Przedmiotem niniejszego wynalazku jest sposób wytwa¬ rzania szkla plaskiego.Technologia wytwarzania szkla wymaga czesto, aby sto¬ pione gorace szklo zgromadzone w formach, korytach zbior¬ czych itp. przebywalo w atmosferze ochronnej, na przyklad w czasie wytwarzania szkla plaskiego sposobem „float glass,, - szklo styka sie ze stopionym metalem w wannie przecho¬ dzac jako tasma szklana nad tym stopionym metalem. Szklo wtedy znajduje sie w atmosferze ochronnej utrzymywanej w górnym obszarze nad wanna.Elementy konstrukcji zbiornika, w którym znajduje sie kapiel stopionego metalu, badz np. rolki przemieszczajace tafle szkla lub znajdujace sie nad kapiela w atmosferze ochronnej rolki sprezajace, napinajace talie szkla [usuwajace ja z kapieli sa czesto wykonane z wegla lub posiadaja po¬ wloke weglowa.Innymi elementami, które sa w czasie wytwarzania szkla • narazone na dzialanie atmosfery ochronnej sa np. elementy grzejne osadzone w konstrukcji dachu nad kapiela ze stopio¬ nym metalem. Te elementy grzejne sa zwykle wykonane z weglika krzemu. Znanym jest, ze taka atmosfere ochronna stanowi gaz zawierajacy okolo 50% wodoru, okolo 30% me¬ tanu, 8% tlenku wegla, 4% innych weglowodorów i 8% azo¬ tu, dwutlenku wegla i tlenu. Ze wzgledu na koniecznosc utrzymania warunków równowagi pomiedzy wodorem w atmosferze ochronnej oraz weglem badz weglikiem krze¬ mu, z których to materialów wykonane sa niektóre elementy aparatury do wytwarzania szkla i które sa atakowane przez wodór zawarty w atmosferze, w atmosferze tej musi byc 10 15 20 25 30 utrzymana okreslona zawartosc metanu - odpowiednia do zawartosci wodoru.Celem niniejszego wynalazku jest zastosowanie w procesie technologicznym wytwarzania szkla atmosfery ochronnej o takim skladzie, który zapobiegnie reakcji zachodzacej po¬ miedzy wodorem istniejacym w tej atmosferze a elementami konstrukcji aparatury, w której ten proces przebiega, a które to elementy sa narazone na oddzialywanie tej atmosfery.Cel wynalazku zostal osiagniety dzieki temu, ze jako glówny skladnik atmosfery ochronnej stosuje sie gaz obojet¬ ny oraz 0,5 do 12% wodoru i od 0,01 do 6% metanu. Jako gaz obojetny stosuje sie azot, hel, argon lub ich mieszaniny.Zgodnie z wynalazkiem stosuje sie 0,5 do 12% wodoru oraz metan w ilosci od 1 do 5% w zaleznosci od zawartosci wodo¬ ru. Obecnosc metanu w takiej atmosferze ochronnej w okres¬ lonym stosunku do ilosci zawartego wodoru, umozliwia usta¬ lenie stanu równowagi miedzy wodorem i pierwiastkami, które moglyby reagowac z wodorem na przyklad wystawio¬ ne ria dzialanie zewnetrzne pierwiastki wegla i weglika krze¬ mu.Stosowanie gazu obojetnego zgodnie z wynalazkiem jest szczególnie korzystne dla powstrzymywania reakcji miedzy zawartoscia wodoru i pierwiastkami istniejacymi w kon¬ strukcji aparatury o szerokiej rozpietosci temperatur a szcze¬ gólnie ponad 500°C, na przyklad temperatur dochodzacych od 600°C do 1000°C i powyzej.Wynalazek znajduje szczególnie zastosowanie w produkcji szkla plaskiego sposobem "float glass". Przy takim zastoso¬ waniu atmosfera ochronna zawiera zwykle wieksza ilosc gazu obojetnego. Wynalazek obejmuje takze sposób produkcji 68 3563 68 356 4 szkla plaskiego, w czasie której szklo w postaci tafli prze¬ chodzi przez kapiel stopionego metalu nad która ustala sie atmosfera ochronna, w której przewaza ilosc gazu obojetne¬ go, od 0,5% do 12% wodom i od 0,01% do 6% metanu.W zaleznosci od warunków danego sposobu wytwarzania szkla plaskiego, Molo wodoru w osrodku obojetnym moze zmieniac sie w zakresie podanym powyzej. Na przeklad, jezeli warunki dzialania wplywaja na utlenienie, wtedy za¬ wartosc wodoru powinna byc procentowo wieksza. Gdy pro¬ cent zawartosci wodoru jest wyzszy, zawartosc metanu w procentach w atmosferze, zgodnie z wynalazkiem musi wzrosnac takze w celu ustalenia stanu równowagi miedzy wodorem, weglem lub weglikiem krzemu i metanem, a za¬ wartosc procentowa metanu moze byc wyrazona w procen¬ tach w stosunku do ilosci wodom.Dla lepszego zrozumienia sposobu wedlug wynalazku, zostanie on omówiony na podstawie przykladowego wyko¬ nania w oparciu o produkcje szkla sposobem „float glass".Powyzej wspomniano o zastosowaniu wegla w konstrukcji koryta zbiorczego narazonych na oddzialywanie, w którym nad kapiela stopionego metalu znajduje sie atmosfera ochron¬ na.Koryta zbiorcze zawierajace kapiel ze stopionego metalu zawieraja wykladziny z wegla. Tego rodzaju wykladziny z wegla pokrywaja cala podloge konstrukcji koryta zbior¬ czego, a takze jej sciany boczne. Wykladziny z wegla moga przechodzic tylko tuz przy poziomie kapieli ze stopionego metalu oraz takze nad powierzchnia wanny tak, ze wykla¬ dziny z wegla dla scian bocznych i scian konstrukcji koryta zbiorczego sa narazone na dzialanie atmosfery ochronnej po¬ wyzej poziomu stopionego metalu w obszarze górnym nad wanna. Równiez weglowe rolki odlewnicze stosowane przy tworzeniu tafli szklanej i przekazywaniu jej do kapieli ze sto¬ pionego metalu, maja powierzchnie weglowe.Wodór w osrodku obojetnym zapobiega spalaniu wysta¬ wionego na dzialanie wegla w wysokich temperaturach, lecz w takich temperaturach wegiel Juz reaguje na pare wodna i wodór. Przykladowo zachodzi reakcja wegla z wodorem aby wytworzyc weglowodory, w których metan jest glównym skladnikiem. Zgodnie z wynalazkiem metan znaj¬ duje sie w atmosferze ochronnej wraz z wodorem w wiekszej ilosci niz minimum konieczne do utrzymania stanu równo¬ wagi miedzy wodorem, weglem i metanem, tak, ze reakcja wodom i wegla zostaje powstrzymywana Podobnie reakcja pary wodnej w obszarze górnym nad kapiela z wystawionym na dzialanie wegla jest hamowana przez obecnosc metanu watmosferze ochronnej.Istnieje zaleznosc miedzy iloscia wodom znajdujacego sie w atmosferze ochronnej i iloscia metanu, która posiada ta atmosfera. W pewnych okolicznosciach tylko niewielki pro¬ cent wodom jest potrzebny w atmosferze nad kapiela, a mia¬ nowicie 0,5%. Podobienstwo reakcji miedzy wodorem i wy¬ stawionym na dzialanie weglemjest dzieki temu zmniejszone, tak, ze proporcja metanu wyniesie tylko okolo 1% istnieja¬ cego wodom w celu ustalenia stanu równowagi, który po¬ wstrzymuje reakcje miedzy wodorem i weglem.Kiedy sprzyjaja warunki dla intensywniejszego utleniania, to wiecej pary wodnej znajduje sie w atmosferze ochronnej i wtedy mozna dodac wiecej wodom do osrodka obojetnego.Przykladowo mozna dodac do 12% wodom do atmosfery nad kapiela. W celu ustalenia stanu równowagi miedzy meta¬ nem, wodorem i para wodna ilosc istniejacego metanu moze siegac do 50% wodom, co oznaczaloby, ze atmosfera ochronna powinna zawierac okolo 12% wodoru obok gazu obojetnego, którym jest zwykle azot i okolo 6% metanu.Elementy grzejne osadzone w konstrukcji dachu nad ka¬ piela ze stopionego metalu sa elementami grzejnymi o oporze elektrycznym i wykonane z weglika krzemu i sa znane z tego, ze wywoluja reakcje z wodorem w osrodku nad kapiela, która to reakcja zachodzi przy starzeniu sie weglika krzemu.Ustalono takze, ze dodanie metanu do atmosfery ochronnej nad kapiela powstrzymuje reakcje miedzy wodorem lub para wodna i weglikiem krzemu i posiada korzystne wplywy na trwalosc elementów grzejnych wykonanych z weglika krze¬ mu w obszarze górnym nad kapiela.Dodanie metanu do atmosfery ochronnej nad kapiela ze stopionym metalem przy sposobie "float glass" daje wazna zalete przedluzenia trwalosci elementów z weglika krzemu lub wegla, które sa wystawione na dzialanie tej atmosfery ochronnej nad kapiela. Dobór proporcji metanu w atmosferze ochronnej dla stworzenia wymaganych warunków redukcji wdanych warunkacli podczas przebiegu sposobu wedlug wynalazku zapewnia, ze w kazdym przypadku istnieje dosta¬ teczna ilosc metanu w osrodku nad kapiela w celu ustalenia stanu równowagi miedzy wodorem, metanem i weglem albo weglikiem krzemu tak, aby zapobiec reakcji wodom z weg¬ lem lub weglikiem krzemu. PL PL