PL68101B1 - - Google Patents

Description

Pierwszenstwo: ^ Opublikowano: 10.VI.1973 68101 KI. 85b ,1/36 MKP G02b9/00 'fcFTTrrrri 1 Urzedu Pr:lp-n,"-vgO T1RWI'¦•»•••¦ "'1 ¦v ¦ Twórcawynalazku i Zbigniew Rozwadowski, Poznan (Polska) wlasciciel patentu: Sposób kontroli twardosci wody oraz odczynnik do stosowania tego sposobu Wynalazek dotyczy sposobu kontroli twardosci wody, zwlaszcza wody przeznaczonej do kotlów, przy uzyciu dwu- zasadowej soli sodowej lub potasowej kwasu wersenowego jako reagenta, czerni eriochromowej T jako wskaznika oraz substancji buforowych.Znanych jest kilka metod oznaczania twardosci wody.Jedna z nich jest metoda wersenianowa, która polega na mia¬ reczkowaniu badanej wody mianowanym roztworem werse- nianu dwusodowego lub wersenianu potasowego w obecnosci wskaznika czerni eriochromowej ET /kwas 1- (l-hydroksy-2 naftyloazo)-2 hydroksy-6 nitro- 4 naftalenosulfonowy/.W metodzie tej wykorzystuje sie wlasnosci tworzenia bar¬ dziej trwalych kompleksów soli metali z wersenianem dwuso- dowym lub potasowym niz kompleksów tych metali z czer¬ nia eriochromowa T. Kompleksy wersenianowe sa bez¬ barwne, natomiast kompleksy z czernia eriochromowa maja zabarwienie czerwone.Zarówno metoda wersenianowa, jak i wszelkie inne znane metody oznaczania twardosci wody wymagaja specjalnego wyposazenia laboratoryjnego. Wiekszosc z nich, w tym i me¬ toda wersenianowa, sa metodami miareczkowymi. Stad tez wymagaja uzycia legalizowanych naczyn* miarowych, biuret itp. jak równiez scisle mianowanych roztworów, których trwalosc w praktyce jest niewielka. Musza one byc wykony¬ wane przez kwalifikowany personel obeznany z pracami laboratoryjnymi.Celem wynalazku jest opracowanie sposobu oraz odczyn¬ nika pozwalajacych na kontrole jakosci wody w prymityw¬ nych warunkach, na przyklad w kotlowni przez personel nie majacy przeszkolenia laboratoryjnego.Dla osiagniecia tego celu postawiono sobie zadanie opra¬ cowania preparatu, który po dodaniu do wody pozwalalby okreslic jej przydatnosc lub nieprzydatnosc dla danego celu, na przyklad dla danego kotla parowego. 5 Wedlug wynalazku zadanie to rozwiazano w ten sposób, ze do ustalonej objetosci badanej wody wprowadza sie porcje odczynnika stalego bedacego mieszanina czerni kwasu eriochromowego T i substancji buforowych, zawierajacego ponadto dwuzasadowa sól kwasu wersenowego w ilosci io równowaznej w stosunku do jonów wapnia i magnezu obec¬ nych w takiej samej objetosci wody o twardosci granicznej, dopuszczalnej dla danego przeznaczenia, a po rozpuszczeniu odczynnika okresla sie na podstawie barwy próbki czy woda ma twardosc mniejsza, równa lub wieksza od dopuszczalnej is twardosci granicznej.Okreslenie sposobem wedlug wynalazku, czy twardosc wody jest mniejsza lub wieksza niz dopuszczalna dla danego przeznaczenia wartosc graniczna, jest w praktyce wystarcza¬ jace dla wielu celów, gdzie dotychczas stosowano dokladne 30 analityczne oznaczenie bezwzglednej twardosci wody. I tak na przyklad dla ruchowej kontroli wody podawanej do pro¬ cesów technologicznych, jak równiez dla aktualnej oceny pracy wymiennika kationowo- sodowego nie jest konieczna znajomosc bezwzglednej twardosci wody, lecz trzebajedynie ii wiedziec czy twardosc tej wody nie przekroczyla pewnej okreslonej wartosci granicznej, powyzej której woda jest nie¬ przydatna dla danego procesu. Równiez przy kontroli pracy wymiennika jonitowego jak tez przy wyznaczaniu okresu regeneracji takiego wymienpika sposób wedlug wynalazku so jest bardzo praktyczny. Dla kazdego bowiem wymiennika 681013 68101 4 jonitowego istnieje okreslona twardosc graniczna wyplywa¬ jacej zen wody, powyzej której to wartosci zloze jonitowe nalezy uznac za wyczerpane. Z chwila gdy nastapi wyczer¬ panie pojemnosci czynnej zloza jonitowego nastepuje wzrost twardosci wyplywajacej zen wody, która czyni ja nieprzy¬ datna i stwarza koniecznosc regeneracji zloza.Przeprowadzenie oznaczenia sposobem wedlug wyna¬ lazku ogranicza sie do pobrania próbki wody o okreslonej objetosci, na przyklad 100 ml i wprowadzenia do niej porcji lub tabletki uprzednio (fabrycznie) przygotowanego odczyn¬ nika. Czerwone zabarwienie próbki po rozpuszczeniu w niej odczynnika wskazuje na to, ze twardosc wody jest wieksza, natomiast niebieskie albo zielone zabarwienia próbek swiad¬ cza o tym, ze twardosc wody jest mniejsza niz twardosc graniczna.Odczynnik do stosowania sposobu wedlug wynalazku jest substancja stala, porcjowana a korzystnie jest, gdy ma on postac tabletek, granulek, drazetek lub podobnych. Kazda porcja lub tabletka sluzy do wykonania jednego oznaczenia.Odczynnik sklada sie z mieszaniny zawierajacej 50-80% wa¬ gowych stalego chlorku lub siarczanu alkalicznego jako wypelniacza, 20-30% wagowych weglanu alkalicznego jako buforu, 0,03-0,1% wagowych czerni kwasu eriochromowego jako* wskaznika i ewentualnie 0,01-0,05% wagowych oraniu metylenowego jako czynnika polepszajacego ostrosc zmiany barwy, Zamiast oraniu metylenowego mozna tez uzyc inny oranz lub zólcien rozpuszczalne w wodzie, obojetne (niereaktywne) wzgledem czerni eriochromowej T. Kazda porcja odczynnika zawiera dwuwartosciowa sól kwasu werse- nowego w ilosci równowaznej dla granicznej twardosci ana¬ lizowanej wody.W przypadku uzycia jako odczynnika wersenianu dwuso- dowego i uzycia próbek wody o objetosci 100 ml, kazda f porcja odczynnika zawiera wersenian dwusodowy w propor¬ cji 6,64 mg najeden stopien twardosci niemieckiej.Tak wiec na przyklad jedna porcja odczynnika przezna¬ czonego do badania wody o dopuszczalnej twardosci gra¬ nicznej wynoszacej 1° twardosci niemieckiej musi zawierac 6,64 mg wersenianu dwusodowego, jedna porcja odczynnika do badania wody o twardosci granicznej 0,5° twardosci nie¬ mieckiej musi zawierac 3,32 mg wersenianu dwusodowego, sal porcja odczynnika dla twardosci 0,1° twardosci niemieckiej - 0,66 mg wersenianu. Odpowiednio dla twar¬ dosci wody równej 3° niemieckiej ilosc wersenianu w porcji winna wynosic 19,92 mg. io PL PL

Claims (3)

1. Zastrzezenia patentowe 1. Sposób kontroli twardosci wody, zwlaszcza wody kot¬ lowej, przy uzyciu dwuzasadowei soli kwasu wersenowego jako reagenta, czerni kwasu eriochromowego T jako wskaz- is nika i substancji buforowych, znamienny tym, ze do usta¬ lonej objetosci badanej wody wprowadza sie porcje odczyn¬ nika stalego bedacego mieszanina wskaznika i substancji bu¬ forowych, zawierajaca ponadto dwuzasadowa sól kwasu wer¬ senowego w ilosci równowaznej w stosunku do jonów wapnia 20 i magnezu obecnych w takiej samej objetosci wody o twar¬ dosci granicznej, a po rozpuszczeniu odczynnika okresla sie na podstawie barwy próbki czy woda ma twardosc mniejsza, równa lub wieksza niz dopuszczalna twardosc graniczna.

2. Odczynnik do stosowania sposobu wedlug zastrz.l, as znamienny tym, ze stanowi go porcjowana, a zwlaszcza ta¬ bletkowana mieszanina zawierajaca 20-30% wagowych wegla¬ nu alkalicznego, 50-80% wagowych chlorku lub siarczanu alkalicznego, 0,03-0,1% wagowych czerni kwasu chromo¬ wego ET i ewentualnie 0,01-0,05% wagowych rozpuszczalnej ao w wodzie zólcieni albo oranzu, zwlaszcza oraniu metyleno¬ wego, przy czym kazda porcja odczynnika zawiera dwuzasa- dowa sól kwasu wersenowego w ilosci równowaznej dla do¬ puszczalnej granicznej twardosci analizowanej wody.

3. Odczynnik wedlug zastrz.2, znamienny tym, ze kazda as jego porcja przeznaczona do kontroli 100 ml wody zawiera wersenian dwusodowy w proporcji 6,64 miligrama na jeden stopien twardosci niemieckiej. Prac. Repr. UP PRL. W-wa, zam 15/73 naklad 125+20 Cena 10 zl PL PL