PL66365B1 - - Google Patents

Description

Pierwszenstwo: Opublikowano: 30.X.1972 66365 KI. 42c,4 MKP GOlc l/OO UKD Twórca wynalazku: Marian Palej Wlasciciel patentu: Politechnika Slaska im. W. Pstrowskiego, Gliwice (Polska) Sposób pomiaru i rejestracji katów dwusciennych oraz urzadzenie do stosowania tego sposobu i Przedmiotem wynalazku jest sposób pomiaru i rejestracji katów dwusciennych oraz urzadzenie do stosowania tego sposobu upraszczajace w prak¬ tyce operacje zwiazane z wyznaczeniem rzeczywi¬ stej wielkosci kata dwusciennego. 5 Stosowane dotad sposoby znalezienia rzeczywi¬ stej wielkosci kata utworzonego przez dwie plasz¬ czyzny o okreslonym polozeniu polegaja na obli¬ czeniach analitycznych, lub konstrukcjach wy- kreslnych. W obu przypadkach konieczne jest io uprzednie wyznaczenie na drodze pomiarów pa¬ rametrów okreslajacych polozenie rozwaznych pla¬ szczyzn w przestrzeni, a wiec ich rozciaglosci i katów upadu. Tak wiec zagadnienie wyznaczenia rzeczywistej wielkosci kata dwusciennego utwo- 15 rzonego przez dwie dowolne plaszczyzny w prze¬ strzeni realizuje sie dotad w dwu etapach. Na¬ przód dokonuje sie pomiarów wielkosci charakte¬ ryzujacych polozenie tych plaszczyzn, a nastepnie wyniki pomiarów wstawia sie do odpowiednich 20 wzorów (o nieco zlozonej postaci) lub tez wyko¬ rzystujac je jako podstawe do odwzorowania w geometrii wykreslnej dokonuje sie okreslonych konstrukcji geometrycznych.Celem wynalazku jest zredukowanie obydwu 25 etapów do jednego co pozwala na szybsze otrzy¬ manie wyników oraz jednoczesna ich rejestracje.Cel ten zostal osiagniety przez wykorzystanie wlasnosci paraboloidy obrotowej, zgodnie z która rzeczywista wielkosc kata utworzonego przez do- 30 wolne dwie plaszczyzny przechodzace przez og¬ nisko paraboloidy jest równa katowi, pod jakim przecinaja sie okregi powstale z rzutu prostokat¬ nego na rzutnie prostopadla do osi paraboloidy stozkowych przekroju paraboloidy tymi plaszczy¬ znami.Sposób wedlug wynalazku polega na uzyciu plaszczyzn pomocniczych przechodzacych przez ognisko paraboloidy równolegle do scian mierzo¬ nego kata oraz na wykresach w oiparciu o po¬ wyzsza wlasnosc paraboloidy rzeczywistej wiel¬ kosci kata utworzonego przez plaszczyzny pomoc¬ nicze.Urzadzenie wedlug wynalazku posiada korpus w ksztalcie paraboloidy obrotowej, zródlo swiat¬ la w ognisku tej paraboloidy oraz obrotowo wzgle¬ dem ogniska zamocowana koncówke sferyczna, której szczelina w postaci równika przechodzi równolegle do plaszczyzny oparcia nózek.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przykladzie wykonania na rysunku, który przed¬ stawia urzadzenie w rzucie aksonometrycznym.Korpus 1 o ksztalcie paraboloidy obrotowej osa¬ dzony jest obrotowo na podstawie 2, zaopatrzonej w szczeline 3, do której wsuwa sie papier foto¬ graficzny lub inny rodzaj ekranu 4. Wewnetrzna powierzchnia korpusu wykonana jest jako zwier¬ ciadlo. Podstawa 2 sprzezona jest z korpusem i poziomnica (nie pokazane na rysunku) dla umozli- 6636566365 wlenia nadania przyrzadowi zorientowanego i po¬ ziomego polozenia.Do wnetrza korpusu wchodzi ramie 5 z kon¬ cówka 6 w postaci sfery z waska szczelina 7, która stanowi wyciecie sfery wzdluz równika.Srodek sfery a jednoczesnie srodek szczeliny umieszczony jest trwale w ognisku paraboloidy.W srodku tym zainstalowane jest punktowe zród¬ lo swiatla np. zarówka 8 zasilana bateryjka umie¬ szczona wraz z wylacznikiem w kostce 9. Ramie 5 polaczone jest przy pomocy kostki 9 w sposób sztywny z ramieniem 10, którego koncówke sta¬ nowi plytka 11 wraz z trzema niewspólliniowo na niej rozmieszczonymi nózkami 12. Konce nózek ustalone sa w takim polozeniu, ze wyznaczaja one plaszczyzne dokladnie równolegla do plaszczyzny szczeliny 7 (dlugosc nózek rozwiazanych jako np. odpowiednio zabezpieczone wkrety ustala sie przy cechowaniu przyrzadu). Odleglosc kostki 9 od plytki 11 i koncówki 6 moze byc regulowana w miare potrzeb. Ramie 5 osadzone jest w korpusie przy pomocy tulei 13 umozliwiajacej ruch obroto¬ wy ramienia lecz wykluczajacy jego ruch poosio¬ wy (punkt swiecacy musi zawsze pozostawac w ognisku paraboloidy).Pomiaru dokonuje sie w ten sposób, ze po spo¬ ziomowaniu i zorientowaniu podstawy przyrzadu, przyrzad przysuwa sie do jednej z plaszczyzn tworzacych szukany kat dwuscienny (np. do pla¬ szczyzny warstwy geologicznej) tak aby plytka 11 ramienia 10 trzema nózkami 12 spoczela na tej plaszczyznie.Polozenie takie uzyskuje sie w wyniku odpo¬ wiedniego obrotu korpusu 1 i obrotu ramienia 5.W tym momencie plaszczyzna szczeliny 7 zajmuje 30 polozenie dokladnie równolegle wzgledem plasz¬ czyzny badanej. Wlaczajac na moment zródlo swiatla 8 wewnatrz sferycznej koncówki 6, uzy¬ skujemy plaszczyzne swietlna identyczna z plasz¬ czyzna szczeliny 7. Promienie swietlne lezace w tej plaszczyznie po odbiciu od lustrzanej po¬ wierzchni korpusu przebijaja plaszczyzne papieru fotograficznego (ekranu) w punktach lezacych na okregu rejestrujacym okreslone polozenie bada¬ nej plaszczyzny. Przez powtórzenie tych samych czynnosci w odniesieniu do drugiej plaszczyzny otrzymujemy nowy okrag charakteryzujacy polo¬ zenie w przestrzeni drugiej rozpatrywanej plasz¬ czyzny. Obydwa okregi otrzymane w ten sposób na papierze (ekranie) przecinaja sie pod katem, którego wielkosc jest szukana, daja wiec rozwia¬ zanie natychmiastowe i zarejestrowane. PL PL

Claims (2)

1. Zastrzezenia patentowe 1. Sposób pomiaru i rejestracji katów dwu- sciennych, znamienny tym, ze równolegle do scian kata wprowadza sie plaszczyzny pomocnicze prze¬ chodzace przez ognisko dowolnej paraboloidy ob¬ rotowej, a nastepnie dokonuje sie rzutów prosto¬ katnych na rzutnie prostopadla do osi paraboloidy, tych stozkowych, w których plaszczyzny pomoc¬ nicze przecinaja paraboloide.

2. Urzadzenie do stosowania sposobu wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze posiada korpus (1) w ksztalcie paraboloidy obrotowej, zródlo swiatla (8) w ognisku tej paraboloidy oraz obrotowo wzgledem ogniska zamocowana koncówke sferycz¬ na (6), której szczelina (7) w plaszczyznie równi¬ ka jest równolegla do plaszczyzny wyznaczonej przez konce nózek (12). PZG w Pab., zam. 1376-72, nakl. 195 + 20 egz. Cena zl 10,— PL PL