Pierwszenstwo * 1 Opublikowano: 29.IX.1973 68145 KI. 42c,12 MKP GOlb 5/26 ICZYlhLNlAl I Ucfeelfc Poler.t«w»go 1 1 Polskiej Izicr/piKigoli'.!) L»;io*ei 1 Twórca wynalazku: Janusz Schilbach Wlasciciel patentu: Wyzsza Szkola Rolnicza, Kraków (Polska) Przyrzad do obliczania wartosci wycinków konturów szacunkowych w dzialce o ksztalcie trapezu Przedmiotem wynalazku jest przyrzad do oblicza¬ nia wartosci wycinków konturów szacunkowych w dzialce o ksztalcie trapezu.Dotychczas obliczenie wartosci wycinka konturu szacunkowego w dzialce wykonuje sie w dwóch etapach, w pierwszym etapie oblicza sie powierzch¬ nie tego wycinka zas w drugim etapie oblicza sie jego wartosc. Znane sa przyrzady sluzace do liczenia powierzchni wycinków, jak na przyklad cyrkiel odmierzacz i podzialka transwersalna, pla¬ nimetr harfowy lub biegunowy. Po obliczeniu po¬ wierzchni wycinka mnozy sie jej wielkosc naj¬ czesciej za pomoca arytmometru przez przypisana jej wartosc jednostkowa, uzyskujac szukana jego wartosc calkowita.Przyrzady te proste i powszechnie uzywane, sa uciazliwe w praktyce ze wzgledu na duza czaso¬ chlonnosc zwiazana z obliczeniem powierzchni i wartosci wycinka. Dotychczas nie sa znane przy¬ rzady, które pozwolilyby od razu okreslic wartosc wycinka konturu szacunkowego w dzialce.Celem wynalazku jest obliczanie wartosci wy¬ cinków konturów szacunkowych w dzialce za po¬ moca przyrzadu z pominieciem obliczania po¬ wierzchni. Zadanie techniczne prowadzace do osiagniecia tego celu polega na skonstruowaniu przyrzadu sluzacego do obliczenia wartosci wy¬ cinka konturu szacunkowego.Cel ten zostal osiagniety przez wykonanie przy¬ rzadu, który sklada sie z korpusu w postaci ramki, z którym polaczona jest na stale plytka z dia¬ gramem powierzchniowym, a w prowadnicach korpusu osadzona jest przesuwnie plytka z dia¬ gramem wartosciowym, przy czym w górnym prawym rogu korpusu znajduje sie wyciecie w ksztalcie wycinka kola, sluzace do przesuwania plytki diagramu wartosciowego wzgledem plytki diagramu powierzchniowego, zas w lewym dolnym rogu znajduje sie okienko wraz ze wskaznikiem skali wartosci jednostkowej.Plytka diagramu powierzchniowego wykonana jest z przezroczystego tworzywa, a diagram sta¬ nowia hiperbole równoboczne, bedace miejscem geometrycznych punktów, których iloczyn odleglosci od poziomej i pionowej osi wspólrzednych przy¬ rzadu jest wielkoscia stala, przy czym pozioma os ukladu wspólrzednych jest wyskalowana, zas równolegle do pionowej osi wykonane sa linie od¬ powiadajace dzialkom skali poziomej, poza tym uklad wspólrzednych ma dwusieczna. Plytka dia¬ gramu wartosciowego wykonana jest równiez z przezroczystego tworzywa, a diagram stanowi skala wartosci jednostkowych opisana w niejedna¬ kowych odstepach oraz skala wartosci calkowitych, w formie wycinka peku linii prostych odchyla¬ jacych sie odpowiednio od osi pionowej i opisanych co sto jednostek. Skala wartosci calkowitych pow¬ stala w ten sposób, ze zestawiono wykresy obra¬ zujace iloczyny powierzchni w danej skali i róznej wartosci jednostkowej, przy czym iloczyny te 68 14568 145 3 przedstawiono w sposób graficzny w postaci punk¬ tów, których jednakowe wartosci sa polaczone ze soba, tworzac pek linii prostych.Dzieki zastosowaniu przyrzadu do obliczania wartosci wycinków konturów szacunkowych 5 w dzialce o ksztalcie trapezu znacznie zmniejsza sie ilosc czasu potrzebnego do ustalenia wartosci wycinka konturu szacunkowego w dzialce dzieki wyeliminowaniu zarówno odczytywania elementów koniecznych do obliczenia powierzchni, jak rów- 10 niez rachunku koniecznego do wykonywania iloczynów zwiazanych z obliczaniem powierzchni i wartosci.Przedmiot wynalazku uwidoczniony jest w przy¬ kladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 is przedstawia korpus przyrzadu wraz z diagramem powierzchniowym w widoku z góry, fig. 2 — plytke z diagramem wartosciowym w widoku z góry, a fig. 3 przedstawia przyrzad do obliczania war¬ tosci wycinków konturów szacunkowych w dzialce 20 w widoku aksonometrycznym.Przyrzad wedlug wynalazku sklada sie z kor¬ pusu 1 w postaci ramki, z którym polaczona jest na stale plytka z diagramem powierzchniowym 2, a w prowadnicach korpusu 3 osadzona jest prze- 25 suwnie plytka z diagramem wartosciowym 4, przy czym w górnym prawym rogu korpusu znajduje sie wyciecie 5 w ksztalcie wycinka kola, sluzacego do przesuwania plytki diagramu wartosciowego 4 wzgledem plytki dragramu powierzchniowego 2, 30 zas w lewym dolnym rogu znajduje sie okienko 6 wraz ze wskaznikiem skali wartosci jednostko¬ wej 7. Plytka diagramu powierzchniowego 2 wy¬ konana jest z przezroczystego tworzywa, a diagram stanowia hiperbole równoboczne 8 w ukladzie osi 35 wspólrzednych 9, przy czym pozioma os ukladu wspólrzednych 10 jest wyskalowana, zas równo¬ legle do pionowej osi 11 wykonane sa linie 12, od¬ powiadajace dzialkom skali poziomej, poza tym uklad wspólrzednych ma dwusieczna 13. Plytka diagramu wartosciowego 4 wykonana jest równiez z przezroczystego tworzywa, a diagram stanowi skala wartosci jednostkowych 14 opisana w nie¬ jednakowych odstepach oraz skala wartosci calko¬ witych 15 w formie wycinka peku linii prostych opisanych co sto jednostek. PL