Pierwszenstwo: Opublikowano: 31. V. 1973 67305 KI. 21e,17/02 MKP GOlr 17/02 CZYTELNIA Polskie) IzectypRftliftj ¦ Wspóltwórcy wynalazku: Janusz Krzywiec, Bogdan Wagrowski Wlasciciel patentu: Zaklad Doswiadczalny Elektronicznej Aparatury Po¬ miarowej „Eureka" przy Zjednoczonych Zakladach Elektronicznej Aparatury Pomiarowej „Elpo", Warszawa (Polska) Mostek róznicowy do pomiaru pojemnosci Przedmiotem wynalazku jest mostek róznicowy do pomiaru pojemnosci.W znanych ukladach mostkowych ido pomiaru pojemnosci inole plymmej dekady regulacyjnej spel¬ nia kondensator róznicowy o kacie pracy okolo ±90°, wlaczony w jeden z wezlów mostka. Dwie polówki kondensatora sa wlaczone w przylegajace galezie mostka, z rtym, ze jedna polówka jest wla¬ czona równolegle :z galezia zawierajaca mierzona pojemnosc, natomiast druga, równolegle z wysoko- stabilnym kondensatorem wzorcowym.Role pozostalych dwóch ramion mostka spelnia indukcyjny dzielmdik napiecia.Uklady tego itypu maja szereg wad, z których najwazniejsze to koniecznosc indywidualnego stro¬ jenia (kazdego egzemplarza kondensatora róznico¬ wego, nieliniowosc charakterystyki kondensatora rzedu l^/o, mozliwosc wystapienia niesymetrycz- nosoi uplywnosai polówek kondensatora oraz wy¬ soka jego cena.Celem wynalazku jest usuniecie wymienionych wad, przy jednoczesnym zachowaniu plynnosci re¬ gulacji w calym zakresie.Cel ten zostal osiagniety dzieki rozwiazaniu sta¬ nowiacemu przedmiot niniejszego wynalazku, w któ¬ rym jako plynna dekada regulacyjna jest uzyty potencjometr •wlaczany równolegle do dwóch ra¬ mion mostka, z których jedno zawiera wielkosc mierzona, a drugie wysokostahilny wzorcowy kon¬ densator, przy czyim, wspólny wierzcholek tych ra- 15 20 25 30 miom jest polaczony przez wzorcowy kondensator ze srodkowym odczepem potencjometru.Rozwiazanie wedlug wynalazku pozwala uniknac strojenia dekady, zapewnia duza liniowosc charak¬ terystyki oraz daje powazne efekty ekonomiczne, wynikajace z róznicy cen kondensatora róznioowe- igo i potencjometru.Wynalazek zostanie blizej wyjasniony na przy¬ kladzie przedstawionym na zalaczonym rysunku stanowiacym schemat ukladu mostka róznicowego.Indukcyjny dzielnik 1 napiecia, bedacy przykla¬ dowo wtórnym uzwojeniem transformatora, spel¬ niajacy role dwóch galezi mostka, wyposazony jest w odczepy niezbedne dla uzyskania szerokiego za¬ kresu pomiarowego.Pierwsze uzwojenie dzielnika jest polaczone z ra¬ mieniem mostka zawierajacym mierzona pojem¬ nosc 2, natomiast drugie wyprowadzenie, lub je¬ den z odczepów dzielnika 1, z wysokostabilnym 'wzorcowym kondensatorem 3. Równolegle do tych ramion mostka jest podlaczony potencjometr 4, przy czym, wspólny wierzcholek ramiom jest po¬ laczony ze srodkowym odczepem 5 potencjometru 4 przez wzorcowy (kondensator 6, którego opornosc pozorna jest duzo wieksza od opornosci wewnetrz¬ nej potencjometru 4.Dzialanie ukladu jest nastepujace: Napiecie wy¬ stepujace na indukcyjnym dzielniku 1 napiecia po¬ woduje przeplyw pradu w ramionach mostka. Wa- 6730567305 runek równowagi .mostka bedzie spelniony gdy prad przeplywajacy przez przekatna mostka zawie¬ rajaca .miernik 7 bedzie równy zero. Bedzie to mialo .miejsce wówczas, kiedy sumaryczny prad ramienia mostka zawierajacego pojemnosc 1 i rów¬ nolegla do niej czesc potencjometru 4, okreslona polozeniem odczepu 5 potencjometru, bedzie mial amplitude równa amplitudzie pradu plynacemu w ramieniu zawierajacym wysokostabilny wzorco¬ wy" kondensator 3 oraz pozostala czesc potencjo¬ metru, a faza tych pradów bedzie jednakowa.Prad przeplywajacy przez potencjometr 4 jest okreslony napieciem dzielnika 1, opornoscia okre¬ slanej czesci potencjometru oraz pozorna oporno¬ scia wzorcowego kondensatora 6. Wychodzac z za¬ lozenia, ze opornosc wewnetrzna potencjometru jest duzo -mniejsza od opornosci pozornej wzorcowego ¦kondensatora 6 mozna przyjac, ze przez potencjo¬ metr przeplywa prad czysto pojemnosciowy. Po¬ zwala to na skompensowanie, przez zmiane nasta- 20 wienia odczepu 5 potencjometru 4, pradu przeply¬ wajacego przez mierzona pojemnosc 2. PL PL