Pierwszenstwo: Opublikowano: 30.XI.1972 66338 KI. 49m,9/02 MKP B23q 9/02 UKD Wspóltwórcy wynalazku: Marian Zelewski, Kazimierz Stopowski, Jerzy Kubalski, Antoni Górny, Henryk Strychalski Wlasciciel patentu: Stocznia Gdanska im. Lenina Przedsiebiorstwo Panstwowe, Gdansk (Polska) Przenosna wytaczarka do obróbki plaszczyzn i otworów obrabianych w osi steru statku i Przedmiotem wynalazku jest przenosna wyta¬ czarka do obróbki plaszczyzn i otworów obrabia¬ nych w osi steru statku.Dotychczas prace te wykonywano przy pomocy urzadzenia napedowego posiadajacego jedynie ruch obrotowy, który z silnika elektrycznego poprzez wrzeciennik odbierany byl na wrzecionie zakon¬ czonym kolnierzem. Analogiczny kolnierz posia¬ dalo z jednego l^onca wytaczadlo, skladane z od¬ cinków. Po ustawieniu przy pomocy struny wy- taczadla w osi steru statku, dostawiono urzadze¬ nie napedowe laczac je z wytaczadlem na wyzej wymienionych kolnierzach srubami zlacznymi. Ca¬ losc ustawiano i mocowano do kadluba statku na pierscieniu oporowym maszynki sterowej. W ten 'sposób wytaczadlo otrzymywalo jedynie ruch obro¬ towy, a posuw uzyskiwano poprzez reczny prze¬ suw samego narzedzia.Takie rozwiazanie nie pozwalalo na obróbke mechaniczna pierscienia oporowego pod maszynke sterowa, uniemozliwialo optyczne ustawienie urza¬ dzenia napedowego i wymagalo dla kazdego stat¬ ku o róznym rozstawie obrabianych powierzchni uzycie specjalnego zestawu wytaczadla o scisle okreslonej dlugosci. Reczny przesuw narzedzia nie sprzezony w sposób ciagly z ruchem obrotowym wplywal na obnizenie gladkosci i tolerancji wy¬ konania obrabianych powierzchni.Celem wynalazku jest wykonanie przenosnej wytaczarki o konstrukcji i ukladzie pozwalajacej 15 30 z jednego zamocowania obrobic mechanicznie w osi steru wszystkie wymagane plaszczyzny i otwory, stosowania optycznej metody ustawienia wytaczar¬ ki i lozysk wytaczadla w osi steru statku oraz jej szybkie i proste mocowanie do kadluba staitku.Celem wynalazku jest równiez wykonanie wy¬ taczarki pozwalajacej na stosowanie uniwersal¬ nych dlugosci wytaczadel, niezaleznie od konstruk¬ cji tylnicy statku, oraz sprzezenie w sposób cia¬ gly przesuwu narzedzia z ruchem obrotowym wrzeciona zapewniajac najbardziej optymalne pa¬ rametry obróbki dla danych warunków pracy.Cel ten zostal osiagniety przez wykonanie wy¬ taczarki w ukladzie gdzde do podstawy, wykona¬ nej w formie sltojaka, ustawionej na srubach do¬ ciskowych i mocowanej przyciskami do kadluba statku, przykrecona jest zeliwna prowadnica, po której w plaszczyznie pionowej przesuwa sie wrze¬ ciennik. Powyzszy ruch przesuwny wrzeciennika jest poprzez skrzynke posuwów w sposób, ciagly bezposrednio sprzezony z ruchem obrotowym wrzeciona. Wrzecionem jest przelotowa tuleja z dwoma rozpreznymi tulejami zaciskanymi specjal¬ nymi nakretkami. W czasie ustawiania wytaczarki i lozysk wytaczadla w osi steru statku, przyrzad optyczny do wyityczania osi (kolimator) umiesz¬ czony jest w tulei przelotowego wrzeciona wyta¬ czarki. Po wyznaczeniu osi wytaczania wciaga sie wytaczadlo w lozyska oraz w wrzeciono wytaczar¬ ki i zaciska tuleje rozprezne przy pomocy nakre- 6633866338 3 tek zaciskowych. Glowica do planowania wzgled¬ nie glowice do wytaczania mocowane sa zacisko- wo na wytaczadle.Wprowadzenie powyzszego rozwiazania umozliwia stosowanie optycznego wytyczenia i ustawienia obra- 5 biarki w osi steru statku, stosowanie uniwersal¬ nych dlugosci wytaczadel niezaleznie od konstruk¬ cji tykiicy statku, stosowanie optymalnych para¬ metrów skrawania przy mechanicznym sprzezeniu ruchu obrotowego i przesuwnego calego wytaczadla 10 wraz z glowica i narzedziem. Stojak spelniajacy role podstawy calej wytaczarki jest takiej kon¬ strukcji, ze w zadanym zakresie umozliwia obrób¬ ke mechaniczna plaszczyzny, na której sam jest mocowany. Powyzsze rozwiazanie umozliwia z jed- 15 nego ustawienia obrabiarki obróbke mechaniczna W osi steru statku wszystkich wymaganych po¬ wierzchni i otworów, zapewniajac zadana gladkosc powierzchni i tolerancje wykonania.Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przy- 2o kladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia wytaczarke w widoku z boku, fig. 2 w widoku z góry i fig. 3 wrzeciono w przekroju wzdluznym. Podstawa wytaczarki jest stojak 1 z dwoma wystajacymi lapami 2. Calosc ustawia sie 25 na srubach dociskowych 3 i mocuje sie przyciska- imi 4 do kadluba sltatku 5. Do powyzszego stojaka 1 przykrecona jest zeliwna prowadnica 6, po której w plaszczyznie pionowej przesuwa sie wrzecien- nik 7. Ruch przesuwny wrzeciennika 7 sprzezony 30 jest z ruchem obrotowym wrzeciona 8, a. otrzy¬ manym z jednego wspólnego silnika poprzez wrze- ciennik 7, walek pociagowy 9, skrzynke posuwów 10, srube pociagowa 11 i nakretke 12.Przez ustawienie odpowiednich obrotów wrze- 5 ciona i posuwów na jeden jego obrót zapewnione sa optymalne parametry obróbki. W osi wydra¬ zonego wrzeciona 8 umieszczone sa dwie rozprez¬ ne tuleje 13 zaciskane nakretkami 14. Na statek wytaczarke wstawia sie za pomoca dzwigu, a do- kladine polozenie jej w osi steru sltatku ustala sie optycznie kolimatorem umieszczonym w wydra¬ zonym wrzecionie 8, po czym mocuje sie calosc na srubach odcliskowych 3 przyciskami 4 do kadluba statku. Równoczesnie ustala sie optycznie doklad¬ ne polozenie lozysk 15 wytaczadla 16. Wytaczadlo ze wzgledu na swoja dlugosc jest dzielone i skla¬ da sie z kilku odcinków o jednakowej srednicy.Ustalony zestaw odcinków pozwala na zlozenie wytaczadla o zadanej dlugosci dla danego typu statku. Wytaczadlo 16 zostaje umieszczone w lo¬ zyskach 15 oraz w wrzecionie 8 wytaczarki i mo¬ cowane przez zaciskanie pierscieni rozpreznych 13 za pomoca nakretek 14. Glowice do wytaczania 17 oraz glowice do planowania 18 wraz z narzedziem 19 mocowane sa zaciskowo na zewnetrznej srednicy wytaczadla 16. PL