PL67528B1 - - Google Patents

Description

Opublikowano: 15.VII.1973 •IZ KI. 42n,7/01 MKP G09b 27/00 9nlpl-;"i Twórca wynalazku: Jacek Trojanowski Wlasciciel patentu: I Liceum Ogólnoksztalcace im. Marii Sklodowskiej — —Ourie, Szczecin (Polska) Urzadzenie do demonstrowania pozornego ruchu cial niebieskich na tle gwiazd Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie do de¬ monstrowania pozornego ruchu cial niebieskich na tle gwiazd w procesie nauczania podstaw astrono¬ mii.Znane planetaria symulujace ruch planet na tle gwiazd, obserwowany z Ziemi, skladaja sie ze sta¬ lego ekranu sferycznego i sferycznej aparatury pro¬ jekcyjnej, dzialajacej w ciemni, na zasadzie nak¬ ladajacej sie projekcji filmowej ruchu planet lub innych cial niebieskich na stalym swietlnym tle gwiazd.Uzyskane przy pomocy znanego planetarium zja¬ wisko pozornego ruchu planet na tle gwiazd nie pozwala na zrozumienie kinematyki regularnego ruchu planety wywolujacej zjawisko pozornego ru¬ chu, np. w postaci petli, obserwowane z Ziemi.Celem wynalazku jest urzadzenie do audiowizual¬ nego nauczania podstaw astronomii w zakresie ru¬ chu cial niebieskich, ujmujace stosunkowo trudne do zrozumienia zjawisko pozornego ruchu cial nie¬ bieskich w sposób zrozumialy i przystepny na po¬ ziomie szkól srednich.Cel ten zostal osiagniety dzieki konstrukcji urza¬ dzenia, stanowiacego heliocentryczny uklad plane¬ tarny, skladajacy sie z eonajmniej dwóch orbit o róznych srednicach nachylonych do siebie pod katem ostrym. Ciala niebieskie na tych orbitach obrazujace Ziemie i obserwowana planete, polaczo¬ ne sa ze soba elementem stalym i (lub) promie¬ niem swietlnym o kierunku zgodnym z kierunkiem obserwacji.Sprzezenie promieniem stalym i (lub) swietlnym, poruszajacych sie z róznymi predkosciami kato- 5 wymi domniemanych cial niebieskich, na róznych orbitach pochylonych do siebie pod katem ostrym, pozwala na przedluzenie promienia, w plaszczyz¬ nie odpowiednio oddalonego ekranu, wyznaczac charakterystyczne krzywe ruchu cial niebieskich, na io przyklad petle, obserwowane z Ziemi, a wywodzace sie z regularnego ruchu planetarnego planet.Dla uatrakcyjnienia urzadzenia przyciemniony lecz przezroczysty ekran zostal przybrany wybra¬ nym ukladem gwiazd, widzianym na danym kon- !5 tynencie.Urzadzenie wedlug wynalazku wykazuje szereg korzystnych cech, z których najistotniejszymi sa: wysoka komunikatywnosc procesu dydaktycznego, wyrazajaca sie w 100%-wej jego skutecznosci, 20 mozliwosc demonstrowania w optymalnie krótkim czasie pozornego ruchu planet, wysoka atrakcyj¬ nosc procesu dla sluchacza, polegajaca na mozliwo¬ sci czynnego udzialu w prowadzeniu demonstracji ruchu, mozliwosc dowolnego sterowania ruchem 25 lub jego wstrzymywanie w zadanej fazie przy jed¬ noczesnym zachowaniu wystarczajacej dla potrzeb dydaktycznych dokladnosci obrazu.Wynalazek zostanie blizej wyjasniony na przyk¬ ladzie wykonania urzadzenia, pokazanego na rysun- 67 5283 ku, na którym fig. 1 przedstawia urzadzenie w przekroju pionowym, fig. 2 — kolejne fazy ruchu Ziemi i planety w ukladzie na plaszczyznie pozio¬ mej, a fig. 3 przedstawia widok fragmentu ekranu z krzywa pozornego ruchu planety.Urzadzenie wedlug wynalazku sklada sie z uk¬ ladu planetarnego o dwóch róznych orbitach, któ¬ rych plaszczyzny nachylone sa do siebie pod katem a. Obydwie orbity 1 i 2 sprzezone sa ze soba naj¬ korzystniej za posrednictwem lunety 3 i (lub) pro¬ mienia wodzacego 4. Mechanizm napedowy ukladu sklada sie z korby 5, której przedluzenie stanowi obrotowo ulozyskowany walek napedowy 7. Na walku napedowym 7 osadzony jest na stale beben .6, stykajacy sie sprezyscie lub ciernie z bebnem napedzanym 18 i kolo napedowe 8, najkorzystniej zebate, zazebione z kolem napedzanym 9 osadzo¬ nym na stale na walku napedzanym 10 zamoco¬ wanym obrotowo. Walek napedzany 10 zakonczo¬ ny jest przegubem Cardana 11, polaczonym z cen¬ trum ukladu obrazujacego Slonce 12.Centrum ukladu obrazujace Slonce 12 polaczone jest na stale z tarcza orbity Ziemi 1, nachylonej pod stalym katem a. Kolumna 16 przytwierdzona Jest na stale do podstawy kolumny 17. Beben na¬ pedzany 18 polaczony jest na stale z tuleja 19, osadzona obrotowo na kolumnie 16.Na bebnie napedzanym 18 w plaszczyznie orbity planety 2 zamocowana jest, podobnie jak Ziemia 13, w przegubie widelkowym 15 planeta 14.Ekran 20 w postaci wycinka czaszy, polaczony jest najkorzystniej na stale z podstawa 17.Luneta 3 jest wyposazona w soczewke skupiaja¬ ca i zródlo swiatla wywolujace promien wodzacy 4 — swietlny lub moze byc wyposazona w promien wodzacy 4 — staly, automatycznie wysuwany i do¬ ciskany teleskopowo do ekranu 20, w celu wyzna¬ czenia na ekranie 20* przykladowo, krzywej pozor¬ nego ruchu planety 21, obserwowanej z Ziemi 13.Przyrzad jest ponadto wyposazony w rekojesc 22 528 4 do trzymania przyrzadu w dowolnej pozycji pod¬ czas demonstrowania ruchu.Dzialanie urzadzenia polega na wprowadzeniu w ruch ukladu planetarnego recznie, przy pomocy * korby 5. Pokrecajac korba 5 w lewo lub w prawo, wprowadzamy w ruch za posrednictwem bebna na¬ pedowego 6, beben napedzany 18. Jednoczesnie za posrednictwem kola napedowego 8, kola napedza¬ nego 9, walka napedzanego 10, przegubu Cardana io 11 i kuli obrazujacej Slonce 12, wprowadzamy w ruch tarcze orbity planety 2. Dzieki sprzezeniu Zie¬ mi 13 i planety 14 przy pomocy przegubów widel¬ kowych 15 i suwliwie przesuwajacej sie lunecie 3 w planecie 14 nastepuje wodzenie promienia 4, 15 który na przedluzeniu w plaszczyznie ekranu 20 wyznacza krzywa pozornego ruchu planety 21.Kinematyke ukladu pokazano na fig. 2, która przedstawia poszczególne fazy ruchu coi — Ziemi 13 i ruchu co2 — planety 14, krazacych wokól Slonca 20 12 po orbitach 1 i 2 w ukladzie na plaszczyznie po¬ ziomej. Poszczególne slady Ziemi 13 sprzezone promieniem 4 ze sladami planety 14, na przedluze¬ niu promienia w plaszczyznie ekranu 20, dzieki nachyleniu orbit o kat a, wyznaczaja pokazany na 25 fig. 3, pozorny ruch o)3 — planety 14 o przyklado¬ wo podanej postaci w ksztalcie petli, jako krzywej pozornego ruchu planety 21. PL PL

Claims (1)

1. Zastrzezenie patentowe 30 Urzadzenie do demonstrowania pozornego ruchu cial niebieskich na tle gwiazd, obserwowanego z Ziemi, do nauczania podstaw astronomii, sklada¬ jace sie z eonajmniej dwóch orbit o róznych sred¬ nicach nachylonych do siebie pod katem a i ukladu 35 planetarnego heliocentrycznego, znamienne tym, ze ciala niebieskie na orbitach (1) i (2) obrazujace Ziemie (13) i obserwowana planete (14) polaczone sa ze soba elementem stalym i (lub) promieniem swietlnym (4), o kierunku zgodnym z kierunkiem 40 obserwacji.KI. 42n,7/01 67 528 MKP G09b 27/00 20 14 13 12 1 2 Fig. 1KI. 42n,7/01 67 528 MKP G09b 27/00 20 21 Typo Lódz, zam. 335/73 — 100 egz. Cena zl 10,— PL PL