Pierwszenstwo: Opublikowano: 30.IX.1972 65799 KI. 5d, 15/04 MKP E21f 15/04 UltlUOTEKAJ Wspóltwórcy wynalazku: Czeslaw Werner, Henryk Bogacki, Tadeusz Py¬ tel, Jan Badziak, Waclaw Dybalski, Ryszard Cierpial, Roman Balas, Kazimierz Franasik, Ignacy Musialski Wlasciciel patentu: Kopalnia' Wegla Kamiennego „Szombierki", Bytom (Polska) Przepona filtracyjna do podsadzkowych tam górniczych Przedmiotem wynalazku jest przepona filtracyj¬ na do podsadzkowych tam górniczych, szczególnie przy podsadzaniu hydraulicznym, wykonana z tka¬ nin lub dzianin wytworzonych z tasm orientowanej folii polipropylenowej lub innego tworzywa.W wyrobiskach kopalnianych wystepuje grozne zjawisko osiadania stropów, powodujace zapadanie sie powierzchni ziemi. Zjawisko to jest szczególnie grozne w przypadku prowadzenia eksploatacji pod miastami, wzglednie obiektami przemyslowymi, gdyz zapadanie sie powierzchni ziemi nieuchronnie pro¬ wadzi do ruiny znajdujacych sie na niej obiektów.Jako zabezpieczenie przed osiadaniem stropów w wyrobiskach kopalnianych stosuje sie róznego typu podsadzanie, np. hydrauliczne, polegajace na tym, ze czesc wyrobiska przegradza sie tama pod¬ sadzkowa, której nieodzownym elementem jest przepona filtracyjna w postaci tkaniny, dzianiny lub siatki z wlókien naturalnych, chemicznych lub metalowych. W odgrodzona przestrzen tloczy sie hydraulicznie material podsadzkowy zmieszany z woda, który osadza sie wypelniajac wyrobisko, na¬ tomiast woda przesacza sie przez przepone i zo¬ staje odprowadzona. Operacje te powtarza sie prze¬ suwajac tame, az do calkowitego wypelnienia wy¬ robiska materialem podsadzkowym.Tkaniny lub dzianiny uzyte na przepone filtra¬ cyjna narazone sa na destrukcyjne dzialanie zmien¬ nych czynników biologicznych, fizykochemicznych i mechanicznych powstajacych w wyrobiskach, oraz 15 20 25 30 odprowadzanym materiale podsadzkowym. Z tych wzgledów nieodzownym jest zastosowanie do ich wytwarzania odpowiednich surowców i specjalnych konstrukcji.Znany jest sposób wytwarzania przedz i tkanin z nich polegajacy na rozwlóknieniu i sporzadzeniu jednej lub kilku tasm z folii, a nastepnie skrece¬ niu ich, z tym ze rozwlóknione wiazki tasmy prze¬ dzione sa w stanie rozciagnietym na wrzecionach z niby skretem, a przedtem poddawane sa dziala¬ niu ., sil poprzecznych. Otrzymana w ten sposób przedze przerabia sie na tkaniny lub dzianiny.Znane sa równiez sposoby tkania wyrobów z po¬ jedynczych tasm orientowanej folii polipropyleno¬ wej na agregatach podobnych do okraglych kro¬ sien, lub z tasm folii niskocisnieniowego polietylenu na zwyklych krosnach. Otrzymane w ten sposób tkaniny sa lekkie i odporne na czynniki biologicz¬ ne, fizykochemiczne i mechaniczne w zakresie kwa¬ lifikujacym je do zastosowania na tkaniny worko¬ we, opakunkowe itp. Jednakze te niewatpliwie ko¬ rzystne cechy powyzszych tkanin okazaly sie nie¬ wystarczajace w przypadku zastosowania ich na przepony filtracyjne w górniczych tamach podsadz¬ kowych. W procesie podsadzania okazalo sie, "ze przepony z tych tkanin wykazuja slabe zakleszcze¬ nie wzajemne watku i osnowy, ze wzgledu na ich maly wspólczynnik tarcia. Doprowadzany za tame (pod cisnieniem) material podsadzkowy zamiast osa¬ dzac sie w wyrobisku rozsuwal watek i osnowe 6579965799 tworzac nadmierne szczeliny, poprzez które oprócz wody wydostawala sie równiez podsadzka, co po¬ wodowalo zamulenie urzadzen odprowadzajacych wode, oraz utrudnialo a nawet uniemozliwialo pro¬ ces podsadzania.Próby zapobiezenia wzajemnemu przesuwaniu sie osnowy i watku poprzez naniesienie na tka¬ nine odpowiedniej impregnacji ochronnej nie daly rezultatów. Ogromne sily styczne do plaszczyzny przepony, powstajace na krawedzi obudowy górni¬ czej i stropu niepodpartego powodowaly miejscowe obrywy przepony i powiekszenie sie szczelin mie¬ dzy watkiem i osnowa przepony, a cisnienie stro¬ pu wyciskalo przez nie osadzona juz podsadzke, skutkiem czego nastepowalo osadzanie stropu, a na¬ stepnie powierzchni ziemi.Celem wynalazku jest opracowanie takiej tka¬ niny, która posiadajac znane korzystne cechy tka¬ nin lub dzianin z wlókien chemicznych, lub z tasm folii orientowanych, jednoczesnie eliminuje powyz¬ sze niedogodnosci. Zadanie techniczne prowadzace do osiagniecia powyzszego celu polegalo na zasto¬ sowaniu takiej obróbki technologicznej tasm z folii orientowanej, która zwiekszylaby ich wspólczyn¬ nik tarcia o tyle, ze w utkanej z nich tkaninie na¬ stepuje wlasciwe zakleszczenie wzajemne watku i osnowy, co uodparnia konstrukcje przepony na dzialanie destrukcyjnych czynników powstajacych w wyrobiskach.Okazalo sie, ze jezeli zlozy sie ze soba dwie tasmy z orientowanej folii, np. polipropylenowej i podda sie je dzialaniu sily zgniatajacej, np. mie¬ dzy walcami, a nastepnie tak zgniecionym podwój¬ nym tasmom nada sie umiarkowany skret, to uzy¬ skana w ten sposób „nitka" uzyskuje bardzo duzy wspólczynnik tarcia. Jesli tak wytworzone „nitki" zastosuje sie na osnowe i watek w tkaninie uzy¬ tej na przepone filtracyjna to uzyska sie strukture b wysokiej sile zakleszczenia wzajemnego watku i osnowy, mie posiadajaca wszystkich niedogodno¬ sci uprzednio wymienionych tkanin.Zastosowany sposób eliminuje uciazliwe i skom¬ plikowane procesy rozwlókniania i przedzenia folii, oraz impregnacji wykonanych z nich tkanin. Prze¬ pona filtracyjna wykonana z takiej tkaniny za¬ stosowana w tamach podsadzkowych zdolna jest przeniesc bardzo duze sily styczne do jej wyoblen co zabezpiecza przed obrywami przepony i wypa¬ daniem podsadzki.Wystepujace cisnienie hydrauliczne materialu pod¬ sadzkowego nie powoduje powiekszenia., sie szczelin miedzy watkiem i osnowa. Przepona wedlug wy¬ nalazku wykazuje ponadto dobra przepuszczalnosc 10 15 20 25 30 35 45 50 wrody, mala przepuszczalnosc podsadzki, male wy- oblenie, latwosc splukiwania strumieniem wody osadzonych zanieczyszczen, maly ciezar jednostko¬ wy, mala chlonnosc wody, stabilnosc wytrzymalosci mechanicznej, latwosc montazu i demontazu oraz mozliwosc wielokrotnego stosowania.Ponizsza tabela przedstawia porównanie wlasno¬ sci typowych tkanin workowych z folii orientowa¬ nej i tkaniny na przepone filtracyjna wykonanej wedlug wynalazku.Rodzaj oznaczenia wytrzymalosc na zerwanie: osnowa watek przesuwalnosc nici: watek Tkanina workowa art.PP-(112 62 kg 63 kg 0,74 kg 0,35 kg Tkanina podsadzkowa typ CL-65 125 kg 125 kg 2,72 kg 3,14 kg Przedmiot wynalazku jest blizej okreslony na przykladzie jego wykonania.Surowiec: tasma z orientowanej folii polipropy¬ lenowej lub polietylenowej o Nm 18,2. Tasmy z folii odwijane z nawojów sklada sie parami i pod¬ daje zgniataniu miedzy walcami. Tak przygotowa¬ nym podwójnym tasmom z folii nadaje sie skret w ilosci 180 skr/mb.Z otrzymanych w ten sposób skreconych podwój¬ nych tasm wyrabia sie tkanine o nastepujacych parametrach: gestosc watku i osnowy 70/10 cm, ciezar 1 m2 156 g.Tak uzyskana tkanine zabudowuje sie w formie 40 przepony filtracyjnej na tamie podsadzkowej mo¬ cujac podluzne jej pasy do stojaków obudowy ko¬ palnianej, nastepnie po rozparciu miedzy sasied¬ nimi stojakami uszczelnia sie ja przy stropie i spagu znanymi sposobami. PL PL PL