Pierwszenstwo: Opublikowano: 29.IV.1972 65281 KI. 42 a, 16 MKP B 43 1 13/10 UKD Twórca wynalazku: Ireneusz Adamiec-Gracki Wlasciciel patentu: Instytut Uprawy Nawozenia i Gleboznawstwa, Pulawy (Polska) Pantograf kreslarski i Przedmiotem wynalazku jest pantograf kreslar¬ ski do mechanicznego zmniejszenia rysunku w do¬ wolnej skali, na papierze, kalce technicznej jak równiez na pokrytych warstwa grawerska plytach z róznych materialów. 5 Znany i najbardziej zblizony do przedmiotu wy¬ nalazku, pantograf konstrukcji Coradiego — skla¬ da sie z metalowych listewek tworzacych równo- leglobok, którego jeden bok moze byc przesuwany wzdluz dwu drugich. Równoleglobok osadzony jest io w wydrazeniu podstawki, zwanym biegunem. Naj¬ dalej odsuniety od bieguna koniec listewki polaczo¬ ny jest z wodzidlem, które przesuwa sie po pier- worysie. Olówek posuwajacy sie po odrysie, przy¬ twierdzony jest pionowo do listewki przecinajacej 15 prosta: biegun — wodzidlo. Podnoszenie olówka wykonywane jest za pomoca nitki laczacej spód olówka z wodzidlem, a przerzuconej przez bloki na listewkach. Naciaganie nitki przy wodzidle, po¬ woduje podnoszenie olówka ku górze i unikanie 2o kreslenia zbytecznych linii na odrysie.Niedogodnosci techniczne znanego pantografu polegaja na tym, ze jest przyrzadem do mechanicz¬ nego odrysowywania tylko w olówku planów, ze zmiana skali. Gniazdko w pantografie Coradiego 25 jest dostosowane tylko do osadzenia olówka, dlate¬ go prace wykonywane na nim moga byc tylko w olówku, nie mozna nim wykreslac tekstów, znaków, planów w tuszu, ani na pokrytych warstwa gra¬ werska plytach z róznych materialów. Naciaganie 30 nitki przy wodzidle powodujace podnoszenie olów¬ ka do góry wymaga uwagi i utrudnia wykonywa¬ nie danej czynnosci, co moze spowodowac pewne niedokladnosci w wykreslaniu linii.Celem wynalazku jest usuniecie powyzszych wad i niedogodnosci, a zagadnieniem technicznym opracowanie zautomatyzowanego i wieloczynnos¬ ciowego pantografu kreslarskiego.Zgodnie z wynalazkiem zagadnienie to zostalo rozwiazane przez zastosowanie w pantografie kres¬ larskim korytkowego statecznika z dzwignia kato¬ wa polaczonego przegubowo z przedluzaczem ra¬ mienia pantografu zaopatrzonego w wodzidlo sty¬ kowe. Dalszymi czesciami skladowymi sa urzadze¬ nia do umieszczania wzorników i czesci kreslacych oraz lacznik ramion.Korytkowy statecznik z osadzona przegubowo dzwignia katowa, przedluza ramie przyrzadu, któ¬ re przegubowo przy pomocy kolka polaczone jest z przedluzaczem zaopatrzonym w wodzidlo styko¬ we. Zadaniem dzwigni katowej jest zwieranie i rozwieranie styków oraz wprowadzanie igly styko¬ wej w szablon kontaktujacy w przyrzadzie pod¬ stawowym, lub zetkniecie jej z pierworysem po nalozeniu nasadki z olówkiem olowianym w I od¬ mianie.Wodzidlo stykowe posiada ksztalt wydrazonego walca, zamknietego od dolu stozkowa nakretka z pionowym przelotowym otworem, a po bokach ma wyciecia dzwigniowe ze szczelinowymi otworami 652813 zaopatrzonymi od dolu w styki. Wnetrze wodzidla stykowego wypelnia srubowa sprezyna, która po usunieciu wywieranego palcem nacisku na dzwig¬ nie katowa rozpreza sie i naciska na poprzecznie osadzony kolek w igle stykowej podnoszac ja ku górze, co powoduje zwarcie stozkowego styku osa¬ dzonego na igle stykowej ze stykiem przymocowa¬ nym do odizolowanej plytki osadzonej na przedlu¬ zaczu wodzidla stykowego. Na igle stykowa (w pierwszej odmianie) od dolu naklada sie nasadke z olówkiem olowianym, który w czasie posuwania wodzidla, znaczy kontury pierworysu na kalce, na¬ lozonej na ten pierworys. Urzadzenie do umiesz¬ czania wzorników i czesci kreslacych osadzone jest na ramieniu, polaczonym przegubowo z ramienia zaopatrzonym w wodzidlo stykowe.Urzadzenia do umieszczenia wzorników i czesci kreslacych w pantografie kreslarskim oraz w pierw¬ szej odmianie podlaczone jest do obwodu elek¬ trycznego zamykanego stykiem osadzonym na igle stykowej i zwierajacym sie ze stykiem przymoco¬ wanym do odizolowanej plytki osadzonej na prze¬ dluzaczu wodzidla stykowego. Zawieranie i rozwie¬ ranie styków powodowane dzwignia katowa uru¬ chamia urzadzenie do umieszczania wzorników i czesci kreslacych, które sklada sie z cewki i rdze¬ nia osadzonego na plywajacej zworze przechodza¬ cej z jednej strony w dzwignie zaopatrzona w styk i zakonczona jarzmem, a z drugiej — w wy¬ step wchodzacy w wyciecie w tylnej scianie urza¬ dzenia.Plywajaca zwora posiada popychacz oraz dwa przelotowe otwory na prety prowadzace zaopatrzo¬ ne w srubowe sprezyny z regulujacymi dzwignia¬ mi blokowanymi w wycieciach znajdujacych sie w bocznych scianach urzadzenia. Zwora spoczywa na dwóch podkladkach gumowych — pierwsza przy¬ mocowana jest do gniazda wzornika kolowego za¬ mykajacego czesciowo urzadzenie od dolu przez polaczenie srubami z- tylna sciana urzadzenia, a druga do wysiegnicy polaczonej z przednia sciana urzadzenia. Wysiegnica zaopatrzona jest w gniazdo panewkowe, sprezynujacy styk, gniazdo do osadza¬ nia wzorników i w otwór do umieszczania wózka.Urzadzenie przez zwarcie wyzej opisanych sty¬ ków powoduje podniesienie czesci kreslacej i przerwe w kresleniu — w czasie rozwarcia sty¬ ków, nastepuje opuszczenie czesci kreslacej i kres¬ lenie. Odmiane druga pantografu, montuje sie przy pomocy lacznika z ramienia osadzonego na biegunie i z ramienia zaopatrzonego w urzadzenie do umieszczania wzorników i czesci kreslacych.Lacznik ramion sklada sie z przedluzacza rozlacz¬ nie polaczonego z ramieniem osadzonym na biegu¬ nie sruba ustalajaca. Przedluzacz posiada przeloto¬ wy otwór zakonczony od dolu kolnierzem, a z boku przesuwanym stykiem. Kolnierz przedluzacza jest styczny do drugiej ruchowej czesci lacznika posia¬ dajacej od dolu gniazdo ze sruba blokujaca, ramie zaopatrzone w urzadzenie do umieszczania wzor¬ ników i czesci kreslacych. Gniazdo posiada uchwyt z przesuwanym stykiem i stozkowe pionowe prze¬ dluzenie z przelotowym otworem przechodzacym w nagwintowana na koncu os, na której jest osa¬ dzone kolo zebate z wyskalowanymi stykami, 65281 4 wspólpracujace z prosta zebatka, osadzona na ra¬ mieniu zaopatrzonym w urzadzenie do umieszcza¬ nia wzorników i czesci kreslacych. Na czesc na¬ gwintowana osi nakrecone i zablokowane jest kolo 5 z wyskalowanymi od góry stykami i posiadajace od spodu wlasny sprezynujacy styk, kontaktujacy z kolem zebatym. Górna i dolna czesc lacznika polaczona jest przegubowo sruba laczaca, której nakretka zaopatrzona jest w srube blokujaca. io Polaczony lacznik ramion posiada trzy styki, do których podlaczone sa przewody tworzace obwody elektryczne zamykane przelacznikiem. Do obwo¬ dów polaczone jest urzadzenie do umieszczania wzorników i czesci kreslacych, które moze byc za- 15 silane bezposrednio z baterii ogniw, lub przez zwarcie przesuwanego styku umieszczonego na przedluzaczu ze sprezynujacym stykiem umiesz¬ czonym od spodu na kole z wyskalowanymi od góry stykami oraz przez zwarcie umieszczonego 20 na gniezdzie przesuwanego styku — kontaktujace¬ go z plywajacym i od dolu zaopatrzonym w wy- skalowane styki kolem zebatym, a od góry kon¬ taktujacym ze stykiem sprezynujacym umieszczo¬ nym od spodu na kole zablokowanym i posiada- 25 jacym wyskalowane od góry styki.Zaleta pantografu kreslarskiego wedlug wyna¬ lazku jest zautomatyzowanie czynnosci podnosze¬ nia igly przy przerywaniu kreslenia, dzieki czemu poprawia sie jakosc wykonywanych prac. Panto- 30 graf jest urzadzeniem wieloczynnosciowym, co pozwala na zmniejszenie ilosci stosowanych urza¬ dzen. Prace wykonuje sie szybciej dokladniej i znacznie eliminuje sie pomylki w kresleniu linii.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w 35 przykladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia pantograf w widoku aksono- metrycznym przygotowany do wykresu zmniejszo¬ nych tekstów i znaków, fig. la — nasadke z olów¬ kiem olowianym w widoku aksonometrycznym, 40 fig. 2 — pierwsza odmiane w widoku aksonomet¬ rycznym, pantografu przygotowana do wykresu zmniejszonych planów, fig. 3 — druga odmiane pantografu w widoku aksonometrycznym przygo¬ towana do wykresu okregów, pieciokatów, szescio- 45 katów, linii ciaglych, kreskowych, falistych i la¬ manych, fig. 3a — zautomatyzowany lacznik do ramion w przekroju pionowym, fig. 4 — wzornik w widoku aksonometrycznym, fig. 4a — wzornik w przekroju pionowym, fig. 5 — wzornik pierscie- 50 niowy w widoku aksonometrycznym, fig. 5a — wzornik pierscieniowy w przekroju pionowym, fig, 6 — wzornik kolowy w widoku aksonometrycznym, fig. 7 lejek w widoku aksonometrycznym, fig. 7a olówek w widoku aksonometrycznym fig. 7 b — 55 igle grawerska w widoku aksonometrycznym, fig. 7c — rylec wirujacy w widoku aksonometrycz¬ nym, fig. 7d —r mimosrodowo osadzony rylec wi¬ rujacy w widoku aksonometrycznym fig. 7c — mimosrodowo osadzony rylec do linii falistych w 60 widoku aksonometrycznym, fig. 8 — wrzeciono z kolem zamachowym, dwoma pierscieniami bloku¬ jacymi i pierscieniem plywajacym w widoku akso¬ nometrycznym, fig. 9 — szablon kontaktujacy w widoku od przodu, fig. 10 — przekrój szablonu 65 kontaktujacego, fig. 11 — szablon w widoku od65281 przodu, fig. 12 — przekrój szablonu, fig. 13 — pro- stowód w widoku od przodu, fig. 14 — przekrój C-C prostowodu, fig. 15 — schemat zasilania sil¬ nika napedowego, fig. 16 — schemat obwodu elek¬ trycznego z cewka indukcyjna i rdzeniem, fig. 17 5 — schemat transformatora z prostownikami.Pantograf kreslarski wedlug wynalazku sklada sie z: podstawy 1 z przelotowym otworem 2 i sle¬ pymi otworami blokujacymi 4. Ramie 7 z przelo¬ towym otworem blokujacym 6. Ramie 9 ze sta- 10 tecznikiem 10, dzwignia katowa 11, prowadnica 12 i wózkiem 13 polaczone jest przegubowo kolkiem 14 z przedluzaczem 15 wodzidla stykowego 16, za¬ mykanego stozkowa nakretka 17 z pionowym przelotowym otworem 18. Wodzidlo stykowe 16 15 posiada po bokach wyciecia dzwigniowe 19 z prze¬ lotowymi otworami 20 zaopatrzonymi od dolu w styki 21. Wnetrze wodzidla stykowego 16 wypel¬ nia srubowa sprezyna 22, sciskana poprzecznie osadzonym kolkiem 23 w igle stykowej 24, na kto- 2o ra od dolu mozna nalozyc nasadke z olówkiem olowianym 25, a od góry stozkowy styk 26, zwie¬ rajacy sie z przymocowanym do odizolowanej plytki 27 stykiem 28. Ponadto przyrzad posiada ramie 29 polaczone panewka 30 z ramieniem 31, 25 na którym osadzone jest gniazdo 32 na silnik 33 i urzadzenie do osadzania wzorników i czesci kres¬ lacych 34, skladajace sie z cewki 35, rdzenia 36 i plywajacej zwory 37, która z jednej strony prze¬ chodzi w dzwignie 38 zaopatrzona w styk 39 i za- 30 konczona jarzmem 40, a z drugiej wystepem 41 wchodzacym w wyciecie urzadzenia 42. Zwora 37 prowadzona jest przez prety 45 na których osadzo¬ ne sa srubowe sprezyny 46 i regulujace dzwignie 47, blokowane w wycieciach automatu 48. 35 W czasie spoczynku zwora 37 spoczywa na dwóch podkladkach gumowych 49, z których jed¬ na przymocowana jest do gniazda wzornika kolo¬ wego 50 polaczonego srubami 51 z tylna sciana urzadzenia, natomiast druga do wysiegnicy 52, po- 40 laczonej z przednia sciana urzadzenia. Wysiegnica 52 wyposazona jest w gniazdo panewkowe 53, sprezysty styk 54, gniazdo wzornikowe 55 i wózek 56. Pozostalymi czesciami sa: lejek 95, olówek 96, igla grawerska 97, rylec wirujacy 98, mimosrodo- 45 wo osadzony rylec wirujacy 99, mimosrodowo osa¬ dzony rylec do linii falistych 100, sruba blokuja¬ ca 104, kolo zamachowe 105, pierscienie blokujace 106, pierscien plywajacy 107, szablony kontaktu¬ jace 108, prostowód 110, obwód elektryczny 111 z 50 silnikiem 33 i wylacznikiem 112, obwód elektrycz¬ ny 113 z cewka 35 i wylacznikiem 114. Obwody elektryczne zasilane sa bateriami ogniw 115 lub energia elektryczna pobierana z sieci 220 V przez transformator 116 z prostownikami. 55 Sposób poslugiwania sie pantografem kreslar¬ skim jest nastepujacy: w prostowodzie 110 uklada sie tekst z szablonów kontaktujacych 108 nastepnie lekko unoszac ku górze wodzidlo stykowe 16 na¬ prowadza sie go nad zadana litere. Naprowadzone 6o wodzidlo stykowe 16 wraz ze statecznikiem 10 obejmuje sie palcami i lekko naciska dzwignie katowa 11 co powoduje wprowadzenie igly styko¬ wej 24 w szablon kontaktujacy 108. Igla stykowa 24 z chwila zwarcia sie z przewodzacym podlozem 65 szablonu 108 zamyka obwód elektryczny 111, na¬ stepuje uruchomienie silnika 33, który wprawia w ruch obrotowy czesc kreslaca. Ruch obrotowy czesci kreslacej zwiazany z ruchem postepowym nadawanym przez wodzidlo stykowe 16 w cza¬ sie obwodzenia litery, umozliwia wykreslenie jej w zadanej skali. Wykreslenie nastepnej litery, poprzedza zwolnienie dzwigni katowej 11 co po¬ woduje rozprezenie srubowej sprezyny 22, wypro¬ wadzenie igly stykowej 24 z szablonu kontaktu¬ jacego 108, zwarcie styków 26 i 28, które zamy¬ kajac obwód elektryczny 113, powoduja podniesie¬ nie czesci kreslacej. Po naprowadzeniu wodzidla stykowego 16 nad druga litere, dzialanie sie po¬ wtarza az do calkowitego wykreslenia ulozonego tekstu.Pantograf w pierwszej odmianie wykonania wedlug wynalazku rózni sie w konstrukcji od wy¬ konania podstawowego na wyeliminowaniu z pra¬ cy prostowodu 110, zastapieniu szablonów kontak¬ tujacych 108 szablonem powszechnie stosowanym 109 i na zastosowaniu nasadki z olówkiem olowia¬ nym 25 oraz zmianie polaczenia obwodu elektrycz¬ nego 111 z silnikiem 33 i wylacznikiem 112, który po odlaczeniu od prostowodu 110 i styków 21, pod¬ laczony jest do osadzonego w dzwigni styku 39 oraz sprezynujacego styku 54.Sposób poslugiwania sie pantografem wedlug odmiany pierwszej jest nastepujacy: po nacisnie¬ ciu palcem dzwigni katowej 11, nasadka z olów¬ kiem olowianym 25, igla stykowa 24 i stozkowym stykiem 26 — przesunie sie ku dolowi, powodujac podczas wodzenia po kalce nalozonej na pierwo- rys — kreslenie jego konturów. Przesuniety ku dolowi stozkowy styk 26 przerywa obwód elek¬ tryczny 113 z cewka i wylacznikiem 114 co poz¬ wala srubowym sprezynom 46 przesunac plywajaca zwore 37, osadzona dwoma otworami 44 na pro¬ wadzacych pretach 45. Ruch ku dolowi plywaja¬ cej zwory 37 przez jarzmo 40 przekazany zosta¬ nie w chwili zamkniecia obwodu elektrycznego 111 stykami 39 i 54 — rylcowi wirujacemu 98, nape¬ dzanemu przez silnik 33. Ruch postepowy i obro¬ towy rylca wirujacego 98 powoduje wykonanie w zadanej skali zapis pierworysu przez zdjecie war¬ stwy grawerskiej. Po dokonaniu zapisu zwalnia sie dzwignie katowa 11 wodzidla stykowego 16.Sprezyna srubowa (na rysunku niewidoczna) na¬ ciskajaca na poprzecznie osadzony kolek 23 w igle stykowej 24, zamknie obwód elektryczny 113 z cewka 35 przez zwarcie styków 26 i 28 co spo¬ woduje podniesienie zwory 37 wraz z rylcem wi¬ rujacym 98 przez wciagniecie rdzenia 38.Odmiana druga zmontowana jest z pantografu kreslarskiego oraz z czesci dodatkowych: sruby laczacej 3, z kolka blokujacego 5, podkladki pod podstawe 8, ramion 7 i 31, wózka z podkladka 13, obwodu elektrycznego 113 z przelacznikiem 114 oraz z lacznika ramion 57. Lacznik 57 sklada sie z dwóch zasadniczych czesci. Górna czesc stanowi przedluzacz 58, zaopatrzony w srube ustalajaca 59, przelotowy otwór zakonczony od spodu kolnierzem 60 i w uchwyt z przesuwanym stykiem 61. Dolna czesc stanowi gniazdo 62 z sruba blokujaca 63, przesuwanym stykiem 64 i stozkowym pionowym65281 7 przedluzaczem 65, przechodzacym w nagwintowa¬ na na koncu os 66 na której plywajaco osadzone jest z wyskalowanymi stykami kolo zebate 67 wspólpracujace z prosta zebatka 68. Na nagwin¬ towana czesc osi nakrecono i zablokowano kolo 69, 5 zaopatrzone od góry w wyskalowane styki i po¬ siadajace od dolu wlasny sprezynujacy styk 70.Czesc górna i dolna laczy przegubowo sruba la¬ czaca 71 i blokujaca 72.Sposób poslugiwania sie pantografem wedlug 10 odmiany drugiej jest nastepujacy: na ramie 7 na¬ klada sie przedluzacz 58 lacznika 57 i do gniazda 62 wprowadza ramie 31 zaopatrzone w prosta ze¬ batke 68. W celu wykreslenia okregu o wiekszej srednicy z podzialem na szesc równych czesci, 15 osadzone ramie 31 blokuje sie w gniezdzie 62 sru¬ ba blokujaca 63 nastepnie blokuje sie ramie 7 kolkiem blokujacym 5. Przelacznik 114 laczy sie ze stykiem B. Przez obracanie ramienia 31 naste¬ puje obrót kola 69, które wspólpracujac z prze- 2o suwanym stykiem 61 powoduje przerywanie i za¬ mykanie obwodu elektrycznego zgodnie z nastawie¬ niem na wyskalowane styki na kole 69. Przery¬ wanie i zamykanie obwodu elektrycznego zostanie zapisane przez czesc kreslaca w postaci szesciu 25 równych luków i przerw miedzy nimi. Przy wy¬ kreslaniu linii kreskowych nalezy ramie 31 odblo¬ kowac sruba 63 i przelacznik 114 polaczyc ze sty¬ kiem A, a nastepnie przesuwac powoli ramie 31.Zebatka prosta 68 przesuwajac sie z ramieniem 30 31 i wspólpracujac z plywajacym kolem zebatym 67, naprowadza jego wyskalowane styki na styk 64, powodujac zamykanie i otwieranie obwodu elek¬ trycznego, co zostanie zapisane przez czesc kres¬ laca w postaci linii kreskowej. 35 Wzornik 73 jest czescia skladowa odmiany dru¬ giej pantografu kreslarskiego. Sluzy do wykresu znaków w ksztalcie litery „V" — sklada sie z czesci nizej wymienionych: sruby blokujacej 74, lacznika 75, podstawy 76, krzywki profilowanej 77 40 z wglebieniem stozkowym 78, tarczy stozkowej 79 z wrzecionem 80, sprezyn plytkowych 81 i 82, dra¬ zka prowadzacego 83, nakretki regulujacej wymia¬ ry znaków 84, dwóch sprezynujacych dzwigni 85 z rylcami 86, dwóch sprezyn plytkowych rozwie- 45 rajacych dzwignie 87, prowadnicy w ksztalcie li¬ tery „V" — 88 i panewki 103.Sposób poslugiwania sie wzornikiem — 73, cze¬ scia skladowa — odmiany drugiej pantografu jest nastepujacy: wiaze sie odpowiednie ramiona lacz- 50 nikiem 57, wzornik — 73 osadza sie w gniezdzie i blokuje sruba 74, nastepnie zamyka sie wylacz¬ nikiem 114 obwód elektryczny 113, a wylaczni¬ kiem 112 obwód elektryczny 111. Przez otwiera¬ nie i zamykanie wylacznika 114 nastepuje wlacza- 55 nie i wylaczanie silnika 33 przez zwieranie i roz¬ wieranie styków 39 i 54. Uruchomiony silnik 33 wprawia w ruch obrotowy tarcze stozkowa 79 zakleszczajaca sie z profilowana krzywa 77.Krzywka 77 wykonuje ruch obrotowy, powoduje 60 przesuniecie pionowe i poziome drazka prowadza¬ cego 83, który przy pomocy skladajacych i spre¬ zynujacych rylców 86 zapisze znak w ksztalcie li¬ tery „V" o wymiarze ustalonym nakretka 84. Po¬ wrót drazka prowadzacego 83 do polozenia pier- 85 8 wotnego w kierunku poziomym, powoduje sprezy¬ na plytkowa 81, w kierunku pionowym ku górze — sprezyna plytkowa 82.Wzornik pierscieniowy 89 jest czescia skladowa odmiany drugiej pantografu kreslarskiego. Sluzy do wykresu malych okregów i luków — sklada sie z czesci nizej wymienionych: dwóch krzywek 90 polaczonych pierscieniem, do którego przymo¬ cowany jest pret laczacy 91 i regulujacy pionowy ruch wrzeciona 102 osadzonego w panewce 103.Sposób poslugiwania sie wzornikiem pierscienio¬ wym 89, czescia skladowa — odmiany drugiej pantografu jest nastepujacy: wiaze sie odpowied¬ nie ramiona lacznikiem 57 i osadza wzornik pier¬ scieniowy 89, zamyka sie wylacznikiem 114 obwód elektryczny 113, a wylacznikiem 112 obwód elek¬ tryczny 111. Przez otwieranie i zamykanie wylacz¬ nika 114 nastepuje wlaczanie i wylaczanie silnika 33 przez zwieranie i rozwieranie styków 39 i 54.Silnik 33 wprawia w ruch obrotowy czesc kres¬ laca osadzona mimosrodowo w dzwigni wznosza¬ cej sie ku górze w miejscu wbiegania na krzyw¬ ki 90 co umozliwia wykreslenie znaku w postaci dwóch luków.Wzornik kolowy 92 jest czescia skladowa od¬ miany drugiej pantografu kreslarskiego. Sluzy do wykresu linii kreskowych — sklada sie z czesci nizej wymienionych: kola posiadajacego na obwo¬ dzie wyskalowane wyciecia 93, popychacza 43 i widlastego lacznika 94.Sposób poslugiwania sie wzornikiem kolowym 92 czescia skladowa odmiany drugiej pantografu kreslarskiego jest nastepujacy: na odlaczone ramie 31 naklada sie wózek z podkladka 13 i w gniezdzie 50 osadza sie wzornik kolowy 92. Przyrzad tak zmontowany moze wykreslac linie kreskowe bez zasilania energia elektryczna, lub z zasilaniem po uprzednim osadzeniu silnika 33 z obwodem elek¬ trycznym 111 i wylacznikiem 112. Ruch obrotowy nadaje czesci kreslacej silnik 33 uruchamiany w czasie zamykania obwodu elektrycznego przez zawarcie styków 39 i 54, powodowane popychaczem 43 wchodzacym w wyskalowane wyciecia 93 roz¬ mieszczone na obwodzie wzornika kolowego 92.Czesciami skladowymi (kreslacymi) przyrzadu sa: lejek 95, olówek 96, igla grawerska 97, rylec wirujacy 98, mimosrodowo osadzony rylec wiruja¬ cy 99, mimosrodowo osadzony rylec do linii fali¬ stych 100 prety 101, wrzeciona 102 panewki 103 blokowane sruba 104.Czesciami skladowymi przyrzadu sa: dwa pier¬ scienie blokujace 106, pierscien plywajacy 107 i kolo zamachowe 105 osadzone na precie lub wrze¬ cionie 102.Czesciami skladowymi przyrzadu sa: szablon kontaktujacy 108, szablon powszechnie stosowany 109, prostowód 110, silnik elektryczny 33, dwie baterie ogniw 115, obwód elektryczny 111 z wy¬ lacznikiem 112, cewka 35, rdzen 36, obwód elek¬ tryczny 113 z wylacznikiem 114 oraz transforma¬ tor 116 z dwoma prostownikami. PL PLPriority: Published: April 29, 1972 65281 KI. 42 a, 16 MKP B 43 1 13/10 UKD Inventor: Ireneusz Adamiec-Gracki Patent owner: Institute of Soil Science and Plant Cultivation, Pulawy (Poland) Drafting pantograph The subject of the invention is a drafting pantograph for mechanical reduction of a drawing in any scale, on paper, tracing paper as well as on plates of various materials covered with an engraving layer. The Coradi pantograph, known and closest to the subject of the invention, consists of metal strips forming a parallelogram, one side of which can be slid along the other two. The parallelogram is embedded in the shape of the base, called the pole. The end of the lamella farthest away from the pole is connected to a guide which slides over the breast. The pencil following the drawing is attached vertically to the strip crossing the line: pole - guide. The pencil is lifted with a thread connecting the bottom of the pencil with the guide, and threaded through the blocks on the slats. Tensioning the thread at the handle causes the pencil to be lifted upwards and to avoid drawing unnecessary lines on the draft. The technical disadvantages of the known pantograph are that it is a device for mechanically tracing only the pencil of plans with a change of scale. The socket in the Coradi 25 pantograph is suitable only for mounting a pencil, therefore the work performed on it may be only in a pencil, it cannot be used to mark texts, signs, plans in ink, or on sheets of various materials covered with a layer of dots. Tightening the thread at the handle to raise the pencil upwards requires attention and makes it difficult to perform a given activity, which may cause some inaccuracies in the line marking. The aim of the invention is to remove the above drawbacks and inconveniences, and the technical issue is to develop an automated and multi-function pantograph According to the invention, this problem was solved by the use in the drawing pantograph of a ballast with an angle lever, articulated to the extension of the arm of the pantograph provided with a contact guide. Further components are devices for placing the templates and dotted parts and the arm connector. A trough ballast with an articulated angular lever, an extension of the device frame, which is articulated with a pin and is articulated with an extension cable provided with a contact guide. The task of the angle lever is to shorten and open the contacts and to insert the contact needle into the contact template in the basic device, or to bring it into contact with the first drawing after putting on the cap with a lead pencil in the 1st version. The contact blade has the shape of an exaggerated cylinder, closed at the bottom. a conical nut with a vertical through hole and on the sides it has lever cuts with slotted holes 652813 provided with contacts on the bottom. The interior of the contact rod is filled with a helical spring, which, after removing the pressure exerted by the finger on the angular lever, expands and presses on the transversely seated collet in the contact needle, lifting it upwards, which causes a short-circuit of the conical contact mounted on the contact needle with the attached contact. to an insulated plate mounted on the extension of the contact lead. A cap with a lead pencil is placed on the contact needle (in the first variant) from the bottom, which, while advancing the guide, marks the contours of the first drawing on the tracing paper placed on the first drawing. The device for placing templates and dotted parts is mounted on an arm, articulated with an arm provided with a contact guide. The device for placing templates and dotted parts in a drawing pantograph and in the first version is connected to an electrical circuit closed with a contact mounted on a contact needle and making contact with a contact attached to an insulated plate mounted on the shackle of the contact lead. The closing and opening of the contacts caused by the angular lever activates the device for placing the templates and dotted parts, which consists of a coil and a core seated on a floating armature passing on one side into a lever provided with a contact and terminated with a yoke, and on the other - the step leading into the cutout in the rear wall of the device. The floating armature has a pusher and two through holes for guide rods equipped with helical springs with adjusting levers locked in the cuts located in the side walls of the device. The jumper rests on two rubber pads - the first is attached to the socket of the circular template which partially closes the device from the bottom by screwing the rear wall of the device, and the second to the boom connected to the front wall of the device. The boom is equipped with a bushing socket, a spring contact, a socket for setting templates and a hole for placing a trolley. By shorting the above-described contacts, the device raises the dotted part and breaks the drawing - when the contacts open, the dotted part is lowered and drawing. The second variant of the pantograph is mounted by means of a connector from the arm mounted on the pole and from the arm equipped with a device for placing patterns and dotted parts. The connector of the arms consists of an extension piece disconnected connected to the arm mounted on the pole with a fixing screw. The extension cord has a through hole terminated at the bottom with a flange and on the side with a sliding contact. The extension collar is tangent to the second movable part of the link having a socket with a locking screw at the bottom, an arm provided with a device for placing templates and dotted parts. The socket has a handle with a sliding contact and a conical vertical extension with a through hole passing into a threaded at the end of the axis, on which is mounted a gear wheel with graduated contacts, 65281 4 cooperating with a simple rack, mounted on the arm equipped with a device for placing templates and dotted parts. On the threaded part of the axle, a wheel 5 is spun and locked, with contacts graduated from above and having its own spring contact on the bottom, making contact with the gear wheel. The upper and lower part of the connector is articulated with a connecting screw, the nut of which is provided with a locking screw. io The connected arm connector has three contacts, to which the conductors forming electric circuits closed with a switch are connected. Connected to the circuits is a device for placing templates and dotted parts, which can be powered directly from the battery of cells, or by short-circuiting a sliding contact located on the extension cord with a spring contact located on the bottom of the wheel with contacts graduated from above, and by a short-circuit of a sliding contact located on the socket - in contact with the floating and at the bottom equipped with graduated contacts, a toothed wheel, and from the top contacting with a spring contact located on the bottom of the locked jack and having a graduated from top contacts. An advantage of the drawing pantograph according to the invention is that it automates the operation of lifting the needle when the drawing is interrupted, thereby improving the quality of the work performed. The pantograph is a multi-functional device, which allows the number of devices used to be reduced. The work is done more accurately and errors in drawing lines are significantly eliminated. The subject of the invention is shown in the example of the drawing in which Fig. 1 shows the pantograph in an axonometric view prepared for the diagram of reduced texts and characters, Fig. - the cap with a lead pencil in an axonometric view, Fig. 2 - the first variation in the axonometric view, pantograph prepared for a diagram of reduced planes, Fig. 3 - the second variation of the pantograph in an axonometric view, prepared for a diagram of circles, pivots, Hexagon, solid, dashed, wavy and laminated lines, Fig. 3a - automatic arm joint in vertical section, Fig. 4 - axonometric template, Fig. 4a - vertical section template, Fig. 5 - ring template in axonometric view, fig. 5a - ring template in vertical section, fig. 6 - circle template in axonometric view, fig. 7 funnel in axon view 7a, a pencil in an axonometric view, Fig. 7b - 55 an engraving needle in an axonometric view, Fig. 7c - a rotating stylus in an axonometric view, Fig. 7d - an eccentricly mounted rotating stylus in an axonometric view, Fig. 7c - eccentrically seated stylus for wavy lines in axonometric view, fig. 8 - spindle with flywheel, two locking rings and a floating ring in axonometric view, fig. 9 - contact template in front view, fig. 10 - cross-section of contact template 65, fig. 11 - template from front view 65281, fig. 12 - cross-section of template, fig. 13 - straight line in front view, fig. 14 - section CC of rectifier, fig. 15 - power supply diagram 16 - diagram of an electric circuit with induction coil and core, Fig. 17 5 - diagram of a transformer with rectifiers. The crafting pantograph according to the invention consists of: a base 1 with a through hole 2 and sleek blocking holes 4. Arm 7 with blocking hole 6. The arm 9 with the ballast 10, the angular lever 11, the guide 12 and the carriage 13 are articulated by a pin 14 with an extension 15 of the contact guide 16, closed with a conical nut 17 with a vertical through hole 18 The contact lead 16 15 has on its sides toggle cuts 19 with through holes 20 provided at the bottom with contacts 21. The interior of the contact lead 16 is filled with a screw spring 22, pressed by a transversely mounted pin 23 in the contact needle 24, on which from the bottom, you can put a cap with a lead pencil 25, and from the top, a conical contact 26, juxtaposing with a contact 28 attached to the insulated plate 27. Moreover, the device has a frame 29 connected with a bushing 30 with an arm 31, 25 on which a socket 32 is mounted on a motor 33 and a device for placing patterns and veneers 34, consisting of a coil 35, a core 36 and a floating armature 37, which on one side passes through the levers 38 provided with k 39 and ended with a yoke 40, and on the other with a ledge 41 entering the cutout of the device 42. The armature 37 is guided through rods 45 on which are mounted screw springs 46 and adjusting levers 47, blocked in the cutouts of the machine 48. 35 of the resting position, the armature 37 rests on two rubber pads 49, one of which is attached to the socket of the circular template 50 connected by screws 51 to the rear wall of the machine, and the other to the boom 52 connected to the front face of the machine. The boom 52 is equipped with a socket 53, an elastic contact 54, a template socket 55 and a carriage 56. The other parts are: funnel 95, pencil 96, engraving needle 97, rotating stylus 98, eccentric 45 rotating stylus 99, eccentric axis wavy stylus 100, locking screw 104, flywheel 105, locking rings 106, floating ring 107, contact templates 108, rectifier 110, circuit 111 with 50 motor 33 and switch 112, circuit 113 with a coil 35 and a switch 114. The electric circuits are powered by batteries of cells 115 or the electricity drawn from the 220 V network through a transformer 116 with rectifiers. The method of using the craft pantograph is as follows: in the straight line 110 a text is placed from the contact templates 108, then the contact guide 16 is slightly raised upwards and led over a given letter. The guided 6o contact guide 16 with the ballast 10 engages with its fingers and presses the angle levers 11 lightly, which causes the contact needle 24 to be inserted into the contact template 108. The contact needle 24, upon contact with the conductive substrate 65 of the template 108, completes the electric circuit 111, on ¬ The motor 33 is started, which makes the stopper part rotate. The rotational movement of the dashed part associated with the advancing movement given by the contact guide 16 during the circumference of the letter, enables it to be doubled in a given scale. The diagram of the next letter is preceded by the release of the angle lever 11 which causes the expansion of the screw spring 22, the insertion of the contact needle 24 from the contact template 108, the shorting of the contacts 26 and 28 which, closing the electric circuit 113, causes the lifting of the part. extended. After the contact lead 16 is positioned over the second letter, the action repeats until the text is completely marked. The first version of the pantograph according to the invention differs in its design from the basic version by eliminating the rectifier 110 from the work, replacing the contact templates. using a commonly used template 109 and the use of a cap with a lead pencil 25 and the change of connection of the electric circuit 111 with the motor 33 and the switch 112, which, after disconnecting from the rectifier 110 and the contacts 21, is connected to the contact embedded in the lever. 39 and resilient contact 54. The method of using the pantograph according to the first variation is as follows: after pressing the angle lever 11 with your finger, the cap with a lead pencil 25, the contact needle 24 and the conical contact 26 - will move downwards, causing the carbon paper applied to the primer - drawing its contours. The downwardly shifted conical contact 26 interrupts the electrical circuit 113 with the coil and the switch 114 which allows the screw springs 46 to move the floating armature 37, seated with two holes 44 on the guide rods 45. Downward movement of the floating armature 37 through the yoke 40 will be transmitted at the moment of closing the electric circuit 111 with contacts 39 and 54 - a rotating stylus 98, driven by a motor 33. The progressive and rotational movement of the rotating stylus 98 causes the recording of the first drawing on a given scale by taking the engraving layer down. After the recording is made, the angular levers 11 of the contact lead 16 are released. The coil spring (not visible in the drawing) presses on the transversely mounted collet 23 in the contact needle 24, will close the electric circuit 113 with the coil 35 by shorting the contacts 26 and 28, which will raise the armature 37 with the rotating stylus 98 by pulling the core 38. The second version is assembled from a drawing pantograph and additional parts: connecting screw 3, locking pin 5, washers for the base 8, arms 7 and 31, a carriage with a washer 13, an electrical circuit 113 with a switch 114 and an arm link 57. The link 57 consists of two principal parts. The upper part is an extension 58, provided with a retaining screw 59, a through hole ending at the bottom with a collar 60 and a handle with a sliding contact 61. The lower part is a socket 62 with a locking screw 63, a sliding contact 64 and a taper vertical 65281 7 extension 65, turning into a thread. at the end of the axis 66, on which the floating gear 67 is mounted with graduated contacts, cooperating with the straight gear 68. On the threaded part of the axle, the wheel 69 is screwed and locked, 5 provided with scaled contacts at the top and its own spring contact at the bottom 70. The upper and lower parts are articulated by the connecting bolt 71 and the locking bolt 72. The method of using the pantograph, according to the second variant, is as follows: on the frame 7, the extension 58 of the connector 57 is attached and the socket 62 is inserted into the frame 31 provided with a simple ¬ batke 68. In order to plot a larger diameter circle divided into six equal parts, the 15 embedded arm 31 is locked in the slot 62 sru¬ the locking bar 63 then locks the arm 7 with the locking pin 5. The switch 114 connects to the contact B. By turning the arm 31, the rotation of the wheel 69 takes place, which, in conjunction with the sliding contact 61, breaks and closes the electrical circuit in accordance with setting on the graduated contacts on wheel 69. The breaking and closing of the electrical circuit will be recorded over the stop portion as six equal gaps and gaps between them. When drawing dashed lines, the arm 31 must be unblocked the screw 63 and the switch 114 connected with the contact A, and then slowly moving the arm 31. The straight gear 68 moving with the arm 30 31 and cooperating with the floating gear 67 guides its graduated contacts on pin 64, causing the electrical circuit to close and open, which will be written by the dashed portion of the dashed line. The pattern 73 is part of the second variant of the drawing pantograph. It is used for the diagram of signs in the shape of the letter "V" - consists of the following parts: locking screw 74, connector 75, base 76, profile cam 77 40 with taper recess 78, taper disc 79 with spindle 80, plate springs 81 and 82, a guide bar 83, a nut adjusting the dimensions of the marks 84, two spring-loaded levers 85 with styluses 86, two leaf springs that expand the levers 87, a "V" -shaped guide 88 and a bushing 103. the template - 73, the component part - of the second pantograph version, is as follows: the appropriate arms are tied with a connector 57, the template - 73 is set in a socket and blocked by the screw 74, then the electric circuit 113 is closed with a switch 114, and By opening and closing the circuit breaker 114, the motor 33 is switched on and off by making and breaking the contacts 39 and 54. When the motor 33 is started, the discs rotate. bar 79 interlocking with the contoured curve 77. The cam 77 performs a rotational movement, causes a vertical and horizontal displacement of the guide bar 83, which, with the help of folding and resilient styluses 86, will write a sign in the shape of a letter "V" with a predetermined dimension nut 84. The return of the guide bar 83 to the primary position in the horizontal direction is caused by the leaf spring 81, in the vertical upward direction - leaf spring 82. The ring pattern 89 is part of the second version of the border pantograph. It is used for the diagram of small circles and arcs - it consists of the following parts: two cams 90 connected by a ring, to which is attached a connecting rod 91 and regulating the vertical movement of the spindle 102 seated in the bushing 103. the second pantograph version consists of the following: the arms are tied with a connector 57 and a ring template 89 is placed, the electric circuit 113 is closed with a switch 114, and an electric circuit 111 with a switch 112. By opening and closing the switch 114 the motor 33 is switched on and off by closing and opening the contacts 39 and 54. The motor 33 rotates the marking part eccentrically mounted in the lever rising upwards in the place where the cam 90 is engaged, which allows the sign to appear as two The circular pattern 92 is part of the second form of the drawing pantograph. It is used for the graph of dashed lines - it consists of the following parts: a circle with calibrated notches 93 on its perimeter, a pusher 43 and a fork-shaped connector 94. the trolley is fitted with a washer 13 and a circular template 92 is placed in the seat 50. The device thus assembled may show dashed lines without electric power, or with power supply after mounting the motor 33 with the electric circuit 111 and the switch 112. The rotational movement is given by the motor 33 actuated during the closing of the electric circuit by the connection of the contacts 39 and 54, caused by the pusher 43 entering the graduated cutouts 93 located on the circumference of the circular template 92. The instrument consists of: funnel 95, pencil 96, engraving needle 97, stylus rotating 98, eccentrically set rotating stylus 99, eccentrically seated line for wavy lines 100 rods 101, spindles 102 shells 103 locked by screw 104 The components of the device are: two locking rings 106, a floating ring 107 and a flywheel 105 mounted on a rod or spindle 102. The components of the device are : contact template 108, common template 109, rectifier 110, electric motor 33, two battery cells 115, electric circuit 111 with switch 112, coil 35, core 36, electric circuit 113 with switch 114 and transformer 116 with two rectifiers. PL PL