PL6761B1 - Przyrzad do pogladowego przedstawiania pojec elementarnej geograf] i matematycznej. - Google Patents

Description

Przyrzad ma na celu pogladowe przed¬ stawianie zmian w dlugosci dnia i nocy i zmian w oswietleniu kuli ziemskiej w cia¬ gu roku pod kazda szerokoscia geogra¬ ficzna.Dotychczas w uzywaniu bedace dc wskazanych celów pokrewne przyrzady wyrragaja podczas demonstracji specjalnie urzadzonej sali i specjalnego oswietlenia, na¬ tomiast przyrzad wedlug wynalazku moze byc uzywany w kazdej sali szkolnej przy swietle dziennem lub przy zwyklych latn- pach,przewyzszajac tamte moznoscia pla¬ stycznego przedstawiania zmian, jakim ule¬ ga dlugosc dnia i nocy i kat padania pro¬ mieni slonca na powierzchnia ziemi w cia¬ gu roku, oraz umozliwiajac porównawcze traktowanie tych zjawisk, Z powodu prostoty swej konstrukcji przyrzad moze byc wykonywany w pracow¬ niach szkolnych.Istote wynalazku stanowi: 1, uruchomie¬ nie tarczy planiglobowej lub kuli globowej wzgledem podzialki kalendarzowej rocznej i 180° katowej; 2. zastosowanie przenosnego wskaznika dlugosci dnia i nocy z pochewka lub zaslona; 3. zastosowanie przesuwalnej poziomnicy z promieniem ruchomym. Przy¬ klad wykonania przedmiotu wynalazku przedstawiono na zalaczonych rysunkach na fig. 1 i 2, na których A przedstawia tar¬ cze planiglobowa ze wskazówka b, B — dwubarwny wskaznik dnia i nocy, C — po¬ chewke na wskaznik B, D — poziomnice, E — tablice prostokatna z podzialka ka¬ lendarzowa roczna i 180° katowa, MN — podzialke kalendarzowa roczna, S — pro¬ mien ruchomy.Tarcza planiglobowa A jest to kolo z na¬ klejona mapka pójkuli wschodniej lub za¬ chodniej. Na pize^uzeniu linji równikowej jest wskazówka b, siegajaca ostrzem do podzialki MN. W punkcie srodkowym o tarczy jest urzadzenie do ruchomego pola¬ czenia jej z tablica E.Wskaznik dlugosci dnia i nocy B jest to listewka lub tasiemka o dwu barwach ja¬ snej i ciemnej, zalozona na krótsze boki ta¬ blicy E pod dowolna szerokoscia geogra¬ ficzna takf aby punkt stycznosci obu barw znajdowal sie stale nad osia pionowa po¬ dzialki 180° katowej.Pochewka Cna wskaznik szersza o ^3 od szerokosciwskaznika, o dlugosci równej w przeblizeniu srednicy planiglobu, posiada na calej szerokosci górnej scianki, otwór, dlugosci cieciwy luku 47° zatoczonego ze srodka planiglobu promieniem, siegajacym do óó1^0 szerokosci geograficznej. Na dol¬ nej sciance pochewki w miejscu srodkowem otworu górnego miesci sie igielka c, która sie umocowuje na osi tarczy A pod zadana szerokoscia geograficzna.Poziommice D sporzadza sie tak, aby proste jej ramie bylo styczna do kola pla¬ niglobu, a czesc wewnetrzna lukowo wy¬ cieta, przystawala do obwodu tegoz kola.Odpowiedni plaszcz z wystajacemi poza lukowo wycieta linje brzegami, pozwala ja latwo przesuwac po niej na dowolna sze¬ rokosc. W punkcie stycznosci jej z kolem A miesci sie króciutka wskazówka d pro¬ stopadla do prostego ramienia poziomni- cy.Tablica prostokatna E sluzy do umie¬ szczenia na niej podzialki kalendarzowej i 180q katowej, do ruchomego zaczepienia tarczy A w punkcie wspólsrodkowym obu luków podzialkowych, oraz do zalozenia wskaznika B na krótsze jej boki.Podzialka kalendarzowa MN miesci sie po obu stronach 47° luku kola o promieniu dluzszym niz promien kola planiglobowego, zatoczonym ze wspólnego dla obu podzia- lek i kola A srodka. Srodkowi luku MN odpowiada dzien 21 marca po jednej, a 23 wrzesnia po drugiej stronie, punktowi Af odpowiada dzien 21 grudnia, a N — 21 czerwca. Przestrzen miedzy temi punkta¬ mi podzielona jest na tyle równych czesci, ile dni trwa u nas kazda pora roku.Podzialka 180° katowa — 0°—90°—0°— znajduje sie na pólkolu zatoczonem ze wspólnego srodka o nieco poza obrebem tarczy A, Promien ruchomy S sklada sie z dwu równoleglych, sztywnych, waskich listewek, jednym koncem ruchomo zlaczonych zapo¬ racca poprzecznicy o dlugosci okolo 5° obwo¬ dowych, drugim koncem ruchomo tkwiacym u wierzcholka poziomnicy D.Przy przesunieciu wskazówki 6 na któ¬ rakolwiek date, (na fig. I uwidoczniono po¬ lozenie w dniu 21 marca lub 23 wrzesnia,— na fig. 2 w dniu 21 czerwca) — os tarczy A przyjmuje polozenie analogiczne do polo¬ zenia osi ziemskiej wzgledem slonca tegoz dnia. Zarazem os tarczy a pociaga wbita w nia pochewke C pod zadana szerokoscia geograficzna np. 50° (fig. 1) na tarczy A i przesuwa ja po wskazniku B tak, ze w górnym jej otworze ukazuja sie barwne czesci wskaznika, ilustrujac w przyblize¬ niu dlugosc dnia i nocy.PoziomnicaZ) nastawiona punktem stycz¬ nosci na zadana szerokosc geograficzna, np. 45° — wskaze igielka d cyfre wielkosci kata padania promieni slonca na poziom morza w poludnie danego dnia. Proste ramie poziomnicy wraz z linja promienia ruchomego S, majacego zawsze polozenie prostopadle do krótszych a równolegle do dluzszych boków przyrzadu, uwidocznia wielkosc tego kata i jego zmiany, zaleznie od zmiany dnia. Równiez i odleglosc obu listewek promienia zmienia sie w miare prze¬ suwania poziomnicy od równika ku biegu¬ nom i przy zmianie dat. W ten sposób ilu¬ struje przyrzad intensywnosc oswietlenia i ogrzania kuli ziemskiej w ciagu roku. — 2 — PL PL

Claims (3)

1. Zastrzezenia patentowe. 1. Przarzad do pogladowego przed¬ stawiania pojec elementarnej geografji ma¬ tematycznej, znamienny temf ze plaszczyzna globowa (planiglob) lub kula (globus) u- mieszczona jest ruchomo w punkcie kon¬ centrycznym wzgledem podzialki kalenda¬ rzowej rocznej i 180° katomierzowej w gra¬ nicach 47° wychylenia.

2. Przyrzad wedlug zastrz. 1, znamien¬ ny tem, ze wskaznik (B) polaczony jest z nieruchoma tablica (E), a jego pochewka (C) — z ruchoma tarcza (A), dzieki czemu ujawnia automatycznie ze zmiana daty zmia¬ ny dlugosci dnia i nocy.

3. Przyrzad wedlug zastrz. 1, zna¬ mienny tern, ze promien ruchomy fS) po- ziomnicy (D), majac zawsze kierunek pro¬ stopadly do krótszych, a równolegly do dluzszych boków przyrzadu, z obrotem tarczy (A) lub ze zmiana polozenia po- ziomnicy na jej obwodzie zmienia wielkosc kata, utworzonego z prostem ramieniem po- ziomnicy oraz oddalenie obu swoich liste¬ wek. Józef Migacz.t^J Do opisu patentowego Nr 6761. fo ^l TrK-UL/? ? «l • ¦Jim u«« \ d£ Druk L. Boguslawskiego, Warszawa. PL PL