PL66638B1 - - Google Patents

Description

Pierwszenstwo: Opublikowano: 15.111.1973 66638 KI. 6b,29 MKP C12f 5/00 UKD Wspóltwórcy wynalazku: Andrzej Orszagh, Barbara Danielczyk, Marek Czelej, Bazyli Semeniuk, Andrzej Gumulka, Stanislaw Pogorzelski, Bogdan Zaleski, Tadeusz Muszkat, Ireneusz Augustynowicz Wlasciciel patentu: Uniwersytet Warszawski, Warszawa (Polska) Srodek skazajacy do spirytusu Przedmiotem wynalazku jest ogólny srodek ska¬ zajacy do spirytusu, stosowany przy produkcji de¬ naturatu, tj. srodek rozpuszczalny w spirytusie i na¬ dajacy mu cechy artykulu niekonsumpcyjnego.Stosowane dotychczas najbardziej efektywne ska- zalniki ogólne sa w wiekszosci mieszaninami wielo¬ skladnikowymi, zawierajacymi jako podstawowe skladniki nastepujace grupy zwiazków chemicz¬ nych: weglowodory alifatyczne i aromatyczne; zwiazki tlenowe, takie jak alkohole, fenole, ketony, aldehydy, etery, estry; zwiazki siarki, takie jak merkapteny i heterocykliczne zwiazki siarki; zwiaz¬ ki azotowe, takie jak pirydyne, chinoline i ich po¬ chodne oraz nitryle, jak równiez chlorowcopochodne zwiazki organiczne.Baze surowcowa do wytwarzania skazalników ogólnych stanowia najczesciej produkty suchej de¬ stylacji drewna, smola weglowa, ropa naftowa i produkty syntezy tlenku wegla i wodoru.Z produktów suchej destylacji drewna, jako ska- zalniki ogólne stosowano przede wszystkim frakcje metanolowa (o róznie w poszczególnych opisach patentowych okreslonych granicach temperatur wrzenia) oraz surówke metanolowa z dodatkiem in¬ nych substancji, np. chlorofenoli badz zwiazków terpenowych lub kreozotowych. Stosowano takze lekka frakcje oleju kwasnego ze smoly drzewnej, wrzaca ponizej 85°C i frakcje oleju allilowego wrzaca w granicach 56—81°C. 15 20 25 30 Do efektywnych skazalników ogólnych uzyskiwa¬ nych z produktów przerobu smoly weglowej naleza przede wszystkim mieszaniny zasad pirydynowych.Znane sa takze skazalniki zawierajace wyodrebnio¬ ny ze smoly fenol, krezole, ksylenole, i ich pochod¬ ne. Dobre wlasnosci skazajace maja mieszaniny al¬ kilowych fenoli i eterów fenolowych otrzymywane przez kondensacje surowych frakcji fenolowych z alkoholami alifatycznymi.Wiele skazalników ogólnych uzyskuje sie z pro¬ duktów przeróbki zachowawczej i rozkladowej ropy naftowej. Jako skazalniki stosowano sama rope, frakcje uzyskiwane podczas destylacji rurowo-wie- zowej oraz oleje po-krakingowe i po-rafinacyjne.Wykorzystywano równiez produkty surowe, jak i poddawane dalszej przeróbce chemicznej. Na przyklad, jako skazalnik stosowano frakcje kwasna z krakingu o granicach wrzenia 80—150°C, pod¬ dana chlorowaniu, a nastepnie hydrolizie i pozba¬ wiona nierozpuszczalnych w wodzie pozostalosci oleistych. Innym skazalnikiem z tej grupy byl pro¬ dukt o duzej zawartosci weglowodorów nienasyco¬ nych, dobrze rozpuszczalny w 78%-wym alkoholu etylowym — uzyskiwany przez przepuszczanie nad katalizatorem w temperaturze 600°C mieszaniny par ropy i pary wodnej.Wada dotychczas stosowanych skazalników bylo to, ze stanowily one mieszaniny substancji o po¬ krewnym charakterze chemicznym. Przy dluzszym uzytkowaniu, pokrewienstwo chemiczne skazalni* 66 6383 ków srodka skazajacego jest czynnikiem ulatwia¬ jacym opracowanie sposobów jego usuwania. Po¬ krewne chemicznie skladniki nadaja skazalnikowi cechy charakterystyczne dla okreslonego rodzaju zwiazków chemicznych, co powoduje pewna jedno- 5 stronnosc wlasnosci skazalnika. Wada jest równiez obecnosc w artykule powszechnego uzycia, jakim jest denaturat, tak toksycznych substancji, jak za¬ sady pirydynowe lub metanol.Celem wynalazku jest opracowanie ogólnego 10 srodka skazajacego, który zawieralby skladniki o róznorodnym charakterze chemicznym, byl nowy pod wzgledem skladu chemicznego i nie zawieral substancji silnie toksycznych.Wedlug wynalazku srodek skazajacy stanowi mie- 15 szanine nastepujacych niewykorzystanych produk¬ tów ubocznych przemyslu chemicznego: Frakcja aromatyczna o gestosci 0,842 g/cm3 w 15°C, przepuszczalnosci swiatla 81%, liczbie zmetnienia 0 i temperaturze wrzenia 45°— 20 —200°C. Frakcje aromatyczna uzyskuje sie przy rozdzielaniu produktów pirolizy benzyn. Zawiera ona okolo 70% weglowodorów aromatycznych, z tego frakcji benzenowej o temperaturze wrzenia 78—82°C — 14%, frakcji toluenowej o temperaturze 25 wrzenia 108—112°C — 23%, frakcji ksylenowej o temperaturze wrzenia 134—137°C — 20%. We frakcji aromatycznej znajduje sie ponadto okolo 23% weglowodorów nienasyconych oraz niewielki procent okolo 5 weglowodorów parafinowych. 30 Oleje ketonowe o gestosci 0,906 g/cm3 w 15°C, przepuszczalnosci swiatla 94%, liczbie zmetnienia 0 i temperaturze wrzenia 50—170°C.Jest to frakcja wyodrebniona ze smoly drzewnej, jako calosc nierozpuszczalna w wodzie, zawierajaca 35 glównie zwiazki tlenowe: alkohole, aldehydy i ke¬ tony.Frakcja kumenowa o gestosci 0,866 g/cm3 w 15°C, przepuszczalnosci swiatla 100%, liczbie zmetnienia 0 i temperaturze wrzenia 140—176°C. 40 Frakcja kumenowa uzyskiwana jest w procesie al¬ kilowania benzenu. Wyzej wrzace skladniki otrzy¬ mywane po wydzieleniu za pomoca destylacji glównego skladnika — etylobenzenu stanowia frak¬ cje kumenowa zlozona glównie z weglowodorów 45 aromatycznych, w tym w okolo 30% z kumenu.Frakcja wyzszych alkoholi alifatycznych z syntezy „OXO" (a 1 i f a 1) o gestosci 0,845 g/cm3 w temp. 15°C, przepuszczalnosci swiatla 12%, liczbie zmetnienia 50 0,5 i temperaturze wrzenia 80—160°C. Jest to mie¬ szanina weglowodorów alifatycznych i zwiazków tlenowych, glównie wyzszych alkoholi otrzymywana w procesie ,,OXO".Frakcja benzynowa o gestosci 55 0,738 g/cm3 w 15°C, przepuszczalnosci swiatla 100%, liczbie zmetnienia 0 i temperaturze wrzenia 90°— —150°C. Frakcja benzynowa jest mieszanina otrzy¬ mywana z wiezy atmosferycznej w procesie desty¬ lacji ropy i zawierajaca srednio weglowodorów: pa- 60 rafinowych (izomeryczne heptany i oktany) — 70%, naftenowych — 20%. Pozostalosc zawiera niewielkie ilosci weglowodorów aromatycznych.Ogólny srodek skazajacy wedlug wynalazku sta¬ nowi mieszanine co najmniej dwóch skladników w 65 638 4 stosunku: 5—95 : 95—5 cz^sei objetosciowych frakcji aromatycznej o temperaturze wrzenia 45—200°C, korzystnie 70—160°C i/lub frakcji - benzynowej o temperaturze wrzenia 90—150°C, korzystnie 100— —140°C i/lub frakcji kumenowej o temperaturze wrzenia 140—176°C, korzystnie 150—160°C i/lub frakcji olejów ketonowych o temperaturze wrzenia 50—170°C, korzystnie 60—160°C i/lub alifalu o tem¬ peraturze wrzenia 80—160°C, korzystnie 90—120°C.Ze wzgledu na zawartosc alifalu i frakcji kume¬ nowej przy braku odrazajacego zapachu, skazony spirytus uzyskuje przykry, odrazajacy smak. Za¬ wartosc oleju ketonowego nadaje denaturatowi wlas¬ ciwosci zachowania ostrzegawczych wrazen zapa¬ chowych, nawet przy bardzo duzych rozcienczeniach woda. Spirytus skazony wymienionymi srodkami przy rozcienczaniu woda do mocy konsumpcyjnej ulega trwalemu zmetnieniu, wywierajacemu wyraz¬ ne wizualne dzialanie ostrzegawcze. Istotna zaleta skazalnika wedlug wynalazku jest równiez to, ze nie mozna go usunac z denaturatu najbardziej do¬ stepnymi ze znanych sposobów odkazania to znaczy: przez destylacje, saczenia przez wegiel aktywny, chleb, wode i tym podobne. Jest oczywiste, ze we¬ dlug wynalazku srodek skazajacy moze byc mie¬ szanina dwóch, trzech, czterech i pieciu wyzej wy¬ mienionych skladników w dowolnym stosunku.Wynalazek wyjasniaja blizej nastepujace przy¬ klady: Przyklad I. Do 80 czesci objetosciowych frakcji aromatycznej dodaje sie w temperaturze 18°C, 20 czesci objetosciowych alifalu. Po zmiesza¬ niu skladników pozostawia sie je na okres 36 godzin do uzyskania calkowicie klarownej mieszaniny 0 gestosci 0,857 g/cm3, przepuszczalnosci swiatla 27% i liczbie zmetnienia 0.Do 99 czesci objetosciowych spirytusu o mocy 92%, barwionego alkoholowym roztworem fioletu krystalicznego o stezeniu 18 mg/l, dodaje sie 1 czesc objetosciowa skazalnika sporzadzonego we¬ dlug przykladu i uzyskuje sie denaturat odpowia¬ dajacy normie PN-61-A-79532.Przyklad II. Do 70 czesci objetosciowych frakcji aromatycznej dodaje sie w temperaturze 18°C — 20 czesci objetosciowych alifalu i 10 czesci objetosciowych olejów ketonowych. Po zmieszaniu skladników pozostawia sie na okres 48 godzin do uzyskania calkowicie klarownej mieszaniny o ge¬ stosci 0,859 g/cm3 w 15°C, przepuszczalnosci swiatla 37% i liczbie zmetnienia 0.W celu sporzadzenia denaturatu z tym skazalni- kiem postepuje sie tak jak w przykladzie I.Przyklad III. Do 50 czesci objetosciowych frakcji aromatycznej dodaje sie w temperaturze lgoc — 30 czesci objetosciowych olejów ketono¬ wych, 10 czesci objetosciowych frakcji kumenowej i 10 czesci objetosciowych frakcji benzynowej. Po zmieszaniu skladników pozostawia sie je na okres 48 godzin do uzyskania calkowicie klarownej mie¬ szaniny o gestosci 0,868 g/cm3 w 15°C, przepusz¬ czalnosci swiatla 48% i liczbie zmetnienia 0.W celu sporzadzenia denaturatu z tym skazalni- kiem postepuje sie jak w przykladzie I.Przyklad IV. Do 40 czesci objetosciowych frakcji aromatycznej dodaje sie w temperaturze66 638 5 18°C — 20 czesci objetosciowych olejów ketono¬ wych, 20 czesci objetosciowych frakcji-kumenowej, 10 czesci objetosciowych alifalu i 10 czesci objetos¬ ciowych frakcji benzynowej.Po zmieszaniu skladników pozostawia sie je na 5 rokres 48 godzin do uzyskania calkowicie klarownej mieszaniny o gestosci 0,871 g/cm3 w 15°C, prze¬ puszczalnosci swiatla 63% i liczbie zmetnienia 0.W celu sporzadzenia denaturatu z tym skazalni- kiem postepuje sie tak jak w przykladzie I. 10 PL

Claims (2)

1. Zastrzezenia patent ow e 1. Srodek skazajacy do spirytusu, znamienny tym, ze stanowi mieszanine co najmniej dwóch skladni- 6 ków w stosunku 5—95 : 95—5 czesci objetosciowych frakcji aromatycznej o temperaturze wrzenia 45— —200°C, korzystnie 70—160°C i/lub frakcji benzy¬ nowej o temperaturze wrzenia 90—150°C, korzystnie 100—140°C i/lub frakcji kumenowej o temperaturze wrzenia 140—176°C, korzystnie 150—160°C i/lub frakcji olejów ketonowych o temperaturze wrzenia 50—170°C, korzystnie 60—160°C i/lub alifalu o tem¬ peraturze wrzenia 80—160°C, korzystnie 90—120°C.
2. 2. Srodek skazajacy wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze stanowi mieszanine trzech lub wiecej sklad¬ ników w dowolnym stosunku. 10 PL