PL67193B1 - - Google Patents

Description

Pierwszenstwo: Opublikowano: 10.X.1969 (P 136 251) 28.11.1973 67193 KI. 42c,12 MKP GOlb 13/20 ICZYTELNIAI UKD Urzedu P-olenl©H*©go TVórca wynalazku: Karol Szeliga Wlasciciel patentu: Politechnika Warszawska, Warszawa (Polska) Urzadzenie do projektowania dzialek Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie do projekto¬ wania dzialek wedlug zadanej wartosci na podstawie granic kompleksów i granic konturów szacunku porów¬ nawczego gruntów okreslonych graficznie na mapie, sto¬ sowane szczególnie w scaleniu gruntów.Nie znane jest urzadzenie do projektowania dzialek wedlug zadanej powierzchni, a tym samym wedlug za¬ danej wartosci przy uwzglednieniu szacunku porównaw¬ czego gruntów.Znane dotychczas w geodezji metody projektowania dzialek to metoda analityczna i metoda przyblizona. Me¬ toda analityczna z uwagi na duza pracochlonnosc w za¬ sadzie nie jest stosowana w iscaleniu gruntów. Metoda przyblizona polega na projektowaniu sposobem kolej¬ nych przyblizen, co wiaze sie z koniecznoscia precyzyj¬ nego pobierania z mapy duzej ilosci miar, zapisywania ich w dzienniku obliczen oraz dokonywania na nich od¬ powiednich operacji rachunkowych i zapisywania wyni¬ ków posrednich, przy czym cykl tych czynnosci jest parokrotnie powtarzany dla kazdej z projektowanych dzialek do momentu uzyskania dostatecznego przyblize¬ nia zalozonej wartosci projektowanej dzialki.Przy projektowaniu metoda przyblizona najczesciej stoisowane sa nastepujace przyrzady: podzialka trans¬ wersalna z przenosnikiem, planimetr i arytmometr.Przyrzady te isluza do pobierania miar z mapy oraz wy¬ konywania obliczen powierzchni i wartosci poszczegól¬ nych przyblizen projektowanych dzialek.Znane jest równiez wykorzystanie do projektowania dzialek metoda przyblizona nomogramów iloczynowych 10 15 20 25 30 zamiast arytmometrów. Nomogramy te sa niekiedy sto¬ sowane lacznie z liczydlami nomogramowymi, zwlaszcza do projektowania wartosciowego dzialek gruntów w geo¬ dezji, które to liczydla sluza do. ulatwiania dokonywania odczytów z nomogramów.Wykorzystanie wyzej wymienionych nomogramów i liczydel nie stanowi istotnego ulatwienia projektowania przyblizonego, które z uwagi na koniecznosc stosowania ^sposobu kolejnych przyblizen pozostaje wciaz bardzo pracochlonne i prymitywne w swietle obecnego stanu techniki.Celem wynalazku jest wyeliminowanie koniecznosci stosowania sposobu kolejnych przyblizen w projektowa¬ niu metodami nieanalitycznymi, zmniejszenie w istot¬ nym stopniu pracochlonnosci projektowania oraz po¬ prawa warunków pracy zwiazanej z projektowaniem.Zadanie techniczne polega na opracowaniu urzadzenia, które by przy uwzglednieniu szacunku porównawczego gruntów obliczalo i wykazywalo w spoisób ciagly war¬ tosc pola zawartego miedzy zadanymi granicami kom¬ pleksów i granica dzialki uprzednio zaprojektowanej, a prosta przesuwana równolegle do zalozonego kierunku szukanej granicy projektowanej dzialki.Cel ten zostal osiagniety przez opracowanie urzadze¬ nia do projektowania dzialek, które posiada kilka ze¬ spolów, których podstawy polaczone sa z plyta i naczy¬ niem, stanowiac konstrukcje nosna urzadzenia, która za posrednictwem kól spoczywa na podstawie urzadzenia, przy czym dwa kola oparte sa o- wyprofilowana czesc podstawy, natomiast kazdy z zespolów sklada sie z szy- €71936719% ny osadzonej suwliwie w prowadnicy prostopadlej do plaszczyzny przechodzacej przez os wyprofilowanej cze¬ sci podstawy i prostopadlej do tej podstawy, a do osi szyny zamocowana jest obrotowo listwa, o która, opiera sie popychacz tloka osadzonego w cylindrze zamocowa¬ nym na stale na podstawie zespolu, który to cylinder polaczony jest za posrednictwem naczynia z cylindrami pozostalych zespolów i cylindrem wypadkowym, w któ¬ rym osadzony jest tlok polaczony z tlokami poszczegól¬ nych zespolów za posrednictwem cieczy znajdujacej sie w cylindrze wypadkowym, naczyniu i cylindrach zespo¬ lów, zas na popychaczu tloka osadzonego w cylindrze wypadkowyym zamocowane jest kólko calkujace opie¬ rajace sie o kolo napedowe, które fto kólko calkujace jest polaczone z osia licznika obrotów.Szyna kazdego z zespolów posiada w swej czesci prze¬ ciwleglej do osi podzialke sluzaca do ustawiania listwy pad katem do szyny, zas listwa posiada w swej czesci stykajacej sie z podzialka zatrzask sluzacy do unieru¬ chamiania listwy wzgledem podzialki. Kazdy z zespo¬ lów posiada wodzik, przy czyim osie wszystkich wodzi¬ ków sa wzajemnie równolegle.Przyklad wykonania urzadzenia wedlug wynalazku pokazany jest na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia schemat urzadzenia w widoku perspektywicznym, fig. 2 przedstawia przekrój cylindrów i naczynia wzdluz limii A—A z fig. 1, a fig. 3 przedstawia jeden z zespolów urzadzenia w widoku z góry.Urzadzenie posiada kilka zespolów 1—8. Podstawy 9—16 poszczególnych zespolów polaczone sa nierucho¬ mo z jednej strony z plyta 17, z drugiej strony z naczy¬ niem 18, co stanowi konstrukcje inosna .urzadzenia, która za posrednictwem kola napedowego 19, kola kierujacego 20 i kola nosnego 21 spoczywa na podstawie 40 urzadze¬ nia. Kolo napedowe 19, kolo kierujace 20 i wyprofilo¬ wana czesc 22 podstawy 40 zapewniaja kierunek prze¬ suwu urzadzenia równolegly do osi glównej urzadze¬ nia X.Kazdy z zespolów 1—8 njp. zespól 1 sklada sie z szy¬ ny 23 osadzonej suwliwie w prowadnicy 24 prostopadlej do plaszczyzny przechodzacej przez os wyprofilowanej czesci 22 podstawy 40 i prostopadlej do tej podstawy, a do osi szyny 25 zamocowana jest listwa 26, o która opiera sie popychacz 29 tloka 28 osadzonego w cylin¬ drze 27 zamocowanym na stale na podstawie 9 zespolu.Polozenie listwy 26 w stosunku do szyny 23 ustawiane jest pod katem a za pomoca podzialki 30, a do unieru¬ chamiania listwy 26 w stosunku do szyny 23 sluzy za¬ trzask 38 zamocowany na listwie 26.Cylinder 27 polaczony jest za posrednictwem naczy¬ nia 18 z cylindrem wypadkowym 31, w którym osadzo¬ ny jest tlok 32, na którego popychaczu 33 równoleglym do kola napedowego 19 i przecinajacym jego os obrotu O9 osadzone jest obrotowo kólko calkujace 34 opieraja-. ce sie o kola napedowe 19. Kólko calkujace 34 jest po¬ laczone równiez z licznikiem obrotów 36 osia licznika 35. Tloki poszczególnych zespolów 1—8 i tlok 32 cy¬ lindra wypadkowego 31 polaczone sa wzajemnie ze so¬ ba ciecza 37 wypelniajaca naczynie 18, cylindry zespo¬ lów 1—8 i cylinder wypadkowy 31. W wyniku takiego polaczenia poszczególnych czesci urzadzenia odleglosc b kólka calkujacego 34 od osi obrotu O9 kola napedowe¬ go 19 jest funkcja wielkosci katów a nachylenia listew poszczególnych zespolów 1—8 do ich szyn oraz odle¬ glosci Y poszczególnych osi „Oir^s^ wodzików od osi glównej X urzadzenia. Funkcje te wyznacza sie w spo¬ sób nastepujacy.Dla kazdego z zespolów np. zespolu 1 kat a jest to 5 kat zawarty miedzy szyna i polaczona z nia listwa, przy czym jego wartosc dodatnia mierzona jest w kierunku do cylindra. Yi jest to oidleglosc osi 0i wodzika od osi glównej X urzadzenia. Przesuniecie ai popychacza 29 tloka, a tym samym i tloka 28, wynosi: ai = Yitgai. 10 Ogólnie dla kazdego z zespolów w ilosci n: aA = Yitgai.Zakladajac, ze srednica cylindra wypadkowego 31 jest równa srednicy kazdego z cylindrów zespolów 1—8, a przy zerowej wartosci wszystkich katów ai kólko calku¬ jace 34 jest styczne z kolem napedowym 19 na osi 0g 15 kola napedowego, odleglosc b kólka calkujacego 34 od n osi O9 kola napedowego 19 wynosi: b = £ SLit tj. b = 20 =£ Yitgai, gdzie n ilosc zespolów, w tym przypad- 1 ku 8. Oznaczajac najwieksza wartosc kata a, jaka wy¬ znacza skrajna kreska podzialki 30 przez a0, Lga0 = K.Stala K odpowiada najwiekszej wartosci 1 hektara grun¬ tu wedlug szacunku porównawczego. Przyjmujac nip. 10 przedzialów szacunku porównawczego: 0,1, 0,2, 1,0 i tylez przedzialów o wartosci ujenunej: —0,1, —0,2, — 1,0, poszczególne kreski podzialki 30 wyznaczaja katy ai, ci2,.. aio, an, ze tgai = 0,lK, tga2 = 0,2K, tgaio = l,OK oraz 30 tgan = -0,1 K, tg szczególne wielkosci 0,1, 0,2,.... 1,0, —0,1, —0,2,.... — 1,0 oznaczamy odpowiednio: Wi, W2, Wm, ....W20- Zatem ai = YiWmK, b = K £ YiWm. 1 35 W wyniku przesuniecia urzadzenia o dowolnie mala wielkosc dx kazdy punkt kola napedowego 19 obróci dx sie wokól jego osi O9 o kat p = ~, gdzie R — promien iv kola napedowego 19. To z kolei powoduje zakreslenie przez kazdy punkt polozony na okregu kólka calkujace- dxb go 34 luku o dlugosci: 1 = |3b, tj. 1 45 , co odpo- XV 1 wlada obrotowi kólka calkujacego 34 o kat: y = % gdzie- r — promien kólka calkujacego 34; ostatecznie wielkosc dxb tego obrotu wynosi: Y = ~^~T* Oznaczajac przez M Rr ilosc obrotów kólka calkujacego 34, M = 50 dxb 2n R r . Z uwagi na stale wielkosci poszczególnych czynników w 1 wyrazeniu jego wartosc jest stala, oznaczmy ja: 1 M T=——. Zatem: M=dxbT oraz b=—"• Podsta- 55 2;uRr dxT wiajac wartosc b uprzednio wyznaczona, otrzymamy: M n n — = K£ Yi n 60 Oznaczajac TK=N, otrzymamy: M = dx N £ Yi(Wm)i, l co rozwijajac otrzymamy: M=:N[Yidx(Wm)i + Y2dx (Wm)2 + + Yndx(Wm)n] lub inaczej: M=N[dPi - (Wm)! + dP2 65 oznacza dowolnie maly element pola.67193 Tak wiec, ilosc M obrotów kólka calkujacego 34 jest równa iloczynowi stalej N przez sume iloczynów pól trapezów, które sa zawarte miedzy liniami zakreslanymi przez poszczególne osie Oi—Os wodzików, a osia glów¬ na X urzadzenia, przez nastawione na odpowiadajacych im zespolach 1—8 wartosci jednostkowe W^ szacunku porównawczego gruntów.Urzadzenie ustawia sie na mapie w taki sposób, alby os glówna X urzadzenia byla prostopadla do zalozonego kierunku szukanych granic projektowanych dzialek. W plaszczyznach prostopadlych do mapy i przechodzacych przez poszczególne granice konturów i kompleksów ustawia sie prowadnice wodzików, czego nie pokazano na rysunku, przy czym wysokosci nad mapa poszczegól¬ nych prowadnic sa zróznicowane odpowiednio do wy¬ sokosci woidizików poszczególnych zespolów 1—8. Tak ustawione prowadnice wodzików sa unieruchomione w stosunku do mapy.Z kazda z prowadnic sprzega sie odpowiedni zespól 1—8 przez ustawienie wodzika zespolu na prowadnicy wodzika. Takie ustawienie prowadnic wodzików i wo¬ dzików poszczególnych zespolów 1—8 powoduje to, ze przy przesuwaniu urzadzenia wzdluz jego osi glównej X osie Oi—Os wodzików przesuwaja sie po liniach po¬ szczególnych granic kompleksów i konturów, a tym sa¬ mym nastepuje odpowiedni przesuw poszczególnych ze¬ spolów 1—8 w kierunku prostopadlym do osi glównej X urzadzenia. Listwe kazdego z zespolów 1—8 ustawia sie przy pomocy poidzialki 30 i zatrzasku 38 na taka wartosc 'jednostkowa szacunku porównawczego gruntów, jaka wynika z róznicy wartosci jednostkowej szacunku konturów rozgraniczanych linia, na której jest ustawio¬ ny wodzik tego zespolu, przy czym odjemna jest zaw¬ sze wartosc jednostkowa konturu polozonego blizej osi glównej *X urzadzenia. Z kolei przesuwa sie urzadzenie do pokrycia sie plaszczyzny osi wodzików z granica dzialki uprzednio zaprojektowanej i kasuje sie licznik.Zaprojektowanie dzialki, tj. wyznaczenie na mapie granicy dzialki o zadanej wartosci w obszarze ograni¬ czonym granicami kompleksów i granica dzialki uprzed¬ nio zaprojektowanej, polega na przesuwaniu urzadzenia wzdluz jego osi glównej X w kierunku przeciwnym do obszaru dzialki uprzednio zaprojektowanej do momen¬ tu uzyskania na liczniku 36 zadanej wartosci, W którym to momencie plaszczyzna osi wodzików wyznacza szu¬ kana granice projektowanej dzialki. Analogicznie wy¬ znacza sie granice nastepnych projektowanych dzialek w danym kompleksie.Przyklad ustawienia urzadzenia i poszczególnych jego elementów przedstawiono na rysunku fig. 1, na którym: AB — gTanioa dzialki uprzednio zaprojektowanej, AD i BO — granice kompleksów, e, f, g, h — granice kon- tuTÓw szacunku porównawczego gruntów, liczby w po¬ staci ulamków dziesietnych w obwódkach — nastawy listw poszczególnych zespolów na podzialkach, liczby dziesietne bez obwódek — wartosci jednostkowe sza¬ cunku porównawczego poszczególnych konturów.Zastosowanie urzadzenia do projektowania dzialek w pracach geodezyjnych daje iszczególne korzysci, gdyz eli¬ minuje koniecznosc stosowania sposobu kolejnych przy¬ blizen, który z natury rzeczy jest bardzo pracochlonny, zmniejszajac przez to w duzym stopniu pracochlonnosc projektowania. Eliminuje ono calkowicie koniecznosc 5 pobierania miar z mapy, zapisywania ich, wykonywania na nich odpowiednich operaoji rachunkowych i zapisy¬ wania wyników posrednich, co w duzym stopniu zmniejsza pracochlonnosc projektowania, a poza tym znacznie ogranicza prawdopodobienstwo popelnienia 10 bledów. Poza tym eliminuje ono do minimum ilosc czynnosci wykonywanych recznie w sposób precyzyjny, co poprawia warunki pracy. Istotna zaleta natury do¬ kladnosciowej urzadzenia jest to, ze blad obliczanych wartosci gruntu nie jest iloczynem bledów powierzchni 15 odnosnych konturów przez odpowiadajace im wartosci jednostkowe szacunkiu porównawczgeo, jak to ma miej¬ sce we wszystkich dotychczasowych sposobach projekto¬ wania metoda nieanalityczna, a iloczynem bledów po¬ wierzchni przez róznice wartosci jednostkowych szacun- 20 ku porównawczego sasiadujacych ze soba konturów. PL PL

Claims (3)

1. Zastrzezenia patentowe 25 1. Urzadzenie do projektowania dzialek, znamienne tym, ze posiada kilka zespolów (1—8), których podsta¬ wy (9—16) polaczone sa z plyta (17) i naczyniem (18), stanowiac konstrukcje nosna urzadzenia, która za po¬ srednictwem kól (19, 20 i 21) spoczywa na podstawie 30 (40) urzadzenia, przy czym dwa kola oparte sa o wy¬ profilowana czesc (22) podstawy (40), natomiast kazdy z zespolów (1—8) sklada sie z szyny (23) osadzonej suwli- wie w prowadnicy (24) prostopadlej do plaszczyzny prze¬ chodzacej przez os wyprofilowanej czesci (22) podstawy 35 (40) i prostopadlej do tej podstawy, a do osi szyny (25) zamocowana jest obrotowo listwa (26), o która opiera sie popychacz (29) tloka (28) osadzonego w cylindrze (27) zamocowanym na stale na podstawie (9) zespolu, który to cylinder (27) polaczony jest za posrednictwem 40 naczynia (18) z cylindrami pozostalych zespolów (2—8) i cylindrem wypadkowym (31), w którym osadzony jest tlok (32) polaczony z tlokami poszczególnych zespolów (1—8) za posrednictwem cieczy (37) znajdujacej sie w cylindrze wypadkowym (31), naczyniu (18) i cylindrach 45 zespolów (1—8), zas na popychaczu (33) tloka (32) osa¬ dzonego w cylindrze wypadkowym (31) zamocowane jest kólko calkujace (34) opierajace sie o kolo napedo¬ we (19), które to kólko calkujace (34) polaczone jest z osia (35) licznika obrotów (36). 50

2. Urzadzenie wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze szyna (23) kazdego z zespolów (1—8) posiada w swej czesci przeciwleglej do osi (25) podzialke (30), zas listwa (26) posiada.w iswej czesci stykajacej sie z podzialka (30) 55 zatrzask (38).

3. Urzadzenie wedlug zastrz. 1 i 2, znamienne tym, ze kazdy z zespolów (1—8) posiada wodzik (39), przy czym osie (0i—Os) wszystkich (wodzików sa wzajemnie równolegle.Kl.42c.12 67193 MKP GOIb 13/20 cs^co^r- lo co r^coKI. 42c,12 67193 MKP GOlb 13/20 ?6 K. A-A 27 28 Fig. 2 M 37 3/ 32 33 3i 35 36 Fig.3 PL PL