Opublikowano: 10.X.1972 66536 KI. 74a,37 MKP G08b ir/00 (ifflopni la •. -.r., . a |B. ( o6oAWjuatod np£,Jf j |UKD [ YIN131AZO Twórca wynalazku: Boleslaw Gliksman Wlasciciel patentu: Kombinat Przemyslu Teletechnicznego UNITRA- TELKOM Zaklad Badan i Studiów Teletechniki, War¬ szawa (Polska) Termicznaczujka pozarowa Przedmiotem wynalazku jest termiczna czujka pozarowa zawierajaca element cieploczuly, mag¬ nes staly i kontaktron.Dotychczas znane czujki pozarowe dzialaja wskutek rozwierania zestyków, spowodowanego zmiana ksztaltu elementów czujki pod wplywem wzrostu temperatury.Zestyki te umieszczane bezposrednio lub posred¬ nio na elementach zmieniajacych swoje wymiary pod wplywem wzrostu temperatury, narazone sa na wplywy otaczajacej je atmosfery zewnetrznej.Znana jest równiez czujka pozarowa z kontak- tronem, dzialajaca przy zmianie pola magnetycz¬ nego, wytwarzanego przez magnes, spowodowanej zmiana jego wlasciwosci magnetycznych, pod wplywem wzrostu temperatury otoczenia, przy czym magnes nie zmienia swego polozenia wzgle¬ dem zestyku hermetycznego.Wada tego typu czujki jest dlugi czas jej za¬ dzialania spowodowany jej duza bezwladnoscia cieplna, poniewaz tego typu czujki wymagaja sto¬ sowania magnesów o duzych wymiarach. Poza tym wada tego rodzaju czujek jest ich dzialanie wy¬ lacznie róznicowe lub nadmiarowe. Natomiast czujki o dzialaniu róznicowo-nadmiarowym za¬ wieraja wiele elementów, gdyz skladaja sie z dwóch niezaleznych zespolów, zespolu róznicowego i zespolu nadmiarowego, czyli praktycznie sa to dwie czujki w jednej obudowie. 2 Celem wynalazku jest usuniecie wad tych zna¬ nych urzadzen przez zbudowanie czujki o szyb¬ kim dzialaniu, ze stykami odpornymi na wplywy atmosfery zewnetrznej, o prostym zespole cieplo- 5 czulym, jednoczacym w sobie dzialanie róznico¬ we i nadmiarowe.Cel ten zostal osiagniety przez zbudowanie ter¬ micznej czujki pozarowej posiadajacej elementy cieploczule, czynny i kompensacyjny oraz kontak- io tron w poblizu którego umieszczony jest magnes staly, przy czym magnes staly umieszczony jest na ruchomej dzwigni i w stanie dozoru czynny ele¬ ment cieploczuly ustala polozenie dzwigni w pozy¬ cji, w której magnes staly znajduje sie w poblizu kontaktronu. Czujka posiada ponadto zderzak z re¬ gulacja, ograniczajacy ruch kompensacyjnego ele¬ mentu cieploczulego. Czynny element cieploczu¬ ly i kompensacyjny element cieploczuly polaczone sa ze soba lacznikiem. Dzwignia czujki zamoco¬ wana jest obrotowo na osi a wolny koniec dzwig¬ ni jest obciazony przez sprezyne.Dzieki zastosowaniu wyzej opisanego ukladu osiagnieto wysoka niezawodnosc zadzialania czuj¬ ki, przy tym dzialanie czujki jest równiez szybkie 25 ze wzgledu na mala pojemnosc cieplna czynnego elementu termobimetalowego. Dzieki zastosowaniu elementów termobimetalowych czynnego i kom¬ pensacyjnego uzyskano dzialanie róznicowe czujki, a przez wprowadzenie zderzaka uzyskano równiez ao dzialanie nadmiarowe czujki. 15 20 66 5363 Przyklad wykonania czujki wedlug wynalazku zostal przedstawiony na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia uklad elementów czujki pozarowej w stanie statycznym — w stanie dozoru; fig. 2 uklad jej elementów przy szybkim wzroscie tem¬ peratury otoczenia; fig. 3 — polozenie elementów czujki przy powolnym wzroscie temperatury przed osiagnieciem dopuszczalnej najwyzszej temperatu¬ ry otoczenia, zas fig. 4 — uklad elementów czuj¬ ki przy powolnym wzroscie temperatury otoczenia, po przekroczeniu dopuszczalnej temperatury.Termiczna czujka pozarowa posiada element cieploczuly czynny 6 i element cieploczuly kom¬ pensacyjny 7, polozone równolegle wzgledem sie¬ bie. Jedne "ich konce polozone naprzeciwko siebie polaczone sa sztywno lacznikiem 9. Kompensacyj¬ ny element cieploczuly 7 otoczony jest izolacja cieplna 8.Drugi koniec kompensacyjnego elementu cieplo¬ czulego 7 zamocowany jest nieruchomo, a drugi koniec czynnego elementu cieploczulego 6 w stanie statycznym opiera sie o wolny koniec dzwigni 3, zamocowanej obrotowo na osi 4. Na dzwigni 3 umocowany jest magnes staly 2 w poblizu którego znajduje sie kontaktron 1 wlaczony w obwód alarmowy.Drugi koniec dzwigni 3 obciazany jest przez sprezyne 5. W poblizu kompensacyjnego elementu cieploczulego 7 umieszczony jest zderzak 10 z re¬ gulacja ograniczajacy wychylenia kompensacyjne¬ go elementu cieploczulego 7.Zasada dzialania czujki wedlug wynalazku po¬ lega na tym, ze kontaktron 1 wlaczony w obwód alarmowy jest zwarty wskutek oddzialywania pola magnetycznego magnesu 2 umieszczonego na ra¬ mieniu dzwigni 3 w poblizu kontaktronu 1.'Dzwignia Obrotowa 3 zamocowana ma osi 4 opie¬ rajac sie o zakonczenie elementu cieploczulego 6, mimo dzialajacej na nia sily naciagu sprezyny 5, utrzymywania jest w pozycji, w której magnes 2 znajduje sie w poblizu kontaktronu 1.Element cieploczuly •czynny 6 polaczony jest lacz¬ nikiem 9 z kompensacyjnym elementem cieploczu¬ lym 7, otoczonym izolacja cieplna 8.Przy szybkim wziiascie temperatury otoczenia wy¬ wolanym pozarem czynny element cieploczuly 6 od¬ ksztalca sie i przybiera polozenie pokazanie na fig. 2, natomiast kompensacyjny element cieploczuly 7 chroniony od szybkich zmian (temperatury izolacja cieplna 8 nie zmieni swojego ksztaltu. 536 4 Wskutek odksztalcenia sie elementu cieploczule¬ go 6 i jego odsuniecia sie od dzwigni 3 oraz nacia¬ gu sprezyny 5 dzwignia 3 obraca sie wokól osi 4 i magnes 2 oddala sie od kontaktronu 1, powodujac 5 jego rozwarcie i wywolanie alarmu pozarowego.Zachowanie sie czujki przy powolnym wzroscie temperatury otoczenia pokazuje fig. 3.Przy powolnym wzroscie temperatury otoczenia mimo izolacji cieplnej 8, kompensacyjny element 10 cieploczuly 7 bedzie ogrzewal sie jednakowo z czyn¬ nym elementem cieploczulym 6 i podobnie od¬ ksztalcal.Koniec czynnego elementu cieploczulego 6 opie¬ rajac sie o dzwignie 3 nie zmieni swojego poloze- 15 nia, nie zwolni dzwigni 3 i ramie dzwigni 3 wraz z magnesem 2 bedzie nadal znajdowalo sie w po¬ blizu kontaktronu 1, który nie zmieni swojego sta¬ nu i pozostanie nadal zwarty.Zachowanie sie czujki przy powolnym wzroscie 20 temperatury otoczenia .pokazuje fig. 4.Przy przekroczeniu dopuszczalnej temperatury otoczenia ogranicznik 10 uniemozliwia dalsze od¬ ksztalcanie sie kompensacyjnego elementu cieplo¬ czulego 7. (Przy dalszym wzroscie temperatury oto- 25 czenia czynny element cieploczuly 6 bedzie sie od¬ ksztalcal, co spowoduje zwolnienie dzwigni 3, jej odsuniecie sie wraz z magnesem 2 od kontaktronu 1, rozwarcie kontaktronu 1 i spowodowanie alarmu. 30 PL