Pierwszenstwo: 13.1.1966 Wielka Brytania Opublikowano: 10.1.1974 68 379 KI. 57(1,1/02 MKP G03£ 1/02 CZYTELNIA Urzedu Patentowego Polskltj Uzecztuistrhc) Losowej Wspóltwórcy wynalazku: Josef Maria Herbert Tiefenthal, Howard Ray¬ mond Baylis Wlasciciel patentu: The Monotype Corporation Limited, Londyn (Wiel¬ ka Brytania) Urzadzenie do skladania druku Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie do skla¬ dania druku, przez naswietlanie blony fotograficz¬ nej obrazami znaków graficznych.Znane sa urzadzenia do skladania druku przez 5 naswietlanie blony fotograficznej obrazami zna¬ ków graficznych, w których matryce wszystkich znaków znajduja sie na jednym nosniku, który jest wprawiany w ruch w czasie miedzy wyswie¬ tlaniem poszczególnych znaków. W innych urza- 10 dzeniach nosniki poszczególnych matryc zestawio¬ ne sa w zespól, w którym moga sie one wpraw¬ dzie poruszac niezaleznie od siebie, ale nie po¬ ruszaja sie w czasie gdy inny znak jest wyswie¬ tlany na blonie. Istnieje w tym przypadku mo- 15 zliwosc zamieszczenia matryc znaków graficznych na szybko poruszajacym sie nosniku, na przyklad w posfaci tarczy obrotowej i dokladnej synchro¬ nizacji czasu naswietlania tak, aby wlasciwa ma¬ tryca wybranego znaku znajdowala sie w polo- 20 zeniu projekcji w chwili zapalenia sie lampy pro¬ jekcyjnej, jednakze mozliwosc ta nie jest zadowa¬ lajaca, gdyz nosnik musi poruszac sie z duza predkoscia, wskutek czego obraz rzutowanego zna¬ ku graficznego jest rozmazany. Wada tych znanych 25 urzadzen jest duza zwloka miedzy wyswietlaniem nastepujacych po sobie w skladzie znaków gra¬ ficznych.Celem wynalazku jest zapewnienie, aby matryce znaków graficznych byly nieruchome w czasie ich 30 projekcji i aby czas miedzy wyswietlaniem po¬ szczególnych znaków byl skrócony.Cel ten osiagnieto stosujac urzadzenie do skla¬ dania druku zawierajace duza liczbe matryc zna¬ ków graficznych oraz urzadzenie odtwarzajace obraz wybranego znaku na blonie, zaopatrzone w zródlo swiatla. Istota wynalazku polega na tym, ze matryce sa niezaleznie od siebie dopasowane do ruchomych tarcz, oraz na tym, ze urzadzenie jest wyposazone w urzadzenie sterujace zawierajace re¬ jestrator, wybierajace zadana kolejnosc projekcji znaków sterujac tarczami, które przenosza znak w tej kolejnosci, przy czym kazda tarcza jest po¬ ruszana tak, ze znak jest przenoszony w tej ko¬ lejnosci w zadane miejsce, a jednoczesnie pod¬ czas lub przed projekcja tego znaku na blonie jest poruszana ta tarcza, która przenosi nastepny znak w taki sposób, ze ten znak doprowadzany jest na dane miejsce projekcji.Korzystne jest, by aparat projekcyjny zawieral duza liczbe lamp, z których kazda sprzezona jest odpowiednio z jednym tylko czlonem ruchomym.Pozadane jest tez, aby kazdy czlon ruchomy za¬ wieral okreslony uklad znaków graficznych i mógl byc przesuwany w taki sposób, aby zamocowana na nim matryca wybranego znaku graficznego znalazla sie na drodze strumienia swietlnego mie¬ dzy odpowiadajaca temu ukladowi lampa a blona swiatloczula. Najlepiej, gdy kazdy czlon ruchomy zawiera osadzona obrotowo tarcze z matrycami 68 37968 3' \ • : 3 ::; -" ¦.':.. znaków graficznych rozmieszczonymi na obwodzie tak, ze przy obrotach tej tarczy poszczególne zna¬ ki graficzne przecinaja kolejno droge strumienia swietlnego. Pozadane jest, aby czlony ruchome na¬ pedzane byly przez silnik ruchem przerywanym s tak, aby kazde przesuniecie czlonu nastepowalo skokami odpowiadajacymi wielokrotnosci odstepu miedzy sasiednimi matrycami znaków graficznych zamocowanymi na tym czlonie. Zaleca sie do na¬ pedu uzywac silnika krokowego. 10 Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przy¬ kladzie wykonania na rysunku, na którym, fig. 1 przedstawia schematycznie optyczny uklad urza¬ dzenia do fotoskladu tekstu, fig. 2 — odmiane cze¬ sci urzadzenia z fig. 1, fig. 3 — schematycznie od- 15 miane optycznego ukladu urzadzenia do fotoskladu tekstu, fig. 4 — czesc urzadzenia z fig. 3, w widoku perspektywicznym, fig. 5 — czesc urzadzenia z fig. 3, w widoku perspektywicznym, fig. 6 — schemat blokowy ukladu sterowania urzadzenia wedlug 20 fig. 1 i 3.W przykladzie wykonania urzadzenia pokaza¬ nym na fig. 1 matryce znaków graficznych sa roz¬ mieszczone w taki sposób, ze obrazy wybieranych znaków graficznych moga byc rzutowane kolejno 25 na czlon swiatloczuly w postaci blony fotograficz¬ nej, tworzac na niej wyswietlony wiersz druku.Przezroczyste matryce znaków graficznych w po¬ staci liter alfabetu, liczb, znaków przestankowych, symboli i tak dalej, z których na rysunku poka- 30 zano cztery znaki 32, 33, 34, 35, rozmieszczone- sa na obwodzie czterech nieprzezroczystych tarcz 17, 18, 19, 20. Tarcze te sa zamocowane na stale na walkach napedowych 13, 14, 15, 16, sprzezonych odpowiednio z silnikami krokowymi 25, 26, 27, 28, 35 Lampy 21, 22, 23, 24 w postaci zarówek lub kse- nonowych lamp blyskowych sluza do wybiorczego oswietlania jednego z wybranych na kazdej tar¬ czy znaku graficznego, gdy znajdzie sie on w po¬ lozeniu roboczym, to znaczy na drodze strumienia 40 swietlnego miedzy lampa a blona fotograficzna 11 tak, ze moze byc na niej wyswietlony.Wszystkie pokazane na rysunku matryce 32, 33, 34, 35 znaków graficznych znajduja sie w poloze¬ niu roboczym. Posrebrzane do polowy lusterka 29, 45 30 i 31 ustawione sa pod katem 45° do kierunku przenikajacego przez nie strumienia swietlnego tak, ze przepuszczaja lub odbijaja obraz znaków gra¬ ficznych z odpowiednich matryc poprzez obiektyw 12 projekcyjny na blone fotograficzna 11. Te pól- 50 posrebrzane lusterka przepuszczaja i odbijaja jed¬ nakowa ilosc swiatla. Obrazy znaków graficznych z tarczy 17 pojawiaja sie na blonie 11 dzieki od¬ biciu przez oba lusterka 30 i 31. Obrazy znaków z tarczy 18 osiagaja natomiast blone 11 na skutek M przepuszczenia promieni swietlnych przez oba lu¬ sterka 29 i 30. Obrazy znaków z tarczy 19 sa przepuszczane przez lusterko 31, a odbijane przez lusterko 30, aby pojawic sie na blonie 11. Obrazy znaków z tarczy 20 sa natomiast odbijane przez w lusterko 29, a przepuszczane przez lusterko 30 i wtedy osiagaja blone 11. Silniki 25, 26, 27, 28 sa silnikami krokowymi przeznaczonymi do obraca^ nia tarcz 17, 18, 19 i 20 ruchem przerywanym i moga byc typu, w którym wirnik przylaczony do w - - - v. 4 walka napedowego jest spolaryzowany magnetycz¬ nie i obracany przez wypadkowe pole magnetycz¬ ne wytwarzane przez uzwojenia stojana. Stojan ma szereg uzwojen, przez które moze przeplywac prad w obu kierunkach q zmiennej wielkosci, dzie¬ ki czemu wypadkowe pole magnetyczne moze byc obracane skokowo i zatrzymane w zadanym polo¬ zeniu powodujac odpowiedni obrót wirnika. Silni¬ ki krokowe moga byc sterowane urzadzeniem ste¬ rowniczym.Silniki 25, 26, 27 i 28 sterowane sa sygnalami im¬ pulsowymi za pomoca tasmy magnetycznej lub dziurkowanej tasmy papierowej i dzialaja nieza¬ leznie jeden od drugiego. Twornik kazdego silnika moze sie obracac w prawo lub w lewo w zalez¬ nosci od wzbudzenia uzwojen magnesnicy i moze byc zatrzymany w sposób natychmiastowy w za¬ danym polozeniu. W tym wykonaniu urzadzenia, kazda tarcza 17, 18, 19, 20 ma czwarta czesc cal¬ kowitej liczby matryc wymaganych znaków gra¬ ficznych, przy czym najczesciej uzywane litery dolnego rejestru (na przyklad „e", „t", „a", „i", „n" i tak dalej) rozdzielone sa w równej mierze na wszystkie cztery tarcze.Odmiana wykonania aparatu projekcyjnego urza¬ dzenia do fotoskladu pokazana jest na fig. 3, 4 i 5.W tym przypadku tarcze 17 do 20 podzielone sa parami, przy czym tarcze kazdej pary zamocowa¬ ne sa obok siebie, a poszczególne pary tarcz ze¬ stawione sa naprzeciw siebie w sposób pokazany na fig. 3. Trzy lusterka 29, 30 i 31 pokazane na fig. 1 zastapione sa posrebrzonymi w calosci lub w polowie powierzchniami ukladu szklanych bryl sklejonych w jeden blok 59 (pokazany na fig. 4 -i 5).Obrazy znaków graficznych eksponowanych wy¬ biorczo na tarczy 17 sa odbijane od lustrzanej po¬ wierzchni 60 i pólsrebrzonych powierzchni 61 i 62 i po przejsciu przez obiektyw 12 rzutowane na blo¬ ne 11.Obrazy znaków z tarczy 18 sa przepuszczane przez pólsrebrzona powierzchnie 63, odbijane od lustrzanej powierzchni 64 i przepuszczane przez pól¬ srebrzona powierzchnie 62 trafiajac do obiektywu 12, tak jak litera H na fig. 3. Obrazy znaków z tarczy 19 sa przekazywane do obiektywu 12 dzieki przepuszczaniu przez pólsrebrzona powierzchnie 61 i odbiciu od pólsrebrzonej powierzchni 62. Obrazy znaków z tarczy 20 sa odbijane przez lustrzana po¬ wierzchnie 65, oraz przez pólsrebrzona powierzch¬ nie 63 i lustrzana powierzchnie 64 a przepuszczane przez pólsrebrzona powierzchnie 62.Sposób dzialania urzadzenia wedlug wynalazku przedstawionego na fig. 1, 3, 4 i 5 jest nastepu¬ jacy. Lampy 21, 22, 23 i 24 sa nastawione na te sama luminancje. Do zapisywania na tasmie 40 (fig. 6) sygnalów impulsowych niezbednych do ste¬ rowania urzadzeniem do fotoskladu, stosuje sie taster. Sygnaly te wyznaczaja zadana kolejnosc liter lub cyfr oraz odstepy wynikajace z justowa- nia tekstu.Wymienione sygnaly sa czytane z tasmy 40 za pomoca glówki 41 odczytujacej czytnika 42. Sa one przekazywane laczeni 43 do lokalizatora 44, który odczytujac czesc sygnalu okresla, na której tarczy znajduje sie dany znak graficzny. Przeka-5 zuje on wtedy sygnal laczem 45 do jednostki 46 pamieci przyporzadkowanej danej tarczy. Jedno¬ czesnie sygnal przekazywany jest laczem 47 do re¬ jestratora 48 kolejnosci tarczy.Sygnal odpowiadajacy poszczególnemu znakowi graficznemu przesylany jest z jednostki 46 pamie¬ ci laczem 49 do odpowiedniego komparatora 50, który ustala odleglosc i kierunek obrotu danej tarczy stosownie do sygnalu w polozenie umozli¬ wiajace naswietlenie wybranego znaku graficzne¬ go. Czlon 54 napedzajacy uruchamiany jest przez komparator 50 za posrednictwem lacza 55. Nie moze jednak nastapic zaden ruch tarczy podczas wyswietlania wybranego uprzednio znaku gra¬ ficznego.Rejestrator kolejnosci 48 tarczy okresla kolej¬ nosc zalaczania lamp 21 do 24 w taki sposób, aby znaki graficzne byly wyswietlane w sposób odpo¬ wiadajacy skladowi wiersza wyswietlanego druku.Kiedy wybrana tarcza jest ustawiona w prawid¬ lowym polozeniu, rejestrator kolejnosci 48 prze¬ syla sygnal laczem 51 do wylacznika 52, który za¬ lacza na krótko odpowiednie lampy 21 do 24. W tym samym czasie, kiedy sygmal przebiega laczem 51, laczem 53 przekazywany jest inny sygnal do czlonu napedowego 54 tarczy, na której zamoco¬ wana jest matryca wyswietlanego wlasnie znaku graficznego. Ten ostatni sygnal odebrany przez czlon napedowy powoduje obrót omawianej tarczy do polozenia roboczego matrycy wybranego na¬ stepnie znaku graficznego znajdujacego sie na tej¬ ze tarczy. W ten sposób obrazy róznych wybranych znaków graficznych sa kolejno wyswietlane na blonie 11 przez kolejne zalaczanie poszczególnych lamp odpowiadajacych nastepnym wybranym zna¬ kom graficznym natychmiast po zakonczeniu wy¬ swietlania poprzedniego znaku graficznego i prze¬ sunieciu w polozenie robocze matrycy wybranego nastepnego znaku graficznego. Po uplywie czasu niezbednego do wyswietlenia kazdego ze znaków graficznych nastepuje wylaczenie lampy sprzezo¬ nej z matryca ostatniego wybranego znaku gra¬ ficznego. Miedzy poszczególnymi naswietleniami blona 11 przesuwa sie na okreslona odleglosc lub zalamany zostaje odpowiednio strumien swietlny przebiegajacy miedzy lusterkami i blona 11 za po¬ moca ukladu lusterek tak, aby umozliwic sklada¬ nie z obrazów poszczególnych znaków graficznych wiersza lub wierszy tekstu. Przez uzycie matryc znaków graficznych zamocowanych na wielu od¬ dzielnych ruchomych tarczach mozna zwiekszyc szybkosc wykonywania fotoskladu.Przewidziano, ze gdy nastepny znak graficzny skladu nie znajduje sie na tej samej tarczy, nie ma potrzeby oczekiwania, az skonczy sie naswie¬ tlanie poprzedniego znaku graficznego, aby nasta¬ pil ruch tarczy z matryca nastepnego znaku gra¬ ficznego do polozenia roboczego przed kolejnym naswietleniem. Wymaga to, aby mozliwe bylo prze¬ suniecie matryc wybranych znaków graficznych lub innych tarczy dó ich polozenia roboczego w czasie, gdy wyswietlanie poprzednich znaków gra¬ ficznych nie zostalo jeszcze zakonczone. Dla przy¬ kladu skoro tylko jeden ze znaków graficznych na S379 6 jednej tarczy zostal naswietlony, lampa odpowia¬ dajaca tej tarczy zostaje wylaczona, a czlon na¬ pedowy silnika krokowego tej tarczy odbiera nad¬ chodzace sygnaly, aby wybrac matryce nastepnego 5 potrzebnego znaku graficznego na tej tarczy i od¬ powiednio ja obrócic. W wielu przypadkach jed¬ nak, jak tylko zakonczone zostaje wyswietlenie danego znaku graficznego i blona 11 przesunie sie o odpowiedni odstep lub strumien swietlny zosta¬ lo nie odpowiednio zalamany, mozna dokonywac na¬ tychmiast wyswietlania nastepnego znaku, o ile tylko matryca tego znaku graficznego znajduja¬ cego sie na innej tarczy przesunie sie w polozenie robocze podczas wyswietlania poprzedniego znaku 15 graficznego.W zaleznosci od skladu tekstu zdarza sie, ze dwa nastepujace po sobie znaki graficzne w jednym wierszu tekstu maja matryce na tej samej tarczy, lub tez dwa znaki graficzne, których matryce sa 20 daleko od siebie ulozone, wystapia zbyt blisko sie¬ bie w danym wierszu tekstu. W tych przypad¬ kach moze nastapic pewne opóznienie miedzy na¬ stepujacymi po sobie naswietleniami warunkowa¬ ne przesuwaniem sie matrycy nastepnego zadanego znaku graficznego w polozenie robocze. Opóznie¬ nie to nie zachodzi, jesli ten sam znak graficzny ma byc wyswietlany dwa razy po sobie.Z podanych powodów dzialania urzadzenia wed- 30 lug wynalazku powinno uwzgledniac okresy wiek¬ szej predkosci przesuwania matryc znaków gra¬ ficznych, gdy nastepujace po sobie znaki maja ma¬ tryce zamocowane na róznych tarczach.W odmianie wykonania czesci aparatu projekcyj- 35 nego pokazanej na fig. 2 silnik krokowy 145 po¬ dobny do silników 25, 26, 27, 28 pokazanych na fig. 1 napedza tarcze 146 za posrednictwem walka 147 w sposób podobny do przedstawionego na fig. 1.Tarcza 146 zawiera dwa zestawy matryc znaków 40 graficznych rozmieszczonych na okregach o róz¬ nych promieniach wspólsrodkowo do osi walka na¬ pedowego 147. Na rysunku pokazano przykladowo po jednej matrycy 150 i 151 znaków graficznych z kazdego zestawu. Te matryce 150 i 151 znaków 45 graficznych sa naswietlane w polozeniu roboczym odpowiednio przez lampy 148 i 149. Lusterka 141, 142, 143 sa zastosowane razem z posrebrzanym do polowy lusterkiem 144 i tak ustawione, ze droga strumienia swietlnego od obu matryc 150 i 151 50 znaków pisarskich do lusterka 144 ma scisle te sama dlugosc.Sposób dzialania ukladu silnika i tarczy poka¬ zanego na fig. 2 jest w zasadzie podobny do spo¬ sobu dzialania urzadzenia pokazanego na fig. 1 55 z tym wyjatkiem, ze kazdy znak 150 lub 151 gra¬ ficzny moze byc wyswietlany na blonie 11 przez wybiorcze zalaczanie lamp 148 lub 149. Obraz gra¬ ficznego znaku 150 jest podczas wyswietlania od-# bijany od lusterek 141 i 144, podczas gdy obraz 60 graficznego znaku 151 jest podczas wyswietlania odbijany przez lusterka 143 i 142 i przepuszczany przez lusterko 144. W obu przypadkach obraz zna¬ ków graficznych pada nastepnie na jedno z luste- , rek 29 lub 31 ukladu optycznego pokazanego na «s fig. 1.€8 379 Wynalazek nie ogranicza sie do szczególów opi¬ sanych w podanych przykladach wykonania urza¬ dzenia. ^Na przyklad mozna stosowac dowolna licz¬ be tarczy i lamp, lute tez matryce znaków gra¬ ficznych moga byc umieszczone na bebnach za¬ miast na tarczach wedlug powyzszego opisu. Przy zastosowaniu bebnów odpowiadajace im lampy moga byc umieszcaone wewnatrz lub na zewnatrz tych bebnów. Na kazdym bebnie inozna przy tym umiescic wiecej niz jeden szereg poszczególnych matryc znaków graficznych. PL PL