Opublikowano: 20.VH.1972 KI. 42c,4 MKP GOlejflJÓO- Gilc l/cc UKD I Wspóltwórcy wynalazku: Kazimierz Rutkowski, Adolf Szachraj Wlasciciel patentu: Zaklady Automatyki Przemyslowej im. Juliana Marchlew¬ skiego, Ostrów Wielkopolski (Polska) Przyrzad do mierzenia kata obrotu zwlaszcza walów i dzwigni Przedmiotem wynalazku jest przyrzad do mierzenia kata obrotu zwlaszcza walów i dzwigni silowników sto¬ sowanych w automatyce przemyslowej.Znane sa przyrzady w postaci katomierzy nastawnych o regulowanym ustawianiu ramienia stalego wzgledem bazy, a odczyt dokonywany jest na skali przy drugim ramieniu po uprzednim jego ustawieniu na wykonane przesuniecie.Niedogodnoscia tych katomierzy jest koniecznosc usta¬ wiania dwóch ramion przy czym dokladnosc odczytu za¬ lezy od plaskosci i gladkosci powierzchni mierzonych elementów.Innym uzywanym do tego celu pizyizadem jest kato¬ mierz z poziomnica. Pomiar tym przyrzadem polega na przylozeniu go np. do dzwigni silownika po wykonanym przesunieciu i dokladnym wypoziomowaniu skali. Od¬ czyt dokonuje sie przez lupe od poziomu do dolnego przesuniecia i od poziomu do górnego przesuniecia z dokladnoscia do jednej minuty. Po dodaniu obydwóch pomiarów dopiero uzyskuje sie pelne przesuniecie ka¬ towe. Niedogodnoscia tego przyrzadu, mimo duzej do¬ kladnosci jest jego nieergonomicznosc w uzyciu z uwagi dokonywania dwóch pomiarów i ich zsumowania oraz koniecznosc dobrej plaskosci i gladkosci powierzchni mierzonych elementów.Celem wynalazku jest umozliwienie ciaglego i bezpo¬ sredniego dokonywania pomiaru przesuniecia katowego szczególnie walów i dzwigni silowników bedacych w ru¬ chu. Zadanie techniczne prowadzace do osiagniecia tego celu polega na skonstruowaniu przyrzadu, który umozli- 10 20 20 25 30 wi ciagly pomiar przynajmniej z dokladnoscia do 10 mi¬ nut i mocowanie jego na dowolnym miejscu mierzonego elementu stalowego lub zeliwnego, przy czym konstruk¬ cja zapewni pelna ergonpmicznosc.W przyrzadzie wedlug wynalazku sprzeglo magnetycz¬ ne polaczono rozlacznie z korpusem a z przeciwnej jego strony zamontowano lozyska z osadzonym w nich wal¬ kiem i zabezpieczono zespolem skalowym, który stano¬ wi pokrywa z umieszczona tarcza posiadajaca na ob¬ wodzie skale od 0 do 360° w jedna i druga strone, przy czym docisk jej zapewnia nakretka poprzez elastyczna nie pierscien, z którym na stale polaczony jest powietrz¬ ny tlumik z obciaznikiem i wskaznikiem odczytu posia¬ dajacym noniusz w lewa i prawa strone, umozliwiajacy pomiar z dokladnoscia do 6 minut, przy czym calosc jako zespól wskaznikowy dziala na zasadzie prawa gra¬ witacji.Zaleta wynalazku dzieki zastosowaniu magnetycznego sprzegla jest mozliwosc mocowania przyrzadu na dowol¬ nie wybranym miejscu elementu stalowego lub zeliwne¬ go. Natomiast zespól skalowy umozliwia latwe i szyb¬ kie ustawienie tarczy, a zespól wskaznikowy zamontowa¬ ny na ulozyskowanym walku daje ciagly pomiar z do¬ kladnoscia do 6 minut. Przeprowadzone wstepne próby wykazaly pelna ergonomicznosc przyrzadu.Przyrzad wedlug wynalazku zostal dokladniej przed¬ stawiony w przykladowym wykonaniu na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia czesciowy przekrój podluzny przyrzadu, a fig. 2 — jego widok z przodu. 6553765537 Jak uwidoczniono na rysunku przyrzad sklada sie z magnetycznego sprzegla 1 polaczonego rozlacznie z kor¬ pusem 2, w którym z przeciwnej strony zamontowane sa lozyska 3 z osadzonym w nich walkiem 4 i zabez¬ pieczone zespolem skalowym, przy czym na koncu wal¬ ka 4 od strony zewnetrznej zamontowany jest rozlacznie zespól wskaznikowy.Zespól skalowy stanowi pokrywa 5, na której umiesz¬ czona jest obrotowo tarcza 6 posiadajaca na obwodzie skale o^O do 360° w jedna i druga strone, przy czym unieruchomienie jej dokonywane jest nakretka 7 po¬ przez elastyczna podkladke 8 na przyklad z gumy.Zespól wskaznikowy ma pierscien 9 z polaczonym na stale powietrznym tlumikiem 10 wykonanym najkorzyst¬ niej w ksztalcie litery L, z którym równiez na stale po¬ laczony jest obciaznik 11 na przyklad w ksztalcie walca i wskaznik 12 odczytu, posiadajacy noniusz w lewa i pra¬ wa strone, umozliwiajac pomiar z dokladnoscia do 6 mi¬ nut.Dzialanie przyrzadu wedlug wynalazku polega na mo¬ cowaniu jego magnetycznym sprzeglem 1 do dowolnie wybranego miejsca elementu mierzonego na przyklad dzwigni silownika.Nastepnie tarcze 6 ustawiamy na 0° w stosunku do ze¬ ra noniusza na wskazniku 12 odczytu, który zawsze skierowany jest pionowo w dól, gdyz dziala na zasadzie znanego prawa grawitacji.Nakretka 7 poprzez elastyczna podkladke 8 powodu¬ jemy unieruchomienie tarczy 6. Pomiar przesuniecia ka¬ towego dzwigni silownika dokonywac mozna od chwili rozpoczecia jej obrotu i to niezaleznie w prawa czy le- 5 wa strone. PL