Pierwszenstwo: 08.11.1967 Wielka Brytania Opublikowano: 30.04.1974 69011 KI. 57c,8/01 MKP G03d3/12 CZYTELNI Urzedu P^nlrwego Wspóltwórcy wynalazku: Louis Achilles Meeussen, Emile Frans Stievenart Wlasciciel patentu: Agfa-Gevaert N. V., Mortsel (Belgia) Urzadzenie do przesuwania tasmy, zwlaszcza filmu fotograficznego ze sprzezeniem krawedziowym Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie do prze¬ suwania tasmy, zwlaszcza filmu fotograficznego ze sprzezeniem krawedziowym, w którym tasma prowadzona jest po spiralnym torze przez zbiornik zawierajacy kapiel za pomoca walków napedowych sprzegajacych ciernie krawedzie tasmy.Znane jest urzadzenie do przesuwania filmu fotograficznego zawierajace dwie równolegle scian¬ ki, zaopatrzone na zwróconych do siebie stronach w spiralne zebra, wyznaczajace spiralny tor, ma¬ jacy znaczna liczibe zwojów, oraz uklad walków napedowych, katowo rozstawionych wokól spiral¬ nego toru po dwu jego stronach i rozmieszczonych promieniowo. Konce walków sa osadzone w scia¬ nach miedzy spiralnymi zebrami a przeswit miedzy dwoma ukladami walków jest nieznacznie mniejszy od szerokosci filmu, przy czym najbardziej od¬ dalone przeciwlegle foocz-ne krawedzie filmu trzy¬ mane sa ciernie miedzy dwoma powierzchniami walków, a film jest przesuwany do przodu przez obrót walków.Rozmieszczone promieniowo walki, w kazdym miejscu styku z krawedzia filmu, wywieraja na nia .nacisk, powodujac przesuniecie filmu wzgle¬ dem sasiedniego spiralnego zebra, wyznaczajacego tor filmu. Mimo, ze krawedzie filmu narazone sa na ciagle tarcie o spiralne zelbra, urzadzenie pra¬ cuje zadowalajaco z filmami sztywnymi i filmami o cienkich warstwach emulsji. Wykazano jednak¬ ze, rózne typy filmu fotograficznego nie moga byc zadowalajaco przenoszone przez opisane urza¬ dzenie. Takimi filmami sa na przyklad filmy, które maja powloke stajaca sie 'bardzo lepka po zwilzeniu i majace na skutek tego tendencje do mocnego przylegania do zeber, oraz filmy z gruba stosunkowo warstwa emulsji, które maja sklon¬ nosc do poprzecznego wyginania sie po zwilzeniu, na skutek czego szerdkosc filmu ulega zmniejsze¬ niu a cierne sprzezenie z walkami staje tak male, ze przesuwanie filmu moze ustac. Jakkolwiek mozliwe jest przezwyciezenie wymienionych trud¬ nosci przez zwiekszenie nacisku ciernego na kra¬ wedzie filmu droga zmniejszenia wzajemnego od¬ stepu miedzy parami walków napedowych, srodek ten nie jest jednak chetnie stosowany, gdyz zwie¬ kszony nacisk moze doprowadzic do uszkodzenia krawedzi filmu i znacznie zmniejszyc trwalosc sprezynujacego pokrycia walków napedowych.Celem wynalazku jest usuniecie wymienionych jo niedogodnosci.Zadaniem wynalazku jest opracowanie urzadze¬ nia, w .którym przesuwanie filmu zachodziloby przy mniejszym tarciu i w którym film ze sklon¬ noscia do przyklejania sie lub wyginania popr^e- 25 cznego móglby byc bez trudnosci przesuwany.Urzadzenie do przesuwania tasmy, zwlaszcza fil¬ mu fotograficznego, zgodnie z wynaiazkkiem, za¬ wiera dwie równolegle scianki zaopatrzone na zwróconych do siebie stronach w spiralne zebra ot wyznaczajace co najnmiej jeden spiralny toi 10 15 69 01163 011 3 filmu, majacy znaczna liczbe zwojów. Korzystnie zawiera ponadto uklad walków napedowych kato¬ wo rozstawionych wokól spiralnego toru po obu jego stronach, parzy czym przeswit miedzy dwoma ukladami- walków jest nieznacznie mniejszy od 5 szerokosci filmu, zas najbardziej oddalone prze¬ ciwlegle krawedzie boczne filmu trzymane sa ciernie miedzy dwoma powierzchniami walków.Istota wynalazku polega na tym, ze walki usy¬ tuowane sa wzgledem spiralnego toru tak, ze os 10 obrotu ;kazdego walka przecina co najmniej jeden a najkorzystniej wszystkie zwoje spiralnego toru pod katem prostym do linii przebiegajacej stycz¬ nie do toru w punkcie przeciecia sie osi walka i torufilmu. 15 Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przy¬ kladzie wykonania na rysunku, na którym fig._ 1 przedstawia urzadzenie do przesuwania filmu fo¬ tograficznego w widoku z przodu w czesciowym przekroju, fig. 2 — urzadzenie w przekroju 20 wzdluz linii 2—2 na fig. 1, fig. 3 — urzadzenia w przekroju wzdluz linii 3—3 na fig. 1, w po¬ wiekszeniu, fig. 4 — urzadzenie w przekroju wzdluz linii 4—4 na fig. 1 i fig. 2, w powiekszeniu, fig. 5 — usytuowanie rolki napedowej wzgledem 25 toru .przesuwu tasmy.Urzadzenie do przesuwania filmu (fig. 1 i fig. 2) zawiera prostokatna obudowe 1 z dopasowana pokrywa 2. Obudowa 1 napelniona jest odpowie¬ dnia ciecza sluzaca do obróbki materialu, która 30 utrzymywana jest na stalym poziomie za pomoca znanych w technice srodków, przykladowo ozna¬ czono poziom linia przerywana 14.Na wewnetrznych stronach scian obudowy umo¬ cowane sa prowadnice 3, 4, 5, 6 zaopatrzone w pio- 35 nowe rowki do umieszczania par usuwalnych, kwa¬ dratowych scianek 7, 8 i 9, 10. Scianki te polaczone* sa ze soba w pare o stalym wzajemnym rozsta - wieniu ustalonym za pomoca klocków dystan¬ sowych11. 40 Poniewaz obydwie pary scianek sa identyczne pod wzgledem konstrukcyjnym, ponizej bedzie opisana szczególowo tylko jedna para 7, 8.Pierwsza para 7, 8 przyjmuje tasme z zewnatrz i prowadzi ja do wnetrza, a druga para 9, 10 od- 45 biera tasme z pierwszej pary i kieruje ja na zewnatrz.Scianki 7 i 8 zaopatrzone sa na zwróconych ku sobie stronach odpowiednio w spiralne zebia 12 i 13, wyznaczajace znaczna ilosc" zwojów spi- so ralnych do ciaglego wytyczania pary torów dla zewnetrznego brzegu filmu. Na rysunku, pokazane tylko kilka z zewnetrznych i wewnetrznych zwo¬ jów zeber.Para wspólpracujacych plytek prowadzacych 15 55 16 kieruje film ze szczeliny wlotowej 17 do ze¬ wnetrznego konca spirali podczas, gdy inne pro wadnice, na przyklad plytka prowadzaca 18 odchy¬ laja film po opuszczeniu przez niego wewnetrzne¬ go zwoju spirali i skrecaja tasme o dwa cwierc «° obroty w trakcie przenoszenia jej z pierwszego spiralnego toru przez kolowy otwór 19 (fig. 1) w sciance 8. Film przesuwa sie torem oznaczonym strzalka 20 na fig. 2 w poprzek przerwy miedzy parami scianek i wchodzi do drugiej pary scianek 05 przez otwór w sciance 9 wspólosiowy z otworem 19 i kierowany jest do konca drugiej spirali.W czasie przebywania miedzy sciankami 9, 10, film przemieszcza sie od wewnetrznych zwojów spirali w kierunku zewnetrznego zwoju spirali i opuszcza przyrzad przez otwór wyjsciowy umieszczony w poblizu otworu wejsciowego 17, jak oznaczono to schematycznie strzalka 21 na fig. 2.Naped filmu miedzy sciankami 7, 8 dokonujj sie za pomoca zestawu walków umieszczonych promieniowo na kazdej zewnetrznej stronie scia¬ nek, przy czym walki 22, 23, 24, 25 polaczone w zestawach z kazdym zespolem scianek sa umie¬ szczone przeciwlegle parami. Na fig. 1 widoczny jest tylko jeden walek z kazdej pary. Walki sa osadzone obrotowo w blokach lozyskowych 26, 27.Osie kazdej pary walków, które sa zamontowane na zewnetrznych sciankach 7, 10, zaopatrzone sa na swoich wewnetrznych koncach w stozkowe kola zebate 28, które zazebiaja sie ze wsp61nym, umie¬ szczonym w srodku stozkowym kolem zebatym 29.Osie kazdej pary walków na swoich zewnetrznych koncach zaopatrzone sa w kola zebate 30, 31, których wience wystaja przez prostokatne wykroje w obrzezach scian. Pary walków obracaja sie z jednakowa predkoscia wskutek identycznycli wymiarów kól 30 i 31 przekladni.Na osi stozkowego kola napedowego 29 jest umieszczone kolo lancuchowe 32, które jest nape¬ dzane przez lancuch bez konca (nie pokazany) opa¬ sujacy kolo lancuchowe 33 (fig. 1) zamontowane na walku napedowym 34, który jest umieszczony poziomo w poblizu górnej czesci urzadzenia.Sposób napedzania filmu walkami pokazany jest bardziej szczególowo na fig. 3, 4 i 5.Jak to jest uwidocznione na fig. 3 i 4, skrajne czesci albo krawedzie filmu 35 tkwia pomiedzy sa¬ siednimi zwojami spiralnego zebra 13.Przeswit miedzy parami scianek jest takiej wiel¬ kosci, ze nieznacznie przekracza szerokosc filmu tak, ze krawedz filmu nie styka sie z powierzchnia zadnej scianki, natomiast jest przesuwana walka¬ mi napedzajacymi, których czesci boczne niezna¬ cznie wystaja przez otwory 36 wykonane w sciance na przyklad przez frezowanie. Wzajemne usytuo¬ wanie filmu, zeber prowadzacych i walków nape¬ dowych jest szczególowo przedstawione na fig. 4.Odleglosc rozstawienia walków kazdej wspólpra¬ cujacej pary w ich najblizszych punktach jest nieznacznie mniejsza niz szerokosc podawanego filmu. W ten sposób krawedzie filmu znajduja sie przymusowo w ciaglym styku ciernym z walkami tak, ze film przesuwa sie naprzód miedzy spiral¬ nymi zwojami zeber.Nalezy stwierdzic, ze glebokosc otworu 36, w miejscach zwiekszonej grubosci scianki), jest zna¬ cznie mniejsza niz laczna grubosc zebra 13 i scianki.Walki napedowe usytuowane sa tak, ze osie walków napedowych przecinaja zwoje spiralnego toru Mmu pod katem prostym do linii przebiega¬ jacej stycznie do toru w punkcie przeciecia osi walka i osi symetrii spiralnego toru.Usytuowanie to przedstawione jest na fig. 5 dla jednego walka 25 przesuwajacego film.5 69 011 6 Polozenie walka 25 pokazane linia ciagla, jest polozeniem znanym w technice, wedlug którego os 37 walka przechodzi przez srodek 38 zeber spi¬ ralnych.Wynikiem takiego polozenia walka 25 jest na¬ dawanie tasmie filmu, znajdujacej sie w styku ciernym z walkiem, impulsu powodujacego prze¬ suniecie w kierunku strzalki 39 równoleglej do osi 45, to jest w kierunku prostopadlym do osi 37 walka. W konsekwencji film ma tendencje do miejscowego odchylania sie od zamierzonego, ide¬ alnego toru 47, po minieciu punktu przeciecia 40 wybranego toru z osia 37, walki i film maja ten¬ dencje do tarcia swa czescd^ brzegowa o zewne¬ trzny zwój 41 spiralnego zebra przy tym punkcie.Takie same wady wystepuja na torze przy punk¬ tach styku ze wszystkimi walkami.Zbaczaniu filmu z jego idealnego toru zapobiega sie przez przemieszczenie osi walka, zgodnie z wy¬ nalazkiem tak, ze nie przechodzi ona juz przez srodek spiralnego toru lecz wzdluz linii, która przebiega prostopadle do linii stycznej do toru w punkcie przeciecia sie osi walka z torem ide¬ alnym.Na fig. 5 uwidoczniono wlasciwe polozenie wal¬ ka 25, oznaczone linia przerywana 42. Os 43 walka w prawidlowym polozeniu przebiega prostopadle do linii 44, która jest styczna do toru w punkcie przeciecia 40 i równolegla do osi 46.Skutecznosc przesuwania filmu za pomoca urzadzenia wedlug wynalazku, byla badana na¬ stepujaco.Tasma filmu 35 mm, o dlugosci kilku metrów, byla celowo uszkodzona przez liczne poprzeczne na¬ ciecia, z których kilka siegalo dalej niz do polowy szerokosci filmu. W konwencjonalnym urzadze¬ niu przenoszenie takiego uszkodzonego filmu oka¬ zalo sie niemozliwe. W urzadzeniu wedlug wyna- 5 lazku film byl przenoszony tak lagodnie jak nie¬ uszkodzony i nawet w czesciach z wiekszymi przecieciami filmu nie wykazal sladów dalszego rozerwania. Nie stwierdzono wystepowania zary- sowan filmu ani uszkodzen perforacji nawet po wielokrotnym przeprowadzeniu tasmy przez urza¬ dzenie. PL PL