Pierwszenstwo: Opublikowano: 1.X.1973 68148 KI. 42b,12/06 MKP GOlb 17/02 CZYTELNIA lfMfAdu Patentowego Wspóltwórcy wynalazku: Bronislaw Stankiewicz, Henryk Szydlowski, Adolf Seredyn Wlasciciel patentu: Biuro Projektowo-Konstrukcyjne Przemyslu Materia¬ lów Budowlanych „Zremb", Wroclaw (Polska) Urzadzenie do pomiaru wielkowymiarowych elementów budowlanych Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie do po¬ miaru wielkowymiarowych elementów budowla¬ nych dzialajace na zasadzie przenikania fal ultra¬ dzwiekowych przy zastosowaniu czynnika posred¬ niczacego.Znane dotychczas urzadzenia stanowia foetono- skopy wyposazone w pare glowic ultradzwieko¬ wych, sluzacych do mierzenia wytrzymalosci ele¬ mentu w okreslonym jego przekroju.Znane dotychczas betonoskopy maja szereg wad, glównie w postaci ograniczenia stosowania. Unie¬ mozliwiaja one bowiem za jednym zamocowaniem elementu dokonanie pomiarów liniowych, to zna¬ czy dlugosci, szerokosci i grubosci, oraz okreslenie w oznaczonych przekrojach jego wytrzymalosci.Jako niedogodnosc znanych urzadzen nalezy pod¬ kreslic, ze dokonywanie pomiarów za pomoca tych urzadzen wymaga zaangazowania zespolu 2—3 osób.Czynnosc pomiaru tradycyjnymi urzadzeniami musi byc poprzedzona przygotowaniem powierzchni sty¬ ku glowicy z mierzonym elementem, co jest pra¬ cochlonne i uciazliwe.Wynalazek ma na celu unikniecie wymienionych wad i niedogodnosci przez zastosowanie urzadzenia, za pomoca którego mozna wykonywac pomiary liniowe badanego elementu oraz sprawdzac jego wytrzymalosc w okreslonych przekrojach.Cel ten zostal osiagniety przez skonstruowanie urzadzenia, które ma cylindry z tlokami usytuo¬ wane symetrycznie w jednej osi z obu stron ba- 20 25 30 danego elementu. W kazdym z nich sa umieszczone ultradzwiekowe glowice, a na przedluzeniu tlo¬ czysk znajduja sie przystawki równiez z ultra¬ dzwiekowymi glowicami. Wspólosiowo do nich usy¬ tuowane sa pierscieniowe uszczelki, tworzac prze¬ strzenie do wypelnienia ciecza.Urzadzenie wedlug wynalazku cechuje duza do¬ kladnosc pomiaru, mozliwosc mierzenia kilku prze¬ krojów równoczesnie oraz obsluga jednoosobowa.Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przy¬ kladzie wykonania na rysunku, na którym przed¬ stawiono pionowy przekrój urzadzenia wedlug wy¬ nalazku.Urzadzenie wedlug wynalazku ma odpowiednio zabudowane ultradzwiekowe glowice 1 i la umiesz¬ czone w tloku 2 w pokrywie 3 hydraulicznego cy¬ lindra 11, do którego doprowadzona jest ciecz 4 w postaci na przyklad wody lub oleju o znanej szybkosci rozchodzenia sie fali ultradzwiekowej.Ciecz 4 ma za zadanie zapewnic sprzezenie aku¬ styczne miedzy wspólpracujaca ze soba para glo¬ wic 1 i la.Znajdujacy sie wewnatrz cylindra 11 tlok 2 z glowica 1 jest dociskany sprezyna 5 w kierunku dolnej pokrywy 3, w której jest zabudowana druga ultradzwiekowa glowica la. Sprezyna 5 z jednej strony opierajac sie o górna pokrywe 6 cylindra 11 z drugiej strony przeciwstawia sie naciskowi wy¬ wolanemu przemieszczajacym sie tlokiem 2 w kie¬ runku badanego elementu 14. 681483 68 148 4 Tlok 2 polaczony jest z odpowiednio wykonanym tloczyskiem 7 zakonczonym gwintowana konców¬ ka 8 wkrecona w dolna pokrywe 12 przystawki.Za pomoca nakretki 9 uzyskuje sie regulacje po¬ lozenia przystawki wzdluz osi cylindra 11. Zakres skoku tloka 2 jest ograniczony z jednej strony pokrywa 3, z drugiej zas pokrywa 6 cylindra 11.Wewnatrz cylindrycznej przystawki zabudowana jest ultradzwiekowa glowica 10 sluzaca do pomia¬ ru wytrzymalosci materialu. Odleglosc miedzy przy¬ stawkami z glowicami 10 odpowiada wartosci A, przy czym badany element 14 o mierzonej war¬ tosci B odpowiadajacej w danym przypadku jego grubosci, umiejscowiony jest miedzy ultradzwieko¬ wymi glowicami 10.Przy tak ustawionych zestawach pomiarowych wzgledem mierzonego elementu 14 doprowadzona zostaje do cylindra 11 ciecz 4, która kanalem 15, otworem 16 i przewodem 13 przez zawór odcina¬ jacy 18 kierowana jest do komory 17 umiejsco¬ wionej w przystawce. Po czesciowym napelnieniu cylindrów 11 ciecza 4, odcina sie przeplyw w prze¬ wodzie 13 za pomoca zaworu 18, powodujac dalsze przemieszczanie tloka 2 w kierunku badanego ele¬ mentu 14, az do zetkniecia sie przystawki z glo¬ wica 10 za posrednictwem pierscieniowej uszczel¬ ki 19 z powierzchnia badanego elementu 14. W wy¬ niku styku uszczelki 19 z elementem 14 pow¬ staje przestrzen 20, która po wypelnieniu cie¬ cza 4 doprowadzona kanalem 15, otworem 16 i przewodem 13 poprzez komore 17 umozliwia uzys¬ kanie sprzezenia akustycznego glowicy 10 z bada¬ nym elementem 14. Po uzyskaniu takiego sprzeze¬ nia, dokonuje sie pomiaru czasu przejscia fali ultra¬ dzwiekowej przez mierzony element 14 na lampie oscyloskopowej betonoskopu, do którego podlaczone sa glowice 10 ultradzwiekowe przewodami kablo¬ wymi 21. Nastepnie przez przylaczenie do przyrza¬ du pomiarowego odpowiednich par glowic 1 i la dokonuje sie pomiaru czasu przejscia fali przez ciecz 4 o znanej szybkosci rozchodzenia sie fali ultradzwiekowej miedzy glowicami 1 i la celem okreslenia wielkosci przemieszczenia tloków 2 w poszczególnych cylindrach 11 w stosunku do po¬ lozenia wyjsciowego.Znajac odleglosc A miedzy czolami przystawek oraz wartosc przemieszczen X± i X2 w kierunku badanego elementu 14 mozna okreslic droga prze¬ liczen szukany wymiar B, bedacy odpowiednikiem grubosci elementu 14.Przy okreslonym wymiarze B oraz zmierzonym czasie przejscia fali ultradzwiekowej mozna droga porównawcza wyznaczyc wytrzymalosc materialu badanego elementu 14 budowlanego w okreslonym przekroju. PL