Przedmiot wynalazku niniejszego stano¬ wi instalacja elektryczna do wagonów kole¬ jowych lub innych. Instalacje podobne zasi¬ la zazwyczaj pradnica, umieszczona pod wagonem i napedzana od osi tegoz. Zastoso¬ wanie pradu elektrycznego w pociagach wciaz wzrasta, gdyz uzywa sie go obecnie nietylko do oswietlenia, lecz równiez do ogrzewania i przewietrzania wagonów sy¬ pialnych i restauracyjnych. Sprostac wzra¬ stajacemu zapotrzebowaniu pradu jest do¬ syc trudno ze wzgledu na ograniczona prze¬ strzen pod wagonem, co ogranicza rozmia¬ ry uzytej pradnicy.Wynalazek niniejszy umozliwia dostar¬ czenie znaczniejszych ilosci pradu bez po¬ wiekszania pradnic zapomoca zwieksza¬ nia ich sprawnosci przy wielkich szyb¬ kosciach, dzieki czemu osiaga sie- wyz¬ sza wydajnosc srednia i jednoczesnie poza¬ dana ilosc dodatkowej energji elektrycznej.Naped pradnic za posrednictwem pasów jest przy wielkich szybkosciach niekorzyst¬ ny ze wzgledu na straty energji spowodo¬ wane slizganiem sie pasa, Wszystkie te trudnosci usuwa wynala¬ zek niniejszy, dzieki któremu otrzymuje sie wieksza ilosc energji elektrycznej, urzadza¬ jac pradnice tak, aby mogla obracac sie szybciej anizeli to dotychczas dopuszcza naped pasowy, przyczem pradnica posiada taka budowe, iz przy malych szybkosciach biegu daje wlasciwy prad i napiecie dla nor¬ malnych obwodów instalacji wagonu. W ce¬ lu zuzytkowania nadmiaru napiecia, wytwa¬ rzanego przez pradnice przy wielkich szyb-kosciach, urzadza sie w wagonie pomocni¬ cze obwody uzyteczne, wlaczane samoczyn¬ nie w szereg do obwodu normalnego z chwi¬ la wzrostu szybkosci i napiecia pradnicy.Dzieki temu wszystkie korzystajace z pra¬ du urzadzenia w obwodzie normalnym za¬ bezpieczone sa od nadmiaru napiecia, a jed¬ noczesnie jest wyzyskana zdolnosc pradni¬ cy do wiekszej wydajnosci przy wielkich szybkosciach, czyli otrzymuje sie wieksze ilosci energji elektrycznej bez powiekszania rozmiarów samej pradnicy.Wskutek wlaczania w szereg pomocni¬ czych obwodów uzytecznych z normalnemi obwodami uzytecznemi, prad w pradnicy nie zmienia sie i nie przekracza pewnego okreslonego maksymum dla obwodów nor¬ malnych. Napiecie wzrasta jednak wraz z szybkoscia biegu pradnicy, lecz tylko do pewnej granicy, gdyz obwody pomocnicze zuzytkowuja nadmiar napiecia.W celu regulowania napiecia w obwo¬ dach roboczych pewnej pradnicy mozna, jak wiadomo, wlaczyc opory pomiedzy te obwody i pradnice. Opory te powoduja jed¬ nak znaczne straty energji. Aby temu zapo¬ biec wynalazek niniejszy pozwala wlaczyc w rzeczone obwody inne obwody uzyteczne, zawarte w instalacji wagonu, którego prad¬ nica daje przy malych szybkosciach prad dostosowany do wymagan obwodów normal¬ nych. Za przyklad moze tu posluzyc wagon restauracyjny, zaopatrzony w pradnice, ba¬ terje akumulatorów i obwód pieca kuchen¬ nego, wlaczonego przez wspomniana bate- rje. Gdy pradnica osiagnie dostateczna szybkosc obrotów, czyli odpowiednie napie¬ cie, zostaja wlaczone samoczynnie do ob¬ wodów zewnetrznych baterje, w celu lado¬ wania, i obwód pieca kuchennego. W wy¬ padku jednak, gdy szybkosc ta przewyzszy szybkosc, przy której pas zaczyna zazwy¬ czaj slizgac sie juz po kole, specjalne urza¬ dzenie wlacza samoczynnie jedna lub kilka sekcyj ogrzewacza pomocniczego, wlaczone¬ go w szereg z baterja i z obwodami pieca kuchenneto. Sekcje te moga sluzyc do grza¬ nia lub gotowania wody. Napiecie i prad ladowania baterji prawie nie zmieniaja sie pomimo wzrostu szybkosci pradnicy, a jej nadmierne napiecie zostaje zuzytkowane droga przepuszczania pradu przez pomocni¬ cze ogrzewacze wody, która mozna prze¬ chowywac do uzytku pózniejszego. Ogrze¬ wacze te moga zreszta uzyskac w pociagu inne zastosowania.Poniewaz pajs jest napiety tak mocno, aby pradnica mogla dzialac z szybkoscia o wiele wieksza od najwyzszej szybkosci dozwolonej w wypadku dostarczania pradu jedynie do obwodów normalnych, poslizg wiec pasa podczas biegu pociagu jest znacz¬ nie mniejszy, wskutek czego srednia spraw¬ nosc pradnicy wzrasta odpowiednio, a su¬ ma otrzymanej energji elektrycznej jedno¬ czesnie wzrasta. Przy obliczaniu takiej pradnicy nalezy oczywiscie wziac pod uwa¬ ge okolicznosc, ze ma ona wytrzymywac napiecia wyzsze, a wiec nalezy izolowac od¬ powiednio jej poszczególne czesci.Samoczynny wlacznik kontrolujacy mo¬ ze byc uruchomiony regulatorem odsrodko¬ wym lub solenoidem, a sekcje ogrzewacza mozna umiescic w zbiorniku wody, w masie zelaza lanego lub innym akumulatorze cie¬ pla. W obwód pomocniczy mozna jednak wlaczyc takze silniki przewietrzników, lam¬ py, baterje lub inne przyrzady, zuzytkowu- jace lub gromadzace prad elektryczny.Wlacznik samoczynny moze równiez posia¬ dac, jak to wskazemy nastepnie przy opisie przykladów podanych na rysunkach, silnik miarkowmiczy lub silnik przekaznikowy.W celu otrzymania stalego wzbudzenia i stalego pradu w pradnicach samowzbu- dzajacych sie pomimo zmian napiecia na ich koncówkach, nalezy je zaopatrzyc w samoczynny regulator wzbudzenia w posta¬ ci np. reostatu lub opornika sekcyjnego, wlaczanego w obwód uzwojenia magnesów.Wlacznik samoczynny, uzywany zazwy¬ czaj do wlaczania i wylaczania pradnicy — 2 —z obwodu przy pewnej okreslonej szybko¬ sci lub pewnem napieciu, moze sluzyc jed¬ noczesnie do wlaczania obwodów pomocni¬ czych przy znacznych szybkosciach biegu.Na zalaczonym rysunku fig. 1 do 7 przedstawiaja schematycznie przyklady in- stalacyj, dzialajacych wedlug wynalazku, a fig. 7a — szczegól kontaktów wlacznika, podanego na fig. 7.Na fig. 1 przez A oznaczono tablice roz¬ dzielcza, umieszczona zboku pradnicy oswietlajacej wagony, przez B — baterje akumulatorów i przez G — obwód pieca ku¬ chennego, polaczony z baterja. Na przedlu¬ zeniu e1 osi twornika e osadzony jest regu¬ lator G, którego pochwa g1 posiada kolnierz g2, siegajacy w rozwidlony koniec dzwigni /, której drugi koniec slizga sie po guzikach kontaktowych t1 do P.Regulator reguluje w sposób znany zmie¬ niacz biegunów i wlacznik, a mianowicie: podczas bezruchu pradnicy kolnierz g2 za¬ czepia o tarcze h1 pochwy h, która moze obracac sie na osi e o odpowiedni kat. Tar¬ cza h2 tejze pochwy h zaopatrzona jest w plytki kontaktowe, polaczone ze szczotkami komutatorowemi pradnicy. Jezeli pradnica zaczyna sie obracac w jednym kierunku, wówczas, wskutek tarcia kolnierza g2 o tar¬ cze h1 pochwa A wraz z tarcza h2 przekreca sie o pewien kat tak, iz odpowiednie plytki kontaktowe tarczy h2 stana naprzeciw szczo¬ tek T, T1. W miare wzrostu szybkosci cie¬ zarki regulatora oddalaja sie od osi obrotu, k ich uszka ciagna pochwe g1 tak, iz sprezy¬ na g3 zostaje scisnieta, wskutek czego slab¬ sza nieco sprezyna k popycha pochwe h w prawo o tyle, iz plytki kontaktowe tarczy h2 stykaja sie ze szczotkami T, P, laczac przez to pradnice z obwodem zewnetrznym, przyczem kolnierz g2 nie styka sie juz z tar¬ cza h, lecz porusza dzwignie / w sposób opisany ponizej.Mechanizm odwracacza biegunów i wlacznika sa powszechnie znane i nie wy¬ magaja Opisu.Szczotka T jest polaczona z koncówka wspólna dla obwodu pieca kuchennego C i baterji B, a szczotka T1 — z dzwignia wlacznika f. Na poczatku wlaczania prad¬ nicy dzwignia / spoczywa na kontakcie f1 tak, iz pradnica jest polaczona jedynie z ob¬ wodem kuchni C i baterja B. W miare dal¬ szego wzrostu szybkosci dzwignia i przesu¬ wa sie na kontakt i2, wskutek czego w ob¬ wody B, C wlacza sie w szereg pomocnicza sekcja ogrzewacza H1. Jeszcze dalszy wzrost szybkosci wywoluje przesuwanie sie dzwigni f kolejno od kontaktu/3 do P, przez co wlacza sie w szereg dalsze ogrzewacze pomocnicze H2 do H5. Ogrzewacze H1 — H* sa oporami dajacemi cieplo uzyteczne i moga miec postac grzejników do wody lub zasobników ciepla. Ogrzewacze te mozna zreszta polaczyc nie z kontaktami Z1 do P, lecz z oddzielna, nie wskazana tu baterja, której ogniwo mozna wlaczac kolejno za- pomoca ramienia /.Na fig. 2 równolegle ogrzewacze pieca kuchennego lub innego obwodu C grzejne¬ go w warunkach normalnych polaczone sa przez pradnice D w szereg z ogrzewaczami pomocniczemi H1 do Z7\ polaczonemi w sze¬ reg, które jednak, normalnie biorac, sa zwarte przez wlaczniki solenoidowe S1— SV Przekazniki napieciowe R1 — R1 sa po¬ laczone równolegle przez szczotki pradnicy i tak kalibrowane, aby dzialaly kolejno podczas wzrostu napiecia od pewnej okre¬ slonej wysokosci do danego maksymum, Wlaczniki przekaznikowe r1 — r7 kontrolu¬ ja obwody kolejnych wlaczników solenoido- wych S1 — S7. Uzwojenia solenoidów pola¬ czone sa ze szczotka dodatnia pradnicy za- pomoca przewodu przekaznikowego i wlacz¬ ników przekaznikowych oraz z koncówka ujemna normalnego obwodu grzejnego C, przyczem pomiedzy ta koncówka i szczo¬ teczka dodatnia utrzymane jest stale w przyblizeniu napiecie.Jezeli szybkosc nie przekracza pewnej, okreslonej wielkosci, to pradnica dostarcza — 3 —pradu jedynie do obwodu C, zawierajacego urzadzenie do gotowania lub ogrzewania, przyczem prad powraca przez zamkniete szczotki s1 — s7 wlaczników S1 — S7. Gdy jednak szybkosc ta zostanie przekroczona, wówczas napiecie pradnicy podnosi sie i pradnica uruchomia przekaznik R1, wsku¬ tek czego lacznik przekaznikowy r1 zamy¬ ka obwód solenoidu S\ który podnosi wów¬ czas szczoteczke s1 tak, iz ogrzewacz po¬ mocniczy H1 zostaje wlaczony w obwód w szereg z obwodem kuchennym C. Podnie¬ sienie szczotki s1 wlacza jednoczesnie uzwo¬ jenie solenoidu S1 i uzwojenie pola F prad¬ nicy w szereg z ogrzewaczem H1. Dalszy wzrost szybkosci i napiecia wywoluje dzia¬ lanie nastepnych przekazników R2 — R1', czyli wlaczenie dalszych ogrzewaczy po¬ mocniczych H2 — H7, a przy najwyzszej szybkosci pradnica jest zabezpieczona od nadmiernego wzbudzenia, poniewaz wszyst¬ kie ogrzewacze pomocnicze wlaczone sa w szereg nietylko z obwodem kuchennym C, lecz równiez z uzwojeniem pola magnetycz¬ nego F.W urzadzeniu nieco odiniennem, przed¬ stawieniem na fig, 3, dzwignie wlaczniko- wa / porusza silnik odwracalny M, którego szczotki komutatorowe czyli przelaczni¬ kowe polaczone sa z odpowiedniemi izolo- wanemi kontaktami wlacznikowemi Z2, Z8 na jednem ramieniu dzwigni /, której ramie drugie polaczone jest obrotowo z rdzeniem solenoidu S. Sprezyna Z1 prze¬ ciwdziala solenoidowi S usilujac odepchnac kontakty P, Z3 ku kontaktom nieruchomym Z4, Z5; solenoid zas usiluje podniesc kontak¬ ty P, Z3 ku kontaktom nieruchomym la, Z7.Kontakty Z4 i l7 polaczone sa z glównym przewodnikiem ujemnym, oznaczonym linja przerywana, a kontakty Z5, Z6 polaczone sa z lacznikiem pomiedzy obwodem ogrzewa¬ cza pomocniczego i obwodem kuchennym C, zawierajacym grzejniki wlaczone rów¬ nolegle. Uzwojenie magnesów Af1 silnika Af wlaczone jest pomiedzy koncówke uzwoje¬ nia pola, umieszczona na tablicy koncowej pradnicy, i glówny przewodnik ujemny; a uzwojenie solenoidu S biegnie równolegle do uzwojenia Af\ Polaczenie pomiedzy kon¬ cówkami dodatniemi solenoidu S i silnika Af jest równiez polaczone z lacznikiem ob¬ wodu kuchennego C i obwodu ogrzewacza pomocniczego. Na piascie dzwigni Z jest umieszczone kolo slimakowe m1, uzebione jedynie na czesci swego obwodu i zazebia¬ jace sie ze slimakiem m, umieszczonym na osi silnika. Przy ruszaniu i podczas malych szybkosci ramie wlacznikowe / spoczywa na kontakcie Z1, wobec czego pradnica daje prad jedynie do obwodu C. Przy szybko¬ sciach wiekszych napiecie pradnicy dziala na uzwojenie solenoidu S tak, iz przezwy¬ cieza on czesciowo opór sprezyny Z1, obra¬ cajac dzwignie / w polazenie posrednie, wskutek czego przez twornik silnika Af prad nie przeplywa wcale. W miare dalsze¬ go wzrostu szybkosci solenoid przezwycieza calkowicie sprezyne Z1 i podnosi kontakty Z2, Z3 do zetkniecia sie z nieruchomemi kon¬ taktami Z6, Z7, a wówczas prad z pradnicy przechodzi przez twornik silnika, który za¬ czyna sie obracac tak, iz obraca dzwignie / w kierunku przeciwnym do kierunku obrotu wskazówki zegara. Dzwignia f wchodzi wówczas na kontakt P i wlacza pierwszy ogrzewacz pomocniczy H1 w szereg z ob¬ wodem C i wówczas, jak to widac na sche¬ macie, róznica potencjalów poprzez uzwo¬ jenie S maleje, wskutek czego sprezyna Z1 przezwycieza i obniza kontakty Z2, Z3 "do posredniego polozenia, zatrzymujac przez to silnik.Dalszy wzrost szybkosci i napiecia prad¬ nicy wywoluja dzialanie silnika Af w celu kolejnego wlaczenia ogrzewaczy H2 — //** Za kazdym razem, gdy szybkosc i napiecie pradnicy maleje, sprezyna Z1 przezwycieza uzwojenie S i obniza kontakty P, /3 ku nie¬ ruchomym kontaktom Z4, Z5, odwracajac przez to ruch silnika Af, a wiec cofajac dzwignie wlacznikowa f ku kontaktowi f1. — 4 —Gdy dzwignia f dochodzi do kontaktu F, wówczas moze zaczac dzialac wylacznik samoczynny, przerywajacy obwód silnika M az do chwili nowego wzrostu napiecia, lub tez silnik moze dzialac nadal, nie mo¬ gac jednak cofnac dalej dzwigni f poza kontakt F, albowiem naprzeciw slimaka m2 znajduje sie wówczas nieuzebiona czesc ob¬ wodu slimacznicy m\ Podobne urzadzenie mozna zastosowac do zabezpieczenia dzwi¬ gni / od posuniecia sie, przy wzroscie na¬ piecia, poza kontakt F.Na fig. 4 kontakty F — F rozmieszczone sa wzdluz linji prostej, po której slizga sie kontakt przesuwalny n, wsparty na listwie kontaktowej o, równoleglej do linji kontak¬ tów. Kontakt n jest polaczony zapomoca paska p z kólkiem q, nalezacem do tworni- ka M2 silnika oscylacyjnego, przez który przebiega prad uzyteczny czyli roboczy.Uzwojenie magnesów Af3 tego silnika jest wlaczone pomiedzy przewodniki dodatni i ujemny pradnicy. Kontakt F jest polaczo¬ ny z koncówka uzwojenia magnesów prad¬ nicy, polaczona zazwyczaj z baterja. Spre¬ zyna t opiera sie dzialaniu twornika silnika M2. Gdy pradnica jest nieczynna lub obra¬ ca sie z mala szybkoscia, wówczas suwak n spoczywa na kontakcie F, wskutek czego prad pradnicy wchodzi do ogrzewaczy be¬ dacych w obwodzie C. W miare wzrostu szybkosci i napiecia uzwojenie M3 silnika wzbudza sie coraz silniej, a dzieki pradowi plynacemu przez twornik silnika, silnik ten nabiera mocy wystarczajacej do przezwy¬ ciezenia oporu sprezyny t i przesuwa su¬ wak n na kontakt F, wlaczajac przez to ogrzewacz H1. Dalszy wzrost szybkosci i na¬ piecia czyni silnik jeszcze mocniejszy, tak, iz wlaczone zostaja nastepne ogrzewacze pomocnicze H2 — H5.Odmiana urzadzenia wedlug fig. 5 jest podobna do urzadzenia na fig. 3 z ta jed¬ nak róznica, ze ramie wlacznikowe / na fig. 5 miesci sie na tarczy, zaopatrzonej w dwie przeciwlegle sobie grupy zebów, z których jedna wspóldziala z lapka a, a druga — z lapka u1. Lapki te osadzone sa na ra¬ mionach dzwigni V, unoszonych przez so- lenoidy W, W1. Dzwignia /, zaopatrzona w podwójna szczotke kontaktowa X, jest po¬ laczona z solenoidem S i przeciwstawiajaca sie dzialaniu jego sprezyna V. Uzwojenie w3 solenoidu w1 jest polaczone z kontaktem y1 ponad szczotka X, a uzwojenie w2 sole¬ noidu w — z kontaktem koncowym y pod szczotka X. Rdzen solenoidu w1 unosi przy podnoszeniu sie wlacznik z lub z1, przery¬ wajac obwód uzwojenia w2 lub uf.Solenoid S polaczony z odpowiedniemi koncówkami pradnicy pociaga dzwignie 7 wbrew sprezynie F tak, iz, przy pewnej szybkosci pradnicy, dzwignia ta zostaje utrzymana w polozeniu posredniem, uwi- docznionem na rysunku. W miare wzrostu szybkosci i napiecia solenoid S staje sie co¬ raz silniejszym i wciaga swój rdzen tak, iz dzwignia / przyciska szczotke x do kontak¬ tu y. Wówczas uzwojenie w2 wciaga swój rdzen w, który uderza w prawe ramie dzwi¬ gni V, wskutek czego lapka u posuwa tar¬ cze zebatkowa wraz z ramieniem / na je¬ den stopien w kierunku przeciwnym kie¬ runkowi obrotu wskazówki zegara, wlacza¬ jac przez to jeden dodatkowy ogrzewacz pomocniczy H1. Uderzenia rdzenia w we wlacznik z pozbawia uzwojenie uf pradu wzbudzajacego, wobec czego rdzen w opa¬ da w polozenie sluzebne do dzialania na¬ stepnego. Przy spadku szybkosci i napiecia wszystko zachodzi w sposób odwrotny i sprezyna F przezwycieza solenoid S tak, iz w rezultacie ramie / zostaje przesuniete ku kontaktowi F. W tej chwili jednak ob¬ wód uzwojenia u;3 powinien zostac samo¬ czynnie przerwany i utrzymany w tym sta¬ nie, aby zapobiec dalszemu ruchowi ramie¬ nia / w kierunku wskazówki zegara podczas przewagi sprezyny I1 nad solenoidem. Po¬ dobne urzadzenie moze sluzyc do zapobie¬ zenia ruchowi dzwigni / poza kontakt F — 5 —przy obrocie W kierunku przeciwnym rucho¬ wi wskazówki zegara.Fig. 6 przedstawia dwie baterje B i B* i lampy L dwubateryjnej instalacji oswie¬ tlenia. Lampy te zastepuja w danym wy¬ padku obwód pieca kuchennego C, podany na fig. 2. Ogrzewacze pomocnicze H1 — H1 sa w danym razie wlaczone w glówny prze¬ wodnik dodatni, prowadzacy od pradnicy do baterji i lamp i od ogrzewaczy pomocni¬ czych do znanego ogólnie elektromagne¬ tycznego wlacznika, zawierajacego uzwoje¬ nie bocznikowe 1, uzwojenie szeregowe 2 i wlacznik 3, korzystajacy z oporu lampo¬ wego. Po wlaczeniu otwiera sie wlacznik 3 i pradl plynie przez przewodnik 6, opór lampowy 5 i wlacznik oswietleniowy 4 ku lampom L. Przewodnik 6 polaczony jest równiez ze znanym samoczynnym wlaczni¬ kiem zamiennym 7, który podczas pierw¬ szego okresu swego dzialania laczy bezpo¬ srednio z pradnica baterje B w celu lado¬ wania jej i baterje B4 w szereg z oporem lampowym, a w nastepnym okresie pracy zamienia w znany sposób polaczenia tych bateryj, Z powyzszego wynika, ze na fig. 6h przedstawione jest wlaczanie stopniowe ogrzewaczy w szereg z lacznym obwodem baterji i oswietlenia zapomoca urzadzenia podobnego do pokazanego na fig.2.Fig. 7 przedstawia mechanizm do sa¬ moczynnego wlaczania baterji, stopniowo po jednem ogniwie, zamiast ogrzewaczy po¬ mocniczych, przyczem ogniwa sa wlaczane przy jednem dzialaniu z jednego konca ba¬ terji, a przy dzialaniu nastepnem — z prze¬ ciwnego konca baterji. Silnik odwracalny M jest polaczony z kontaktami nieruchome- mi przelacznika, którego dzwignie P poru¬ sza ramie wlacznikowe /. Silnik M regulo¬ wany jest przez przekaznik napieciowy nie pokazany tu, lecz widoczny na fig. 3. Sli¬ mak umieszczony na osi m powinien zaze¬ biac sie z odcinkiem kola slimakowego 11, polaczonym z ramieniem wlacznikowem /.Dzwignia 9 w ksztalcie litery T jest umie¬ szczona na czopie 10 i jest zaopatrzona w ramie 12, utrzymywane w polozeniu posred- niem sprezyna 13. Ramie wlacznikowe f zaopatrzone jest w dwa kontakty izolowa¬ ne 14, polaczone odpowiednio z przewodni¬ kami ujemnym i dodatnim obwodu robocze¬ go, przyczem kontakty 14 w polozeniu po- sredniem, wskazanem na rysunku, stykaja sie z kontaktem nieruchomym 20 (fig. 7a) w celu zachowania ciaglosci obwodu robo¬ czego. Gdy silnik Af obraca ramie / w kie¬ runku wskazówki zegara, to kontakty 14 przesuwaja sie po luku kontaktowym P na jeden z kontaktów f1 — /8 po stronie le¬ wej ramienia f. Luk P jest polaczony z bie¬ gunem ujemnym baterji, a kontakty f1 — P sa polaczone z biegunami dodatniemi ko¬ lejnych ogniw tej baterji. W ten sposób ogniwa te zostaja wlaczone kolejno od kon¬ ca ujemnego i w szereg z normalnym ob¬ wodem roboczym. Ramie / na poczatku swego ruchu w kierunku wskazówki zega¬ ra przechodzi po ramieniu 12 przelacznika.Gdy napiecie pradnicy spada i silnik dzia¬ la w kierunku przeciwnym, wówczas ramie t w celu odciecia ogniw baterji zbliza sie ponownie do polozenia posredniego, a wkoncu zaczepia o ramie 12 i odh/srraca ra¬ mie wlacznikowe 9. Przy nastepnym wzro¬ scie napiecia pradnicy, silnik Af obraca wiec ramie f w kierunku przeciwnym kierunko¬ wi obrotu wskazówki zegara. Dzialanie urzadzenia jest tu podobne do opisanego poprzednio z ta róznica jednak, ze ogniwa, bateryj wlaczaja isie nie od konca ujemne¬ go, lecz dodatniego. Baterja wlaczana za¬ pomoca urzadzenia samoczynnego moze po¬ siadac ogniwa zelazo-niklowe i moze nape¬ dzac przewietrzniki, które sa wówczas pra¬ wie niezalezne od obwodu oswietlenia.Dzieki temu obciazenie baterji obwodu oswietlenia zmniejsza sie tak, iz do obwodu tego mozna zastosowac mala baterje, np. z ogniw zelazo-niklowych.Na poczajtku prajdnica instalacji mo¬ ze pracowac samowzbudzaniem, ale przy — 6 —wiekszych szybkosciach nalezy poslugiwac sie wzbudzaniem uzwojen magnesów zapo¬ moca pradu z baterji. W razie uzycia ogrze¬ waczy pomocniczych do pochlaniania nad¬ miernego napiecia, jeden lub dwa ogrzewa¬ cze ostatnie powinny posiadac wielki opór, celem zabezpieczenia instalacji od nadmier¬ nych napiec. Dla tego samego powodu opór ostatniej sekcji lub ostatnich sekcyj oporni¬ ka wlaczonego w uzwojenie magnesów po¬ winien posiadac znaczna wartosc.Powyzsze urzadzenia samoczynne mozna zastosowac do regulowania wiekszej ilosci pradnic, tak iz koszt tych urzadzen nie ob¬ ciaza bynajmniej kazdej pradnicy i jej ob¬ wodów w wagonie lub pociagu. PL