrznej.Dzieki tych cechom miejsca przyczepiania sie, które moga ewentualnie powstac, ulegaja natych¬ miast odklejeniu przez wzgledne przesuniecie kry¬ stalizatora i pólwyrobu, podczas gdy ciekly metal który dociskany jest do krystalizatora pod dziala¬ niem sily odsrodkowej natychmiast stwarza na nowo warstwe zewnetrzna w bardzo niewielkiej strefie, gdzie mogla ona ulec rozdarciu albo pek¬ nac z powodu przyczepienia sie w pewnym punk¬ cie. W ten sposób uzyskuje sie wieksze bezpie¬ czenstwo w czasie wytwarzania i mozliwosc sto¬ sowania wyzszych predkosci wyciagania pólwyro¬ bów.Przedmiotem wynalazku jest równiez urzadzenie do stosowania powyzszego sposobu, które polega na tym, ze wspornik obracajacego sie krystalizato¬ ra, w którym jest dokonywane odlewanie ciagle jest zmontowany przesuwnie pionowo i zawiera srodki do podnoszenia go i opuszczania.Do podnoszenia wspornika mozna zastosowac dzwigniki hydrauliczne albo krzywki napedzane mechanicznie. Mozna równiez uzyc innych zespo¬ lów, na przyklad zespolów dzwigni tworzacych ko¬ lanka.W przykladzie wykonania urzadzenia wedlug wy¬ nalazku, wspornik wsparty jest na pionowym czo¬ pie ulozyskowanym w lozyskach umieszczonych w pewnej odleglosci od osi obrotu krystalizatora, podczas gdy trzy dzwigienki hydrauliczne znajdu¬ jace sie z jednej i drugiej strony krystalizatora, w poblizu czopa przegubowego, pozwalaja na dowolne podnoszenie i obnizanie wspornika.Trzy dzwigniki hydrauliczne moga byc, w ko¬ rzystnej odmianie wykonania napedzane przez pompe w trzy cylindry, których tloki przesuwane sa równoczesnie na przyklad przy pomocy krzy¬ wek.Zamontowanie wspornika na czopie umieszczo¬ nym równolegle w pewnej odleglosci od osi krysta¬ lizatora pozwala na obracanie wspornika wokól tego czopa i opóznienie w ten sposób górnej cze¬ sci linii; ciaglego odlewania.Ruchome czesci dzwigników hydraulicznych 4 wspólpracuja z elementami centrujacymi znajdu¬ jacymi sie w punktach podparcia wspornika, za¬ pewniajac w ten sposób dokladne centrowanie te¬ go wspornika w czasie jego ruchu posuwisto- zwrotnego.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przy¬ kladowym wykonaniu na rysunku na którym fig. 1 przedstawia schematyczny widok krystalizatora oraz górnej czesci linii rotacyjnego odlewania, fig. 2 — przekrój krystalizatora oraz urzadzenie do jego napedzania, fig. 3 — widok z góry odpo¬ wiadajacy fig. 1, a fig. 4 — naped trzech dzwig¬ ników hydraulicznych.Fig. 1 przedstawia kadlub 1, w którym zamoco¬ wane jest wstepne urzadzenie chlodzace. Wstepne rolki prowadzace pólwyrobu, znajduja sie w obudo¬ wach 2 i 3. Wspornik 4 krystalizatora obraca sie wokól czopa 5 pozwalajac w ten sposób opróznic plaszczyzne 2a skrzynki 2 co otwiera dostep do li¬ nii wyciagania preta, który jest formowany w krystalizatorze 6 posiadajacej os 7.Fig. 2 przedstawia krystalizator, który podtrzy¬ mywany jest przez dwa zespoly 8 i 9. Napedzany jest on za posrednictwem stozkowego wienca ze¬ batego 10 przez mniejsze stozkowe kolo zebate 11 polaczone sztywno z walem 12, napedzane przez silnik 13 poprzez zespól kól zebatych 14. Dla uproszczenia, nie pokazano na rysunku wirujacych pierscieni, pozwalajacych na zapewnienie chlodze¬ nia krystalizatora.Na fig. 3 przedstawiono pierscien zebaty 10 oraz kola zebate 11, które przekazuje naped od silnika 13. Przedstawiono równiez dwa dzwigniki 15 znaj¬ dujace sie z jednej i drugiej strony krystalizatora jak równiez dzwignik 16 umieszczony z drugiej strony czopa 5. Poruszajace sie czesci 15a dzwig¬ ników 15 opieraja sie na uchwytach 17 polaczonych sztywno z kadlubem wspornika 4, przy czym wsporniki te usztywnione sa przyspawanymi pio¬ nowymi zebrami 18. Czesc ruchoma 16a dzwignika 16 opiera sie bezposrednio pod kadlubem wspor¬ nika 4. Górny koniec czesci ruchomych 15a i 16a dzwigników posiada ksztalt lekko stozkowy dla za¬ pewnienia dokladnego ustawienia krystalizatora 6 i miesci sie w wybraniach wsporników 17 dla dzwigników 15, oraz w kadlubie wspornika 4 — dla dzwignika 16. Czop 5 umozliwia pionowy ruch wspornika 4. Dzwigniki 15 i 16 sa opuszczone w dól, a czop 5 posiadajacy zderzaki, utrzymuje dol¬ na czesc krystalizatora 6 w pewnej odleglosci po¬ nizej powierzchni 2a, co pozwala na dokonanie obrotu krystalizatora 6 i opóznienia dzieki temu górnej czesci linii odlewania.Na fig. 1 i 3 przedstawiono wlew 19, z którego strumien cieklego metalu 20 uderza pólwyrób w mimosrodowo polozonym punkcie 21 w czasie for¬ matowania.Fig. 4 przedstawia naped dzwigników 15 i 16 za pomoca pompy 22 posiadajacej trzy cylindry 23, których tloki 24 sa równoczesnie przesuwane przez wal 25 zaopatrzony w trzy identyczne krzywki 26, przy czym ten wal napedzany jest przez silnik 27 za pomoca odpowiednio dobranych zwalniajacych przekladni zebatych 28. Obrót silnika 27 powoduje okresowe podnoszenie sie i opadanie wspornika 4 10 15 20 25 30 35 40 45 50 55 6069 086 5 za posrednictwem dzwigników 15 i 16. Jest oczy¬ wistym, ze podnoszenie wspornika 4 moze byc uzyskane za pomoca innych zespolów niz dzwig¬ niki 15 i 16, na przyklad za pomoca mechanicznie napedzanych krzywek.Przedstawiony przyklad urzadzenia hydraulicz¬ nego wedlug wynalazku umozliwia duza elastycz¬ nosc regulacji szybkosci amplitud posuwisto-zwrot¬ nego ruchu krystalizatora 6.Jest oczywiste, ze wynalazek znajduje zastosowa¬ nie zarówno dla zwyklej stali jak i dla stali spe¬ cjalnych lub stopowych oraz do stopów o podob¬ nych wlasciwosciach. PL PL