PL66769B1 - - Google Patents

Description

Pierwszenstwo: OpuMifeowaino: 15.Y.1973 66769 KI. 12o,25 MKP C07c 35/08 lCZYlUuTiAj 1 3 i I Urzedu r :¦;-.¦!:ic".;-r.go | Wspóltwórcy wynalazku: Janusz Kulesza, Józef Góra, Kazimiera Ko- wailska, Zofia Dogielska Wlasciciel patentu: Politechnika Lódzka, Lódz (Polska) Sposób wytwarzania 1-izopulegolu z d-cytronellalu Przednaiotem wynalazku jest sposób wytwarza¬ nia 1-izopulegolu z d-cytrcnellalu lub jogo kon¬ centratu, stanowiacego pólprodukt do syntezy 1-(mentolu.Znanie sa sposoby wytwarzania l-izopulegolu polegajace na katalitycznej lub termicznej cykli- zaicjii d-cytronelilaflu do mieszaniny istereoizomerycz- nych alkoholi, zlozonej z 1-izopulegolu, d-neo-izo- pulegolu, l-izoJizopulegolu i d-neoizo-izopulegolu.Katalityczna cyklizacje d-cytronellalu przepro¬ wadza sie w obecnosci zelu krzemionkowego lub sproszkowanej miedzi w temperaturze 130 —150°C albo w obecnosci wodorków miedzi, niklu, cynkiu, kdbaltu, zelaza, platyny, palladu, rutenu lub ich mieszanin w atmosferze gazu obojetnego w tem¬ peratuirze okolo 200 0|C. Termiczna zas cyikliizacje d-cytronefllalu przeprowaldza sie w temperaturze 180 — 200°C w ciajgu okolo 30 godzin w atmosferze gazu obojetnego.Wydajnosc procesu cyklizacji znanych sposobów oraz zawartosc w mieszaninie izomerycznych izo- pulególi 1-izopulegolu uzalezniona jest od rodzaju uzytego katalizatora i wairumków prowaidzenlia pro¬ cesu. Wydajnosc *a waha sie w granicach 56 — 67%.Podstawowa wada znanego sposobu wytwarzania l^izopulegolu droga katalitycznej cykOiizacji d-cy*t- ronellalu jest wystepowanie duzych ilosci ubocz¬ nych produktów tworzacych sie podlczas reakcji, które obnizaja wydajnosc procesu i utrudniaja wy¬ dzielenie czystego 1-izopulegolu. Natomiast wada 10 15 20 as 20 procesu termicznej cykliizacji jest koniecznosc prowadzenia reakcji w wysokiej temperaituirze oko¬ lo 200°C, oraz zachowania warunków beztleno¬ wych.Celem wynalazku jest zmniejszenie wad sposo¬ bów znanych oraz otrzymanie produktu o wyso¬ kiej czystosci.Cel ten zgodnie z wynalazkiem osiagnieto w ten sposób, ze d-cytroneBal ogrzewa sie w srodowisku weglowodorów aromatycznych takich jak toluen, ksylen,kuimeniwobecnosci synitetycznych glinokrze- mdanów o stiuiktuirze soaibenitów kapilarnych jako katalizatora, w temperaturze wrzenia mieszaniny, po czym w znany sposób oddziela sie w tempera¬ turze ponizej — 60°C wykrystalizowany 1-izopulegol, zas pozostale skladniki w postaci przesaczu stereo- izomeryoznycn izopulegold poddaje sie izomeryza¬ cji do il-izopulegolu przez ogrzewanie w tempe¬ raturze 180 — 2(20°C w obecnosci izopulegolanu so¬ dowego lub potasowego jako katalldzaitora w at¬ mosferze gazu obojetnego.Stosowany w tym sposobie katalizator nie de- zaktywuje sie co zezwala na kilkakrotne uzywaniie go do reakcji. CykUizacja d-cytoonellalhi sposobem wedlug wynalazku zachodzi z wydajnoscia okolo 90% i przebiega bardziej stereospecyficznde niz w jakimkolwiek znanym sposobie.W sposobie wedfluig wynalazku jedna czesc wa¬ gowa d-cytronellalu lulb jego koncentratu ogrzewa sie w temperaturze wrzenda mieszaniny z 1 — 3 66 76966 769 3 czesci weglowodorów aromatycznych takich jak: tokiem, ksylen, kunien i inne w obecnosci 0,01 — 0,2 czesci wagowych katalizatora, otaylmiujac miesza¬ nine o skladzie: 1-izopulegolu 71 — 72%, d-neo-izopulegolu 19 — 22%, 1-izo-izopulegolu 6 — 7%, d-neoizo-izopulegolu 1 — 2%.Z mieszaniny tej w znany sposób, na drodze wy- mrazania w temperaturze ponizej — 60°C, wyodreb¬ nia sie okolo 50% 1-dlzopulegoliu, zas przesacz o skladzie: 1-izopulegolu 45%, d-neo-izopulegdlu 40%, l-izo-dizopojileigolju '12%, d-neoizo-izopulegolu 3%, poddaje sie izomeryzacji w temperaturze 180 — —220QC w atooslfierze gazu obojetnego w obecnosci izopulegolanu sodowego, otrzymujac mieszanine izomerycznych alkoholi o skladzie: il-izopulegolu 73%, neo-iizopullegolu 23%, iizo^izopulegohi 4%, z której przez ponowne wymirazanie w tamperatiu- rze ponizej —60°C, wyodrebnia sie 1-izopulegol.(Nizej podany .przyklad ilustruje sposób wedlug wynalazku inie ograniczajac jego zakresu.P r z y k l ad. 1100 g 85% d-cyWiellalu (ng1 = —1,4495, [a]^ =4,2°) zmieszano z 2O0g ksylenu, po czym dodano 100 ig sproszkowanego glinokrze- niianowego katalizatora i ogrzewano pod chlodnica zwrotna w temperaturze 140°C wciagiu 6,5 godziny.Nastepnie oddzielono katalizator, oddestylowano rozpuszczalnik i pozostalosc przedestylowano, odbie¬ rajac firakcje izopulegolu :w temperaturze wrzenia tilO — 1.14°C pirzy 35mm Hg, n§* =1,4715 w ilosci 744 g azyM 88% w przelicizeiniu na 100% cytrone!- lahi. Otrzymana w ten sposób mieszanine stereoizo- meryicznych izopulegoli rozpuszczono w 750 ml 10 20 25 35 etenu nawowego i oziebiono do temperatury —.65°C i odwirowano krystaliczny osad 1-izopulegolu ,20 w ilosci 344g (mg =1,4704, [alg* = ^20,1°). Z prze¬ saczu po oddestylowanliu eteru naftowego otrzyma¬ no 395 g mieszaniiiny stereoiizoimerytcznych izopule¬ goli (nf3° =1,47.31, [ tej dodano 45 g sodu i ogrzewano pirzez 10 godiziin w temperaturze 185°C. Nastepnie obnizono tempe¬ rature do 80°C, dodano 1000 ml wody, oddzielono warstwe organiczna, przemyto ja do odczynu obo¬ jetnego i przedestylowano otrzymujac 350 g pro¬ duktu o temperaturze wrzenia 111 — lil6°C przy 37 mm Hg i (n^0 =1,4830) zawierajacego 73% 1-izo¬ pulegolu, 23% neo-iizopulegollu li .4% . izopulegofliu.Z produktu tego przez wymrazanie w temperaturze —65°C otrzymano 150 g chromatograficznie czyste¬ go 1-izopulegolu ii 1195 g mieszaniny stereoizome- rycznych 'izopulegoli. PL PL

Claims (1)

Zastrzezenie.patentowe''" Sposób wytwarzania

1-izopulegolu z d-cyfcronel- lalu lub jego koocentratu, znamienny tym, ze d-cytroinellal ogrzewa sie w srodowisku weglowo¬ dorów aromatycznych takich jak toluen, ksylen, kumen w temperaturze wrzenia mieszaniny w oJbecnosci syntetycznych iglinokirzernianów jako katalizatora, przy czym na jedna czesc wagowa d-cytronellalu przypadaja trzy czesci wagowe we¬ glowodoru aromatycznego i 0,01 — 0,2 czesci wago¬ wych katalizatora, po czym w znany sposób przez wymrazanie oddziela sie krystaliczny 1. -izopiulegol, zas pozostale skladniki w postaci przesaczal stereo- izomerycznych izopulegoli poddaje sie izomeryza¬ cji do 1. -izopulegolu przez ogirzewanie w tempera¬ turze 180:—220°C w obecnosci izopulegolaniu sodo¬ wego lub potasowego w atoiosiferze gaziu obojetne¬ go i ponownie w znany- sposób przez wymrazanie oddziela sie i-izopulegdl. Typo Lódz, zam. 1265/72 — 105 egz. Cena zl 10.- PL PL