Pierwszenstwo: Opublikowano: 09.X.1969 (P. 136 238) 18.X.1968 Francja 15.XII.1973 68522 KI. 67a,2 MKP B24b 3/30 UKD Twórca wynalazku: Claude Rochet Wlasciciel patentu: Regie Nationale des Usines Renault, Billancourt (Francja) Sposób ostrzenia wiertel kretych 2 Przedmiotem wynalazku jest sposób ostrzenia wiertel kretych, przeznaczonych do wykonywania otworów w metalach i ich stopach, poprawiajacy odpornosc ostrza na scieranie i zwiekszajacy do¬ kladnosc wykonywania otworów.Wedlug znanych sposobów ostrzenie wiertel kre¬ tych dokonywane jest w dwóch operacjach, a wiec przez wykonanie kata przylozenia krawedzi ostrza wiertla wedlug powierzchni stozkowych lub pla¬ skich oraz przez poprawienie zarysu ostrza wiertla przez wyszlifowanie po jego obu stronach row¬ ków, zmniejszajacych szerokosc krawedzi ostrza.Krawedz ostrza wiertla kretego pracuje w bar¬ dzo niekorzystnych warunkach, zwiazanych z za¬ glebieniem sie go w metalu i powodujacych duze nagrzewanie, a duzy nacisk ostrza powoduje przy¬ spieszone zuzywanie i powstanie odchylen pro¬ mieniowych wiertla, zmniejszajacych dokladnosc wykonywania otworów. Najmniejsza promieniowa asymetria podczas ostrzenia zwieksza te odchyle¬ nia, w zwiazku z czym koniecznym jest niekiedy wykonywanie otworów wstepnych.Celem wynalazku jest usuniecie wyzej wymie¬ nionych wad.Zadaniem wynalazku jest opracowanie takiego sposobu ostrzenia wiertel o co najmniej dwóch symetrycznych skrzydelkach, z których kazde ma jedna krawedz natarcia, który na skutek zlikwi¬ dowania klasycznej krawedzi ostrza umozliwia zmniejszenie niedogodnosci znanego sposobu i któ¬ ry ponadto w porównaniu ze znanymi sposobami charakteryzuje sie prostszym przebiegiem ostrze¬ nia.Sposób ostrzenia wiertel kretych wedlug wyna- B lazku charakteryzuje sie tym, ze ostrze wiertla szlifuje sie w trzech plaszczyznach, nadajac mu ksztalt piramidy o wierzcholku samocentrujacym sie w osi wiertla, przy czym przez szlifowanie w pierwszej plaszczyznie wzdluz krawedzi skrzydel- 10 ka wiertla wykonuje sie pierwsza powierzchnie przylozenia skrzydelka wiertla, a przez szlifowa¬ nie w drugiej plaszczyznie, przechodzacej poza czescia krawedzi natarcia pierwszej powierzchni przylozenia wykonuje sie druga powierzchnie pod- 15 ciecia, znajdujaca sie poza pierwsza powierzchnia przylozenia, zas przez szlifowanie w trzeciej pla¬ szczyznie, znajdujacej sie poza srodkowa czescia krawedzi natarcia pierwszej powierzchni przylo¬ zenia, nacina sie promieniowo ku srednicy zewne- 20 trznej strefe, ograniczona do rdzenia wiertla, two¬ rzac trzecia powierzchnie, przy czym ta trzecia powierzchnia i pierwsza powierzchnia przylozenia wszystkich skrzydelek wietrla tworza ostrze o ksztalcie piramidy, której krawedzie, tworzace naj- 25 wiekszy kat, stanowia krawedzie o ujemnym ka¬ cie skrawania w strefie rdzenia wierla, podczas gdy pierwsza plaszczyzna przecina druga i trzecia plaszczyzne wedlug krawedzi, znajdujacej sie w plaszczyznie, przechodzacej przez os wiertla. 80 W przypadku wiertla o dwóch skrzydelkach 685223 zgodnie z wynalazkiem przekreca sie wiertlo o 180° dookola jego osi, wykonujac na drugim skrzydelku powierzchnie symetryczne do powierzchni, utwo¬ rzonych przez ostrzezenie pierwszego skrzydelka wiertla w stosunku do osi wiertla.Sposób, w którym stosuje sie tylko jedna scier¬ nice i kolyske, nastawna w ruchu wzdluz jej osi przed sciernica, wedlug wynalazku charakteryzuje sie tym, ze kolyske, podpierajaca wiertlo prze¬ mieszcza sie wedlug osi prostopadlej do osi scier- j nicy, przy czym kolyske wprowadza sie w ruch obrotowy wokól poziomej osi obrotu dla nasta¬ wiania pozycji osi wiertla we wszystkich poloze¬ niach katowych, w których przeprowadza sie ostrzenie powierzchni. Ponadto sposób, w którym stosuje sie urzadzenie o trzech sciernicach, na¬ stawnych w ruchu wzdluz osi obrotu w polozeniu katowym przez wprowadzenie ich w ruch obroto¬ wy dookola wspólnej osi, charakteryzuje sie tym, ze kolyske z uchwytem wiertla przemieszcza sie 2 równolegle do wspólnej osi oraz nastawia sie w polozeniu katowym w plaszczyznie, przechodzacej przez te os, przy czym dla calkowitego naostrze¬ nia krawedzi promieniowej wiertla przeprowadza sie tylko jedno nastawienie polozenia katowego 2 i tylko jeden ruch przemieszczenia ograniczony przez zderzak dla naostrzenia trzeciej powierzchni strefy rdzenia -wiertla.Zaleta sposobu wedlug wynalazku jest to, ze krawedzie ostrza w ksztalcie piramidy o katach ostrych pracuja przy rzeczywistych ujemnych ka¬ tach skrawania, co zmniejsza nacisk wierconego materialu na wiertlo. Zgodnie z wynalazkiem ist¬ nieje wiec mozliwosc wzmocnienia rdzenia wiertla bez obawy pogorszenia jakosci skrawania, dzieki czemu zwieksza sie predkosc i dokladnosc wyko¬ nywanych otworów i przy okreslonej mocy, po¬ trzebnej do wiercenia, zmniejsza sie zuzycie wier¬ tla.Sposób ostrzenia wiertel kretych wedlug wyna- 4Q lazku jest blizej objasniony na podstawie rysun¬ ku, na którym fig. 1 przedstawia widok z góry na ostrze wiertla, wedlug wynalazku, fig. 2 — ostrze w widoku z boku, fig. 3 — w rzucie per¬ spektywicznym schemat urzadzenia do ostrzenia wiertel sposobem wedlug wynalazku, wyposazone¬ go w jedna sciernice i w jeden uchwyt dla wier¬ tla, fig. 4 — widok z góry na schemat urzadzenia ostrzacego o trzech sciernicach, a fig. 5 — widok z boku, jak dla fig.4. 50 Dla uzyskania ostrza 1 wiertla kretego 2 (fig. 1 i 2), na przyklad o dwóch skrzydelkach 3 i 3' posiadajacych krawedzie natarcia, ostrzezenie kra¬ wedzi natarcia wykonuje sie przez szlifowanie w trzech plaszczyznach, przy czym w przypadku 55 skrzydelek symetrycznych, te same plaszczyzny dla drugiego skrzydelka uzyskuje sie przez prze¬ krecenie wiertla o 180°.Pierwsza plaszczyzna szlifowania wzdluz krawe¬ dzi skrzydelka wiertla nadaje kat przylozenia 60 skrzydelka 3 wiertla i tworzy powierzchnie 4 przylozenia. Druga plaszczyzna szlifowania, prze¬ chodzaca za czescia krawedzi natarcia powierz¬ chni 4 tworzy na skrzydelku powierzchnie 5 pod¬ ciecia, umieszczona na powierzchnia 4 przylozenia. 65 4 Trzecia plaszczyzna szlifowania przechodzaca z£ czescia srodkowa krawedzi natarcia powierzchni 4 przylozenia ogranicza promieniowo w kierunku zewnetrznej srednicy strefe rdzenia wiertla przez utworzenie powierzchni 6. Plaszczyzny powierz¬ chni 5 i 6 przecinaja powierzchnie 4 przylozenia wzdluz tej samej krawedzi 7, która znajduje sie w plaszczyznie, przechodzacej przez os wiertla A — At i która tworzy krawedz natarcia ostrza wiertla.Po przekreceniu wiertla o 180ó, uzyskuje sie przez szlifowanie trzy powierzchnie symetryczne 4\, 5* i 6' oraz krawedz 7', lezaca w tej samej plaszczyznie, co krawedz 7. Powierzchnie 4, 6 i 4', 6* obydwu symetrycznych skrzydelek 3 i 3* two¬ rza powierzchnie czolowe ostrza w ksztalcie pira¬ midy.Przeciecie powierzchni 4 i 6' oraz 6 i 4* obydwu skrzydelek tworzy krawedzie 8 i 8', lezace w tej samej plaszczyznie, przechodzacej przez os wiertla.Przeciecie krawedzi 7, V, 8, 8' tworzy samocen- trujacy wierzcholek, umieszczony w osi wiertla, stanowiacy jego ostrze w ksztalcie piramidy.Szlifowania wszystkich trzech plaszczyzn doko¬ nuje sie za pomoca sciernicy garnkowej. Katy przylozenia w plaszczyznie prostopadlej do kra¬ wedzi sa stale wzdluz krawedzi.Krawedzie, tworzace najwiekszy kat, sa krawe¬ dziami o ujemnym kacie skrawania w strefie rdzenia wiertla. Ostrzenia dokonuje sie przez do¬ ciskanie wiertla do plaszczyzny czolowej sciernicy garnkowej, co eliminuje koniecznosc nadawania sciernicy specjalnego ksztaltu przez diamentowa¬ nie. Ostrzenie sposobem wedlug wynalazku moze byc dokonywane na zwyklych ostrzalkach, jak to przedstawiono ponizej.W przykladzie, przedstawionym na fig. 3, ostrzal- ka ma jedna sciernice garnkowa 9 o stalym po¬ lozeniu i poziomej osi 10 obrotu. Ustawiajac pod róznymi katami przyrzad 12, obracajacy sie wokól osi B — B mozna otrzymac powierzchnie 4, 5 i 6.Uchwyt 13 wiertla moze obracac sie wokól osi 15 w przyrzadzie 12, co pozwala na regulacje kata ostrza wiertla. Ogranicznik ruchu stolu 14, nie przedstawiony na rysunku, pozwala na zacho¬ wanie szerokosci wciec w powierzchniach 6 w stre¬ fie rdzenia wiertla. Os A — At wiertla 2 i os C — Ci uchwytu wiertla przecinaja sie w punk¬ cie I osi B — Bi przyrzadu 12.Zderzak 16, umieszczony w pionowej plaszczyz¬ nie ostrzenia o powierzchni pokrytej równolegly¬ mi zlobkami i o regulowanym polozenu katowym pozwala na nastawianie wiertla w polozeniu usta¬ lonym przed ostrzezeniem w taki sposób, ze po naostrzeniu krawedz skrawajaca doprowadzona jest do polozenia poziomego.Diament 17 sluzy do korygowania zuzywajacej sie stopniowo sciernicy 9.Sposób wedlug wynalazku moze byc przystoso¬ wany do kazdej ostrzalki, majacej mozliwosc do¬ konywania dwóch ruchów o wzajemnie prosto¬ padlych kierunkach, to jest ruchu wahadlowego ostrza wiertla przed sciernica i ruchu postepo¬ wego sciernicy wedlug jej osi.W przypadku ostrzenia seryjnego zaleca sie5 ostrzenie sposobem wedlug wynalazku w ostrzarce o trzech sciernicach (fig, 4 i fig. 5), co znacznie upraszcza mocowanie wiertla. W ostrzarce tej trzy sciernice 18, 19 i 20 sa umieszczone na stalej wspólnej kolysce cylindrycznej 21. Polozenie ka¬ towe kazdej ze sciernic na kolysce jest tak re^ gulowane, aby umozliwic wykonywanie szlifowa¬ nia w trzech zadanych plaszczyznach. Na przy¬ klad, sciernice 18 sluzy do wykonania powierz¬ chni 4, a sciernice 19 i 20 wykonuja powierzchnie 5 i 6 ostrza wiertla.Na fig. 5 nie przedstawiono sciernic 19 i 20, za¬ znaczajac jedynie ich osie obrotu. Osie" obrotu wszystkich trzech sciernic przecinaja os B' — B^ kolyski 21 w miejscu przeciecia trzech plaszczyzn, utworzonych przez krawedzie natarcia sciernic 18, 19, 20. Diament 17 przymocowany do uchwytu 22 kazdej z sciernic pozwala na korygowanie jej ksztaltu. Kazda z sciernic moze byc przesuwana wzdluz swej osi 10 obrotu. Kolyska 23, na której w plaszczyznie, przechodzacej przez os B* — B't moze przemieszczac sie katowo wrzeciennik 24 uchwytu 13 wiertla, pozwala na regulacje kata ostrza wiertla.Przesuwany stól 14, wyposazony w ogranicznik ruchu, nie przedstawiony na rysunku, zapewnia przesuwanie wiertla 2 przed sciernicami 18, 19, 20.Nastawianie wiertla odbywa sie optycznie za po¬ moca ukladu optycznego 25.Wrzeciennik 24 uchwytu wiertla jest wyposazony w podzielnice, nie przedstawiona na rysunku. PL PL