PL65698B1 - - Google Patents

Description

Pierwszenstwo: Opublikowano: 30.IX.1972 65698 KI. 42m6,15/20 MKP G06k 15/20 CZYTL Urzedu Pt Wspóltwórcy wynalazku: Wieslaw Martynow, Wojciech Mokrzycki, Jerzy Slawinski Wlasciciel patentu: Wojskowa Akademia Techniczna im. Jaroslawa Dab¬ rowskiego, Warszawa (Polaka) Sposób maksymalizacji szybkosci rysowania szczególnie na informacyjnym ekranie lampy luminescencyjnej systemu maszyn matematycznych Przedmiotem wynalazku jest sposób maksyma¬ lizacji szybkosci rysowania dowolnych figur, wy¬ kresów oraz znaków alfanumerycznych na infor¬ macyjnym ekranie lampy luminescencyjnej lub na stole mechanicznego pisaka pracujacym w syste¬ mach matematycznych maszyn cyfrowych zwanych czesto displayami.Zastosowanie duzych elektronicznych, cyfrowych maszyn matematycznych w systemach podejmowa¬ nia decyzja wymaga srodków (technicznych pozwa¬ lajacych na przekazywanie informacji obsludze maszyn szybko i w postaci latwo przyswajalnej.Jedna grupa sposobów przekazywania informacji przewiduje wyswietlanie przeznaczonych dla opera¬ tora informacji graficznych na odpowiednim ekra¬ nie lub rysowanie ich na stole mechanicznego pisaka.W przypadku wyswietlania kieruje nim osobna w zespole maszyny cyfrowej jednostka zwana ge¬ neratorem znaku. Pewien typ generatora znaku otrzymuje od maszyny cyfrowej informacje w po¬ staci kodujacej slów, czyli ciagów zerojedynkowych i na podstawie tych kodujacych slów wybiera inne informacje przeznaczone do wyrysowania na in¬ formacyjnym ekranie lampy luminescencyjnej.Wedlug tego typu (rozwiazywania znaki przewidzia¬ ne do wyswietlania na ekranie sa pamietane w postaci informacji o zestawach elementarnyoh wektorów przemieszczen z których kazdy moze byc scharakteryzowany przez punkt poczatkowy oraz skierowane dwie skladowe. 2 Generator znaku pobudza strumien elektronów dziala lampy luminescencyjnej do rysowania serii wektorów, które razem tworza wymagany zna*.Pozadane jest aby generator znaku byl w stani* 5 dostarczac informacje obsludze systemu podejmo¬ wania decyzji tak szybko jak tylko to mozliwe.Ilosc poszczególnych znaków, która moze byc wy¬ swietlana na ekranie informacyjnym w jednostce czasu jest ograniczona przez nastepujace czynniki: 10 rozdzielczosc ekranu, szybkosc pracy generatora znaku, czas poswiaty luminoforu pokrywajacego ekran informacyjny oraz wreszcie przez zdolnosc obslugi systemu podejmowania decyzji do wyróznia¬ nia okreslonego znaku graficznego wylowionego 15 sposród mnogosci innych znaków, a 'takze przez zdolnosc obslugi do koncentracji na nim. Jednak rozdzielczosc ekranu i czas poswiaty luminofoffrp. naleza do zagadnien technologii samych lamp lumi- nescencyjnych.W znanych 'ukladach rysowania jedna para ply¬ tek lub cewek sterujacych wychyleniem rysujacego strumienia elektronów lub obie pary sa pod na¬ pieciem pobieranym najczesciej z wyjscia calku¬ jacego wzmacniacza operacyjnego. Napiecie na wyjsciu tego wzmacniacza mozna okreslic naste¬ pujacym wzorem: 20 25 U2 = Ui + U i (t) dt 65 6983 We wzorze tym i (t) jest zmiennym w czasie natezeniem pradu ladujacego kondensator calku¬ jacy o zmiienej w czasie pojemnosci c (t), a symbol Ui i U2 okreslaja odpowiednio napiecie na tym kondensatorze w chwilach ti i t2. Zmiana poloze¬ nia strumienia rysujacego w okresie od ti do t2 jest proporcjonalna do zmiany napiecia ma plytkach sterujacych z Ui na U2, lub do odpowiednio .trans¬ formowanej zmiany pradu w przypadku sterowa¬ nia cewkami magnetycznymi. Z reguly ze wzgle¬ dów technicznych stosuje sie najprostsze rozwia¬ zanie polegajace na uzyciu w ukladzie generatora etalopradowego oraz jednego kondensatora lub sekcji przelaczalnych kondensatorów o stalej po¬ jemnosci. Jesli dodatkowo celem uproszczenia roz¬ wazan zalozyc, ze w czasie XJ! = 0, wówczas otrzymuje sie wzór nastepujacy: c Ze wzoru tego wynika, ze napiecie lub prad ste¬ rujacy wychyleniem strumienia rysujacego sa pro- jporcjonalne do czasu ladowania kondensatora o stalej .pojemnosci pradem o stalym natezeniu. Kon¬ sekwencja podanego wzoru sa trzy mozliwosci zmiany odchylenia strumienia rysujacego droga zmian jednego z trzech argumentów funkcji po¬ danej wzorem. Najmniej wygodne tedhniczmie roz¬ wiazanie polega na przelaczeniu pojemnosci calku¬ jacych. Rozwiazanie to daje zgrubna regulacje sko¬ kowa oraz wymaga zastosowania duzej ilosci ste¬ rowanych zewnetrznie kluczy elektronicznych umieszczonych w zewnetrznej petli sprzezenia zwirotnego wzmacniaczy operacyjnych."Wprowadzenie tych kluczy odbija sie na pracy wzmacniaczy min. zwiekszeniem pelzania punktu zerowego czyli pojawieniem sie tzw. dryfu. Druga koncepcja, polegajaca na zmianach odmierzanego czasu calkowania, bardzo pociagajaca technicznie w przypadku wysterowywania jednego tylko cal¬ kujacego wzmacniacza operacyjnego, musi byc oczywiscie odrzucona gdy maja ze soba wspólpra¬ cowac conajmniej dwa wzmacniacze przy rysowa¬ niu wektorów o dowolnej dlugosci oraz dowolnym nachyleniu. Nalezy wyjasnic, ze koniecznosc stoso¬ wania trzeciego i dalszych wzmacniaczy operacyj¬ nych do rysowania wektorów plaskich izarówno iw ukladzie wspólrzednych prostokatnych jak i bie¬ gunowych zachodzic 'bedzie wtedy, gdy pojawii sie np. potrzeba rysowania wektorów o liniowo zmien¬ nej jasnosci czy tez grubosci.Ostatnia mozliwosc zmiany odchylenia strumienia rysujacego polega na zmienianiu tylko pradu cal¬ kowanego przez wzmacniacz operacyjny. Zaklada to stosowanie w petli zewnetrznego sprzezenia zwrotnego wzmacniacza operacyjnego kondensatora o stalej i nie zmienianej pojemnosci oraz zaklada stosowanie zewnetrznego zegara odmierzajacego je¬ dnakowy dla wszystkich wspólpracujacych ze soba wzmacniaczy operacyjnych, oraz staly w ciagu pracy urzadzenia, taki sam czas calkowania. Osiaga sie to dzieki otwieraniu i zamykaniu we wlasci¬ wych momentach kluczy elektronicznych umiesz¬ czonych na wejsciach wszystkich wzmacniaczy ope- 5 698 racyjnych. Duza niedogodnosc takiego rozwiazania wynika jednak z dwóch nastepujacych okolicznosci.Ozas otwarcia kluczy elektronicznych w przy¬ padku zastosowania okreslonego luminoforu oraz 5 dowolnego rozwiazania technicznego nfie moze byc zbyt maly, gdyz w razie potrzeby rysowania bar¬ dzo dlugich wektorów prowadziloby to do osiaga¬ nia bardzo znacznych szybkosci rysowantia i wy¬ nikajacej z tego mozliwosci przekroczenia krytycz- 10 nego dla rozpatrywanej lampy czasu poswiaty.Dlugie wektory stawaly by sie bardzo slabo wi¬ doczne poniewaz okreslone powierzchnie lumino¬ foru nie otrzymywalyby wymaganej energii mini¬ malnej czerpanej z uderzen elektronów o ekran. 15 Z drugiej strony w przypadku ostatniego rozwia¬ zania sumaryczny czas rysowania takich figur jak okrag przy zastosowaniu aproksymacji odcinkami prostymi mocno wzrasta w miare wzrostu doklad¬ nosci tej aproksymacji, tzn. w miare malenia dlu- 20 gosci odcinków aproksymujacych. Dzieje sie to tak poniewaz czas rysowania calej figury jest suma jednakowych czasów elementarnych rysowania wszystkich odcinków aproksymujacych, a te ostat¬ nie czasy nie zaleza od dlugosci rysowanych ele- 25 mentarnych odcinków aproksymujacych.Celem wynalazku jest unikniecie powyzszych niedogodnosci i podania sposobu irysowamia na in¬ formacyjnym ekranie lampy luminescencyjnej lub na stole mechanicznego pisaka skomplikowanych 30 figur w czasie mozliwie krótkim.Wynalazek niniejszy dotyczy zagadnienia zwiek¬ szenia szybkosci pracy tej czesci generatora znaku, która nie jest pamiecia wektorów elementarnych, ani nie sluzy do tlumaczenia jednych informacji 35 dwójkowych na drugie. Czescia ta jest uklad ry¬ sowania na ekranie lampy luminescencyjnej stru¬ mieniem elektronów. Cel ten zostal osiagniety w sposobie maksymalizacji szybkosci rysowania szczególnie na informacyjnym ekranie lampy lu- 40 minescencyjnej systemu maszyn matematycznych wedlug którego sygnaly analogowe przykladane na koncówki sterujace przesunieciem rysujacego stru¬ mienia elektronów lub glowicy rysujacej w przy¬ padku mechanicznego pisaka pobierane sa z wyjsc 45 znanych wzmacniaczy operacyjnych calkujacych, których wejscia sterowane sa sygnalami analogo¬ wymi z wyjsc znanych konwerterów cyfrowo-ana- logowych za posrednictwem znanych kluczy elek¬ tronowych, zas wejscia wspomnianych konwerte- 50 rów sterowane sa sygnalami dyskretnymi pocho¬ dzacymi ze znanych rejestrów cyfrowych, w któ- irych pamietane o dowolnym kodzie liczby okresla¬ ja moduly skladowych wektora kolejnego przesu¬ niecia rysujacego strumienia elektronów lub glo- 55 wicy rysujacej.Droge odpowiedniego przesuwania tych liczb w rejestrach, badz normalnego ich dodawania w sumatorze cyfrowej maszyny matematycznej wszystkie te liczby podlegaja równoczesnemu i wie- 60 lokrotnemu mnozeniu przez liczbe bedaca podsta¬ wa przyjetego systemu arytmetycznego tak dlugo, az nastepne kolejne mnozenie spowodowaloby po¬ jawienie sie nadmiaru przynajmniej w jednym z rejestrów, przy czym zapamietywana jest ilosc 65 tych mnozen, co nastepnie umozliwia sterowanie5 ukladów wspomnianych kluczy elektronowych na wejsciach wzmacniaczy operacyjnych.W wyniku tego sterowania podstawowy czas otwarcia kluczy bedacy czasem calkowania wzmac¬ niaczy operacyjnych zostaje zmniejszony w tym samym stosunku w jakim zostaly powiekszone licz¬ by pamietane w rejestrach, u wejsc, konwerterów w nastepstwie wspomnianego mnozenia, co powo¬ duje, ze male wektory przesuniecia sa rysowane na informacyjnym ekranie lampy lumdnescencyjnej lub na stole mechanicznego pisaka w czasie odpo¬ wiednio krótszyni niz duze.W odmianie wynalazku wszystkie liczby okresla¬ jace w dowolnym kodzie moduly skladowych ry¬ sowanych wektorów przed konwersja cyfrowo-ana- logowa oraz calkowaniem we wzmacniaczach ope¬ racyjnych sa mnozone przez iloraz wynikajacy z dzielenia modulu najwiekszej z liczb nie powo¬ dujacych pojawienia sie nadmiaru w rejestrach przez najwieksza z liczb pamietanych w tych re¬ jestrach. Iloraz ten jest zapamietywany, co na¬ stepnie umozliwia sterowanie ukladów wspomnia¬ nych kluczy tak, ze podstawowy czas ich otwarcia zostaje zmniejszony w tym samym stosunku w ja¬ kim zostaly powiekszone w nastepstwie wspomnia¬ nego mnozenia wszystkie liczby pamietane w rejest¬ rach skladowych rysowanego wektora przesuniecia.W kazdym wariancie wynalazku, wzmacniacze operacyjne w okreslonych momentach czasu, w wy¬ niku dzialania sterowanych zewnetrznie kluczy elektronowych w znany sposób zmieniaja rezim pracy z calkujacego na proporcjonalny i odwrotnie z tym, ze po powrocie do rezimu calkowania wzmacniacze w znany sposób pamietaja wartosc sygnalu wprowadzonego w rezimie proporcjonal¬ nym i wykorzystuja ja jako warunek poczatkowy do nastepnego calkowania. Wspomniana zmiana rezimów pracy umozliwia zaznaczanie na informa¬ cyjnym ekranie lub na stole pisaka punktu o do¬ wolnych wspólrzednych wynikajacych z liczb pa¬ mietanych w rejestrach lufo wynikajacych z sygna¬ lów analogowych, podawanych przez zewnetrzne generatory, a takze umozliwia dokonywanie ko¬ rekcji sumarycznych bledów calkowania.Wedlug sposobu stosuje sie dwa lub wiecej wzmacniaczy operacyjnych i zwiazanych z nimi zespolów kluczy elektronicznych, konwerterów cy¬ frowo-analogowyeh oraz rejestrów cyfrowych do rysowania wektorów plaskich w ukladzie wspól¬ rzednych prostokatnych, skosnokatnych lub biegu¬ nowych, przy czym dwa wzmacniacze operacyjne i zespoly z nimi wspólpracujace uzywane sa do wyznaczania dwu skladowych plaskiego wektora przemieszczenia, a dalsze wzmacniacze operacyjne i zwiazane z nim zespoly sa stosowane do liniowej zmiany jasnosci, grubosci badz koloru wzglednie punktacji rysowanego * wektora. W ukladzie prze¬ strzennym trzeci wzmacniacz i zwiazany z nim zespól moze byc stosowany do wyznaczania trze¬ ciej skladowej wektora przemieszczenia na infor¬ macyjnym ekranie lampy luminescencyjnej lub na stole mechanicznego pisaka, a dalsze wzmacniacze operacyjne sa stosowane do zmiany jasnosci lub in¬ nych podanych wyzej parametrów tegoz wektora przemieszczenia. 698 6 Zastosowanie powyzszego sposobu powoduje, ze male wektory przesuniecia sa rysowane w czasie odpowiednio krótszym niz duze. Jesli porównac sumaryczne czasy rysowania tej samej dosyc Skom- 5 plikowanej figury na tym samym ekranie lub stole tego samego pisaka przy zastosowaniu sposobu we¬ dlug wynalazku oraz przy zastosowaniu innego sposobu, w którym czas rysowania kazdego elemen¬ tarnego wektora niezaleznie od jego dlugosci jest io staly, a wielkosc przesuniecia jest proporcjonalna tylko do wielkosci calkowanego pradu, to okaze sie dla typowych technicznie ukladów rysowania, ze zwiekszenie szybkosci pracy generatora znaku w przypadku zastosowania sposobu wg wynalazku 15 moze byc nawet kilkudziesieciokrotne £ silnie zale¬ zy od rozkladów statystycznych dlugosci elemen¬ tarnych wektorów przemieszczen okreslajacych pewna figure, oraz zalezy od ilosci pozycji dwój¬ kowych w rejestrach. 20 Wynalazek moze byc z latwoscia zastosowany w ukladach sterowania ruchem iglowicy rysujacej znanych mechanicznych pisaków. Wynalazek zosta¬ nie blizej objasniony na rysunku, na przykladzie ukladu pracujacego wedlug zastrzeganego sposobu* 25 Na rysunku tym przedstawiono czesc generatora znaku, który steruje odchylaniem strumienia elek¬ tronów rysujacego na informacyjnym ekranie lam¬ py luminescencyjnej, a takze zmienia jasnosc lub grubosc rysowanych wektorów przesuniecia. Dla 30 ulatwienia objasnien zalozono zastosowanie pro¬ stokatnego ukladu wspólrzednych x-y. Jak juz pod¬ dano wspólrzedna z jest zmienna jasnosc lufo gru¬ bosc wektora, ale zakladajac jej liniowa zmiennosc mozna ja uwazac za trzecia skladowa uogólnione- 35 go wektora. Przyrosty skladowych wektorów ozna¬ czone odpowiednio przez (xa — Xb)x , (ya— yb)x. (za —. Zb)x podane w postaci liczb dwójkowych pobierane sa z pewnej pamieci, której cechy nie leza w zakresie objetym przez wynalazek, a na- 40 stepnie sa odpowiednio przekazywane do rejestrów Rx» Ry Rz« Rejestry te o konstrukcji w zasadzie dowolne] pozwalaja na przesuwanie zapamietanych liczb w kierunku ku bardziej znaczacym pozycjom, sy- 45 gnalizuja w zaleznosci od wartosci bitu znaku po¬ jawienie sie jedynki lub zera na najbardziej zna¬ czacej pozycji w nastepstwie wspomnianego prze¬ suwania, oraz oddzielnie zapamietuja bit znaku skladowej wektora, nie pozwalajac na jego prze- 50 suwanie, co razem w konsekwencji pozwala poda¬ wac napiecie o wlasciwym znaku na koncówki sterujace rysowaniem, a zatem odpowiednio skie¬ rowac wektor przesuniecia. Do przesuwania swej zawartosci wszystkie rejestry sa synchronicznie 55 pobudzane przez generator impulsów G.Impulsy wysylane przez generator C sa zliczane w rejestrze przesuniecia RP. W chwili gdy w któ¬ rymkolwiek z rejestrów, w wyniku równoleglego przesuwania ich zawartosci na pozycji najbardziej 60 znaczacej pojawi sie jedynka, dla liczfo dodatnich lub zero dla liczb ujemnych, sygnal starki pirze- chodzi przez bramke sumy logicznej B i wspólnie z rejestrem przesuniecia Rp wysterowuje zegar T kluczy elektronowych Qx, Qy, Qz w taki sposób, 65 ze czas wprowadzania sygnalów przez klucze Qx,63 698 Qy, Qz na wejscie wzmacniaczy operacyjnych Ix, Iy i Iz bedzie odwrotnie proporcjonalny do za¬ wartosci licznika przesuniecia Rp, czyli ze pewien staly i maksymalny czas otwarcia Tmax kluczy Qx, Qy i Qz zostanie podzielony przez liczbe 2 5 podniesiona do potegi naturalnej równej wielkosci przesuniecia.; Dlatego rzeczywisty czas (równoczes¬ nego otwarcia wejsc wzmacniaczy operacyjnych oraz calkowania przylozonych na te wejscia sy¬ gnalów bedzie wynosil Tmax/2(m-k), gdzie m jest dlu- Uxk ster = -J-J^ (ixa_ ixb) . 2m.k dt _ (ixa — ixb) • 2m-k . T„ lxk Cx • 2n*-k i dalej analogicznie iyk • Tmax Uyk ster = oraz Uztster = Izk goscia rejestrów Rx, .Ry i Rz w bitach i najko¬ rzystniej m = 10, zas k jest numerem pozycji na której miescila sie przed rozpoczeciem przesuwa¬ nia najibardziej znaczaca jedynka lub zero naj¬ wiekszej co do modulu skladowej wektora.Dzielenie czasu Tmax przez liczbe 2m-k moze odbywac sie w ten sposób, ze w blokowo podanym na rysunku ukladzie zegara T kluczy miesci sie lejestr cyfrowy przesuwany w kierunku ku naj- tntfiej zhaczafcym pozycjom dwójkowym i zawie- raftcy zawsze na proczatfcu cyklu rysowania wek- ¦tora liczbe wyrazajaca w postaci dwójkowej mak- symaliiy czas calkowania Tmax, Sygnaly pobudza- fAce 3ó przesuwania ku mniej znaczacym pozycjom zawartosc rejestru w zegarze T czyli powodujace dzielenie zawartosci tego rejestru kolejno przez liczbe 2 powinny równoczesnie powodowac odej¬ mowanie jedynek od zawartosci rejestru przesunie¬ cia Rp az do jego wyzerowania. W tym momencie W rejestrze zegara T pozostanie dwójkowy odpo¬ wiednik wielkosci m 10 15 23 25 W powyzszych wzorach indeks k ma podkreslac okolicznosci, ze podane wyniki uzyskano dla takie¬ go zestawu cyfrowych wartosci wejsciowych j(xa —xb)x, (ya —yb)x? (Za —zb)x, ze w wyniku przesuwania tych liczb w rejestrach, pierwsza je¬ dynka na pozycji najbardziej znaczacej któregos rejestru pojawia sie po (m-k) przesunieciach o je¬ dna pozycje dwójkowa przy czym ni' oznacza tu dlugosc rejestru jednakowa dla wszystkich reje¬ strów ftx, Ry i Rz.Aby rozwazyc zagadnienie szybkosci rysowania Wedlug podanego sposobu wystarczy przeprowa¬ dzic analize pracy jednego tylko toru, na przyklad toru wspólrzednej x. Caly uklad wedlug sposobu kwatituje czas kluczowania T, prad calkowany i oraz napiecie sterujace U ster, w taki sposób, ze wzajemny stosunek wartosci ekstremalnych tych parametrów jest nastepujacy: U ster, = 2m 30 2m-k Otwierajac klucze Qx, Qy i Qz na czas odejmo¬ wania jedynek od zawartosci tego rejestru az do jego wyzerowania mozna dokladnie okreslic wlas¬ ciwy czas otwarcia tych kluczy czyli czas calko¬ wania wszystkich wzmacniaczy operacyjnych. Na¬ lezy zauwazyc, ze w wyniku synchronicznego prze¬ suwania liczb pamietanych w rejestrze Rx, Ry i Ez wzajemny stosunek tych liczb po przesunieciu nie ulega zadnej zmianie. Dlatego rysowany wektor za¬ chowa, wlasciwe pochylenie. Oddzielne zapamieta-, nie znaków skladowych wektora zapewnia mu wlasciwe zorientowanie na ekranie, a nie przed¬ stawia zadnych trudnosci technicznych. Liczby dwój¬ kowe okreslajace skladowe (xa — Xb)x • Z™-k (ya — yb)x • 2m~k, (za — Zb)x • fcm-k pomnozone prze¬ suwaniem zawartosci rejestrów Rx, Ry i Rz zostaja przekazane na wejscia konwerterów cyfrowo-ana- logowych Kx, Ky i Kz, z których wyjsc na klucze wchodza juz jako pradowe sygnaly analogowe o postaci: (ixa — ixb) • 2^-k (ixa _ iyb) . 2m-k oraz (iza — izb).2m-k, W momencie otwarcia kluczy Qx, Qy i Qz wzmac¬ niacze operacyjne rozpoczynaja calkowanie tych sygnalów. Na ich wyjsciach moduly napiec steru¬ jacych odpowiednimi wychyleniami strumienia ry¬ sujacego zaczna liniowo wzrastac choc z rózna szybkoscia. W jednakowym dla calego systemu mo¬ mencie zakonczenia calkowania na wyjsciach tych wzmacniaczy operacyjnych pojawia sie napiecia sterujace o nastepujacych wartosciach: 35 40 45 T^n U ster, Po wyprowadzeniu Oznaczen, ze T min = T, U stermin = U, imin = i mozna podarty poprzednio wzór na wynik calko¬ wania przeksztalcic nastepujaco: ix . 2k . 2m-k . T, 2™ Cx • 2m-k T • 2m Uxk ster = = Ux • 2k Wyrazenie okresla rzeczywisty czas cal- £m-k kowania.Obliczajac stosunek otrzymanego napiecia Ux ster do rzeczywistego czasu calkowania* pradu, który to napiecie wywolal, otrzymuje sie wzór na szyb¬ kosc rysowania wektora o postaci nastepujacej: vxk=- 2ni 50 55 65 okazuje sie, ze szybkosc ta nie zalezy od k czyli od dlugosci Wektora. Wzór powyzszy jest jednak sluszny tylko dla sytuacji gdy wielkosc: ixk = ix -2k, to znaczy, ze w rejestrze Rx zostala umieszczona liczba dwójkowa wyrazona jedna jedynka na po¬ zycji k-tej. Jesliby po najbardziej znaczacej jedynce na k-tej pozycji wystepowaly inne jedynki to w skrajnym przypadku szybkosc rzeczywista byla¬ by prawie dwukrotnie wieksza. Jak poprzednio po¬ dano z uwagi na czas poswiaty okreslonego lumi- neforu szybkosc kreslenia nie moze przekraczac .pewnej granicznej wartosci wlasciwej dla wybra¬ nego lumineforu.Porównujac ze sposobem wedlug wynalazku kon¬ wencjonalne rozwiazanie zakladajace staly czas calkowania i czyniac to dla dwóch przypadków •rysowania, a mianowicie przypadku pierwszego•»cw u polegajacego na wyrysowaniu m wektorów o dlu¬ gosciach przebiegajacych wszystkie wartosci dys¬ kretne Au, Au,-2, . ..Au«2m, oraz drugiego przy¬ padku prawdopodobnej dlugosci Au«2 (")¦ stwier¬ dzic mozna, ze skrócenie lacznego czasu rysowania przez zastosowanie sposobu wedlug wynalazku jest co najmniej dwukrotne i zalezy od dlugosci m Fejesfrów Rx, Ry, i R*.Podany na -rysunku uklad realizujacy sposób wedlug wynalazku w celu zapewnienia mozliwosci dokonywania co pewien czas korekcji sumaryczne¬ go bledu pracy calego generatora znaku posiada dodatkowe klucze elektroniczne oznaczone symbo¬ lami qxr, qxc, qyr, qyc, Qzr Qzc, które wysterowane zewnetrznie przez uklad POZ moga równoczesnie wylaczac z petli sprzezenia zwrotnego pojemnosci calkujace Cx, Cy, Cz i wlaczac opornosci rx, ry, rz przez co zmieniaja rezim pracy wzmacniaczy ope¬ racyjnych z calkowania na wzmacnianie. To po¬ woduje pojawienie sie na informacyjnym ekranie lampy luminescencyjnej punktu o okreslonych za¬ wartosciach rejestrów wspólrzednych w miejsce wektora przesuniecia wzglednie odpowiednie usta¬ wienie rysujacej glowicy mechanicznego pisaka.Jak wynika z podanego opisu nic nie stoi na przeszkodzie aby w razie otrzymywania przez ge¬ nerator znaków z zewnatrz sygnalów analogowych w miejsce cyfrowych operacji cyfrowe mnozenia i dzielenia przez 2m_k zastapic znanymi operacjami analogowego mnozenia i dzielenia. W takiej sytu¬ acji sygnaly analogowe okreslajace skladowe ryso¬ wanego wektora sa równoczesnie dzielone wedlug znanych sposobów analogowych przez okreslony prad lub napiecie odniesienia, a najwiekszy z otrzy¬ manych równoczesnie analogowych ilorazów w na¬ stepstwie porównania z wszystkimi innymi ilora¬ zami powoduje nastepnie równoczesne wzmacnia¬ nie wstepne wszystkich dostarczonych na wejscia calkujacych wzmacniaczy operacyjnych sygnalów.Wspólczynnikami wzmocnienia jest odwrotnosc najwiekszego wspomnianego ilorazu analogowego sygnalów. Otrzymanie najwiekszego ilorazu powo¬ duje nastepnie wysterowanie calego ukladu kluczy elektronowych tak, ze czas otwarcia tych kluczy zostaje zmniejszony w tym samym stosunku, w ja¬ kim zostaly powiekszone wszystkie przykladane do wejsc wzmacniaczy operacyjnych sygnaly analogo¬ we okreslajace skladowe wektora przesuniecia ry¬ sowanego na informacyjnym ekranie lampy lumi- nescencyjnej lub na stole mechanicznego pisaka.Traktujac rzecz od strony matematycznej oznacza to, ze mimo skrócenia czasu calkowania wynik calkowania pozostal poprawny poniewaz odpowied¬ nio zostala zwiekszona funkcja podcalkowa. To sa¬ mo dokonuje wlasnie opisany poprzednio uklad cyfrowy. PL PL

Claims (6)

1. Zastrzezenia patentowe 1. Sposób maksymalizacji szybkosci rysowania ^szczególnie na informacyjnym ekranie lampy lumi- nescencyjnej systemu maszyn matematycznych zna¬ mienny tym, ze sygnaly analogowe przykladane na koncówki sterujace przesunieciem rysujacego stru- jnienia elektronów lub glowicy rysujacej w przy¬ padku mechanicznego pisaka pobierane sa z wyjsc wzmacniaczy operacyjnych calkujacych, których wejscia sterowane sa sygnalami analogowymi z wyjsc konwerterów cyfrowc-nanalogowych za po- 5 srednictwem kluczy elektronowych, zas wejscia wspomnianych konwerterów sterowane sa sygna¬ lami dyskretnymi pochodzacymi z rejestrów cyfro¬ wych, w których pamietane o dowolnym kodzie liczby okreslaja moduly skladowych wektora kolej- 10 nego przesuniecia rysujacego strumienia elektro¬ nów lub glowicy rysujacej, przy czym droga odpo¬ wiedniego przesuwania tych liczb w rejestrach, badz normalnego ich dodawania w sumatorze cyf¬ rowej maszyny matematycznej wszystkie te liczby 15 podlegaja równoczesnemu i wielokrotnemu mno¬ zeniu przez liczbe bedaca podstawa przyjetego sys¬ temu arytmetycznego tak dlugo, az nastepne kolej¬ ne mnozenie spowodowaloby pojawienie sie nad¬ miaru przynajmniej w jednym z rejestrów, przy 20 czym zapamietywana jest ilosc tych mnozen, co nastepnie umozliwia sterowanie ukladów wspom¬ nianych kluczy elektronowych na wejsciach wzmac¬ niaczy operacyjnych tak, ze podstawowy czas otwarcia tych kluczy bedacy czasem calkowania 25 wzmacniaczy operacyjnych zostaje zmniejszony w tym samym stosunku w jakim zostaly powiek¬ szone liczby pamietane w rejestrach, u wejsc kon¬ werterów w nastepstwie wspomnianego mnozenia, co powoduje, ze male wektory przesuniecia sa ry- 30 sowane na informacyjnym ekranie lampy lumines- cencyjnej lub na stole mechanicznego pisaka w czasie odpowiednio krótszym niz duze.

2. Sposób wedlug zastrz. 1 znamienny tym, ze wejscia wzmacniaczy operacyjnych calkujacych ste- 35 rowane sa sygnalami analogowymi przychodzacymi z zewnetrznych generatorów za posrednictwem klu¬ czy elektronowych, przy czym wspomniane sygnaly analogowe uprzednio sa równoczesnie dzielone ana¬ logowo wedlug znanych sposobów przez okreslony 40 sygnal odniesienia majacy najwieksza dopuszczal¬ na wartosc z posród zbioru mozliwych wartosci przykladanych do wejsc wzmacniaczy operacyjnych sygnalów analogowych, a najwiekszy z otrzyma¬ nych równoczesnie analogowych ilorazów powoduje 45 nastepnie równoczesne wzmacnianie wszystkich do¬ starczonych na wejscia kluczy elektronowych sy¬ gnalów, gdzie wspólczynnikami wzmacniania jest odwrotnosc najwiekszego ilorazu, przy czyim otrzy¬ manie wspomnianego ilorazu powoduje nastepnie 50 wysterowanie calego ukladu wspomnianych kluczy elektronowych tak, ze czas ich otwarcia bedacy czasem calkowania zostaje zmniejszony w tym stosunku, w jakim zostaly wzmocnione wszystkie przykladane do wejsc wzmacniaczy operacyjnych 55 sygnaly analogowe okreslajace skladowe rysowane¬ go wektora przesuniecia.

3. Sposób wedlug zastrz. 1 i 2 znamienny tym, ze wszystkie liczby okreslajace w dowolnym ko¬ dzie moduly skladowych rysowanych wektorów 60 przed konwersja cyfrowo-analogowa oraz calko¬ waniem we wzmacniaczach operacyjnych sa mno¬ zone przez iloraz wynikajacy z dzielenia modulu najwiekszej z liczb nie powodujacych pojawienia sie nadmiaru w rejestrach przez najwieksza liczba gg pamietanych w tych rejestrach, przy czym iloraz11 ten jest zapamietywany, co nastepnie umozliwia sterowanie ukladów wspomnianych kluczy elektro¬ nowych tak, ze podstawowy czas ich otwarcia zo¬ staje zmniejszony w tym samym stosunku w jakim zostaly powiekszone w nastepstwie wspomnianego mnozenia wszystkie liczby pamietane w rejestrach skladowych rysowanego wektora przesuniecia.

4. Sposób wedlug zastrzez. 1—3, znamienny tym, ze wzmacniacze operacyjne w okreslonych mo¬ mentach czasu, w wyniku dzialania sterowanych zewnetrznie kluczy elektronowych w znany spo¬ sób zmieniaja rezim pracy z calkujacego na pro¬ porcjonalny i odwrotnie z tym, ze po powrocie do rezimu calkowania wzmacniacze w znany sposób pamietaja wartosc sygnalu wprowadzonego w rezi¬ mie proporcjonalnym i wykorzystuja ja jako wa¬ runek poczatkowy do nastepnego calkowania, a wspomniana zmiana rezimów pracy umozliwia za¬ znaczanie na informacyjnym ekranie lub na stole pisaka punktu o dowolnych wspólrzednych wyni¬ kajacych z liczb pamietanych w rejestrach lub wynikajacych z sygnalów analogowych, podawanych przez zewnetrzne generatory, a takze umozliwia dokonywanie korekcji sumarycznych bledów calko¬ wania.

5. Sposób wedlug zastrz. 1—4 znamienny tym, ze stosuje dwa lub wiecej wzmacniaczy operacyj¬ nych i zwiazanych z nimi zespolów kluczy elek¬ tronowych, konwerterów cyfrowo-analogowych oraz 698 12 rejestrów cyfrowych do rysowania wektorów plas¬ kich w ukladzie wspólrzednych prostokatnych,, skosnokatnych lub biegunowych, przy czym dwa. wzmacniacze operacyjne i zespoly z nimi wspól- 5 pracujace uzywane sa do wyznaczania dwu skla¬ dowych plaskiego wektora przemieszczenia, a dal¬ sze wzmacniacze operacyjne i zwiazane z nim zes- » poly sa stosowane do liniowej zmiany jasnosci, grubosci badz koloru wzglednie punktacji rysowa- 10 nego wektora, albo tez w ukladzie przestrzennym trzeci wzmacniacz i zwiazany z nim zespól jest stosowany do wyznaczania trzeciej skladowej wek¬ tora przemieszczenia na informacyjnym ekranie lampy luminescencyjnej lub na stole mechaniczne- 15 g'3 pisaka, a dalsze wzmacniacze operacyjne sa stosowane do liniowej zmiany jasnosci lub innych podanych wyzej parametrów tegoz wektora prze¬ mieszczenia.

6. Sposób wedlug zastrzez. 1—3 znamienny tym,, 20 ze sygnaly przychodzace do rejestrów cyfrowych, wychodzace z tych rejestrów do konwerterów cy¬ frowo-analogowyoh, oraz z tych konwerterów po¬ przez klucze elektronowe do calkujacych wzmac¬ niaczy operacyjnych i dalej na koncówki sterujace 25 odchyleniem rysujacego strumienia elektronów, lub sterujace ruchem glowicy mechanicznego pisaka odpowiednio podlegaja stalemu tlumieniu, wzmac¬ nianiu, jednakowemu opóznianiu lub trywialnej transformacji logicznej, jak np. negowanie negacji.KI. 42m6, 15/20 65 698 MKP G06k 15/20 O *d± *0 TATTA N N 1^1^ 1 I' PL PL