Opublikowano: 30.111.1972 64742 KI. 47 P, 21/08 MKP F 16 1, 21/08 CZYTELNIA |UKD Urzedu Patentowego Twórca wynalazku: Józef Szczotka Wlasciciel patentu: Odlewnia Zeliwa „Wegierska Górka" Przedsiebiorst¬ wo Panstwowe, Wegierska Górka (Polska) Zlacze do rur kielichowych Przedmiotem wynalazku jest zlacze do rur kieli¬ chowych zwlaszcza do stosowania w rurach wodo¬ ciagowych i kanalizacyjnych ukladanych w tere¬ nach swiezo nasypanych, górniczych i terenach ule¬ gajacych ruchom ziemnym tektonicznym.Znane jest polaczenie rurowe w szczególnosci kielichowe skladajace sie z pierscienia uszczelnia¬ jacego wykonanego z gumy lub innego elastyczne¬ go tworzywa, pierscienia slizgowego i pierscienia doszczelniajacego posiadajace organ wywolujacy sciskanie osiowe uszczelki przez pierscien slizgowy umieszczony miedzy pierscieniem doszczelniajacym wprawianym w ruch a uszczelka i powierzchniami sprzezonymi tworzacymi czynne zazebienie tak, ze wskutek obrotu o pewien kat pierscienia doszczel¬ niajacego nastepuje osiowe przesuniecie pierscienia slizgowego, w wyniku czego pierscien uszczelniaja¬ cy zostaje sciskany.Obrót pierscienia doszczelniajacego wywolany jest przez organ zlozony z sruby umieszczonej stycznie w otworze gwintowanym nadlewu kielicha rury, której czolowa czesc wspólpracuje z zewnetrznymi wystepami pierscienia doszczelniajacego umieszczo¬ nymi w cylindrycznej komorze kielicha rury.Do osadzenia pierscienia doszczelniajacego w ko¬ morze sluza odpowiednie wybrania (wreby) na we¬ wnetrznej czolowej czesci kielicha laczonej rury.Ruch osiowy pierscienia doszczelniajacego i pier¬ scienia slizgowego w kierunku elastycznej uszczel¬ ki wywolany jest skosnymi nadlewami umieszczo- 10 15 20 25 30 nymi na czolowej plaszczyznie pierscienia doszczel¬ niajacego.Wada tego polaczenia rurowego jest klopotliwe otrzymanie nadlewu na obrotowej powierzchni kie¬ licha rury, koniecznosc wykonania nagwintowane¬ go otworu w ujeciu stycznym do przekroju po¬ przecznego rury w tym nadlewie, koniecznosc za¬ stosowania sruby do organu przesuwajacego wy¬ wolujacego sile styczna na zewnetrzne wystepy (nadlewy) pierscienia doszczelniajacego. Ten skom¬ plikowany organ doszczelniajacy pozwala z reguly na doszczelnienie polaczenia tylko w chwili mon¬ tazu rurociagu, lub w stosunkowo krótkim czasie po ukonczeniu budowy, bo gwint dosc szybko ule¬ ga korozji, gdyz najczesciej rurociag zostaje zasy¬ pany ziemia.Znane sa równiez polaczenia do rur tak zwane bezsrubowe skladajace sie z elastycznej uszczelki, pierscienia dociskowego i tulei dociskowej, których uszczelnienie uzyskuje sie przez obrót tulei do¬ ciskowej o pewien kat. Ruch osiowy tej tulei uzyskuje sie przez przesuw nasad klinowych po dolnej powierzchni wystepów kolnierzowych we¬ wnatrz kielicha.Wada tego rodzaju polaczenia jest dosc czesto powtarzajacy sie brak dostatecznej szczelnosci spo¬ wodowanych duzymi odchylkami wymiarowymi komory uszczelniajacej i ograniczony ruch osio¬ wy tulei dociskowej, oraz mozliwosc samoczynnego poluzowania sie tej tulei, która nie jest zabezpie- 64 74264 742 3 4 czona przed samoczynnym ruchem obrotowym w czasie mozliwych odchylen osi rur na skutek ru¬ chów tektonicznych, drgan nawierzchni itp.Znane jest takze zlacze do polaczen rurowych bez docisku z zewnatrz, którego szczelnosc polacze¬ nia uzyskuje sie przez zastosowanie uszczelki elastycznej w formie poprzecznie lezacej litery „V" i pierscienia wsporczego równiez elastycznego, lecz o twardosci wyzszej od uszczelki.Wada tego polaczenia jest brak mozliwosci do¬ szczelniania z zewnatrz w przypadku duzej od¬ chylki wymiarowej komory uszczelniajacej laczo¬ nych z soba rur.Celem wynalazku jest opracowanie rozwiazania zlacza do przewodów kielichowych rur wodociago¬ wych i kanalizacyjnych, które daje mozliwosc sku¬ tecznego, bezpiecznego, szybkiego, latwego i ta¬ niego laczenia rur w rurociagu.Cel ten zostal osiagniety przez zastosowanie pier¬ scienia doszczelniajacego, który ma na skosnych plaszczyznach zewnetrznych wystepów jednostron¬ nie skosne zeby wspólpracujace z wewnetrznymi krawedziami kielicha. Zeby sa uksztaltowane w ten sposób, ze blokuja samoczynny obrót pierscienia doszczelniajacego w kierunku przeciwnym. Pier¬ scien doszczelniajacy ma na zewnetrznej czolowej czesci wybrania dla wywolania ruchu obrotówo- posuwistego za pomoca specjalnego klucza. Skosne wystepy pierscienia doszczelniajacego wprowadzo¬ ne w wybrania w kielichu wsuwane sa ruchem obrotowym w cylindryczna komore kielicha.Zlacze elastyczne wedlug wynalazku mozna sto¬ sowac do dowolnych srednic rur kielichowych bez zmiany zewnetrznego ksztaltu kielicha. Elastycz¬ nosc tego zlacza jest duza, gdyz strzalka ugiecia w róznych polozeniach waha sie w granicach 5—10° odchylenia od osi rurociagu, co na odcinku dlugosci 5 m daje odchylenie rzedu 40—85 cm.Prócz tego zlacze wedlug wynalazku likwiduje po¬ trzebe stosowania kolnierzy, srub i nakretek, jako dodatkowych elementów laczacych i nie wymaga obróbki mechanicznej czesci skladowych polacze¬ nia.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przy¬ kladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia fragment przekroju osiowego zmonto¬ wanego polaczenia, fig. 2 — zlacze elastyczne w wi¬ doku czolowym, fig. 3 — przekrój fragmentu kie¬ licha, fig. 4 — pierscien doszczelniajacy w widoku bocznym i pólprzekroju, fig. 5 — w widoku czolo¬ wym, fig. 6 — w powiekszeniu uklad jednoskosny zebów wystepu skosnego pierscienia doszczelniaja¬ cego, fig. 7 — przekrój pierscienia uszczelniajacego, a fig. 8 — przekrój pierscienia wsporczego.Zlacze elastyczne wedlug wynalazku sklada sie z pierscienia doszczelniajacego 1 wykonanego przy¬ kladowo z zeliwa szarego, który na zewnetrznym obwodzie ma co najmniej dwa wystepy 2, których skosne plaszczyzny 3 maja jednostronnie skosne zeby 4 wspólpracujace z krawedzia 5 wewnetrz¬ nych wystepów kielicha K (fig. 3, 4, 5 i 6). Ko¬ rzystny ksztalt zebów 4 pozwala na latwy obrót pierscienia dociskowego 1 i przesuniecie sie go w glab kielicha K, powodujac nacisk na pierscien uszczelniajacy 6 przez pierscien slizgowy 7 i pier¬ scien wsporczy 8 blokujac jednoczesnie samoczyn¬ ny obrót pierscienia doszczelniajacego 1 w kierun¬ ku przeciwnym (fig. 1). Pierscien wsporczy 8 (fig. 8) wykonany przykladowo z twardej gumy lub in¬ nego tworzywa elastycznego jest umieszczony w komorze uszczelniajacej kielicha K, wspólpracujac skosna zewnetrzna plaszczyzna 9 ze skosna zew¬ netrzna plaszczyzna 10 gniazda kielicha K.Skosna zewnetrzna boczna plaszczyzna 11 i skos¬ na wewnetrzna plaszczyzna 12 rozpiera wargi pier¬ scienia uszczelniajacego 6, dociskajac skosne wy¬ stepy 13 wewnetrznej czesci pierscienia uszczelnia¬ jacego 6 do zewnetrznej plaszczyzny konca bosego rury R i zewnetrzna plaszczyzna 14 do wewnetrz¬ nej cylindrycznej plaszczyzny 15 gniazda kielicha K. Czolowa plaszczyzna 16 pierscienia uszczelnia¬ jacego 6 wykonanego z miekkiej gumy lub innego tworzywa elastycznego dociskana jest pierscieniem slizgowym 7, który z kolei dociskany jest pierscie¬ niem doszczelniajacym 1.Ruch doszczelniajacego pierscienia 1 i doszczel¬ nienie calego ukladu uszczelniajacego wywoluja zewnetrzne wystepy 2 wprowadzone w wybrania 17, których skosne plaszczyzny 3 opieraja sie zeba¬ mi 4 o krawedzie 5 wystepów kielicha K, wsuwa¬ ne sa ruchem obrotowym w cylindryczna komore 18 kielicha K. Wybrania 19 na zewnetrznej czolo¬ wej czesci doszczelniajacego pierscienia 1 sluza do nadania mu ruchu obrotowego za pomoca specjal¬ nego klucza. PL