PL65675B3 - - Google Patents

Description

Opublikowano: 20.VI.1972 65675 KI. 42c, 5/02 MKP G01cl/02 Twórca wynalazku: Stanislaw Wojciechowski Wlasciciel patentu: Polskie Zaklady Optyczne, Warszawa (Polska) Kompensator odczytów kregu pionowego w teodolitach Przedmiotem wynalazku jest kompensator od¬ czytów kregu pionowego w teodolitach, który eli¬ minuje 'bardzo uciazliwa czynnosc dokladnego po¬ ziomowania instrumentu na .stanowisku pomiaro¬ wym. Wynalazek stanowi rozszerzenie patentu nr 51300 obejmujace jeszcze jeden wariant rozwiaza¬ nia teodolitu z wahadlowym kompensatorem od¬ czytów kregu pionowego oraz kompensatora do te¬ go teodolitu.Dotychczas stosowane w teodolitach kompensa¬ tory optyczne typu wahadlowego wyposazone byly* w ruchomy element wprowadzony do ukladu od¬ czytowego w postaci pryzmatu czy klina cieczo¬ wego, co szczególnie w przypadku klina cieczowe¬ go obnizalo znacznie jakosc obrazu podzialki kregu ze wzgledu na aberracje chromatyczna. Natomiast mechaniczno-optyczne kompensatory typu wahadlo¬ wego innych znanych rozwiazan teodolitów byly umieszczone w obiektywie mikroskopu odczytowe¬ go, odpowiednio dostosowanego do kompensatora, co bylo przyczyna duzych trudnosci konstrukcyj¬ nych oraz 'wykonawczych, szczególnie przy monta¬ zu i justowaniu.Tego typu rozwiazaniem technicznym jest kom¬ pensator wedlug patentu nr 51300, posiadajacy ze¬ spoly soczewek, z których jeden podwieszony jest wahadlowo, a drugi polaczony sztywno z obudo¬ wa. Wada tego kompensatora jest to, ze nie obej¬ muje on sprawy odchylenia biegu promieni swietl¬ nych, to znaczy rozwiniecie jego ukladu stanowi 2 linie prosta, co stwarza wspomniane powazne trud-, nosci w realizacji konstrukcji, a takze niewygody uzytkowania przez nadmierne powiekszenie gaba¬ rytów sprzetu, a szczególnie jego dlugosci. 5 Celem wynalazku jest takie opracowanie kon¬ strukcji kompensatora odczytów kregu pionowego w teodolitach, która przez odpowiednie umieszcze¬ nie elementu optycznego pozwoli na odchylen&e biegu promieni swietlnych w inna plaszczyzne. 10 Cel ten zostal osiagniety przez opracowanie kon¬ strukcji kompensatora, posiadajacego element od¬ bijajacy, kierujacy promienie swietlne, który umieszczony jest pomiedzy dwoma zespolami so¬ czewek a podzialka kregu pionowego, przy czym 15 jeden z zespolów .soczewek podwieszony jest wa¬ hadlowo w taki sposób, ze odleglosc od osi waha¬ dla do punktu przeciecia osi poziomej teodolitu z osia optyczna obiektywu równa sie odleglosci punktu glównego przedmiotowego wahadlowo 20 podwieszonego zespolu soczewek od punktu glów¬ nego plaszczyzny lamiacej elementu Odbijajacego lub niewiele sie od niej rózni.Wynalazek zostanie blizej objasniony na przykla¬ dzie wykonania przedstawionym na rysunku, na 25 którym fig. 1 przedstawia schemat kompensatora w polozeniu spoziomowanym teodolitu, a fig. 2 przed¬ stawia przekrój kompensatora w plaszczyznie pio¬ nowej.Obiektyw mikroskopu odczytowego., w którym 30 znajduje sie kompensator, sklada sie z elementu 65 67565 675 odbijajacego w postaci pryzmatu i, soczewki pod¬ wieszonej 2, soczewki zamocowanej sztywno 3 oraz pryzmatu górnego 4. Na przeciwprostokatnej scianie pryamatu 1 znajduje sie punkt glówny B plaszczyz¬ ny ilamiacej tego pryzmatu, a na przeciwprostiokat- 5 nej scianie' pryzmatu górnego 4 punkt glówny E.Soczewka podwieszona 2 zawieszona jest wahadlo- . wo i posiada os obrotu K przechodzaca przez punkt zawieszenia. W soczewce podwieszonej 2 jest punkt glówny przedmiotowy C, a w soczew- 10 ce zamocowanej sztywno 3 punkt glówny D. Poza soczewka podwieszona 2 pozostale elementy op¬ tyczne sa polaczone sztywno z kadlubem.W teodolicie dokladnie spoziomowanym linia przechodzaca przez punkty glówne C % D socze- 15 wek 2 i 3 oraz przez os obrotu K bedzie prosta pionowa przecinajaca pozioma os teodolitu w punk¬ cie H. Obiektyw tworzy obraz punktu A z po- dziaOkii na kregu 6 w punkcie G na podzialce noniuBza 5. W przypadku gdy teodolit jest wychy- lony z poziomu, nastapi przemieszczenie sie so¬ czewki podwieszonej wahadlowo 2 wzgladem po¬ zostalych elementów optycznych. Przemieszczenie to jest zalezne od polozenia osi obrotu K wahadla i warunkuje prawidlowa kompensacje odczytu.Kompensacja ta nastapi tylko wówczas, jezeli pro¬ mien BC bedzie równolegly j uwarunkowane jest spelnieniem równosci: H1K = CB PL PL

Claims (1)

1. Zastrzelenie patentowe Kompensator odczytów kregu pionowego w teo¬ dolitach, posiadajacy dwa zespoly soczewek, z których jeden podwieszony jest wahadlowo, a dru¬ gi zamocowany sztywno, umieszczone w obiekty¬ wie mikroskopu odczytowego, wedlug patentu nr 51300, znamienny tym, ze ma element odbijajacy (1) umieszczony pomiedzy wahadlowo podwieszo¬ nym zespolem soczewek (2) i sztywno zamocowa¬ nym zespolem soczewek (3) a podzialka kregu pio¬ nowego (6), natomiast odleglosc osi. obrotu (K) wahadlowo podwieszonego zespolu s-oczewek (2) od punktu ,(H) przeciecia Osi poziomej teddolitu z linia przechodzaca przez punkty glówne (€) i (D) zespolów soczewek ,(2) i ,(3) oraz przez os obrotu (K) równa sie odleglosci punktu glównego przed¬ miotowego (C) wahadlowo podwieszonego zespolu soczewek (2) od punktu glównego (B) plaszczyzny lamiacej elementu odbijajacego (1) lub niewiele sie od niej rózni.KI. 42c,5/02 65675 MKP GOlc 1/02 EEr.1KI. 42c,5/02 65675 MKP GOlc 1/02 H5-2 ZF „Ruch", W-wa, z. 495-72. nakl. 200 + 20 egz. Cena zl 10,— PL PL