Pierwszenstwo: 22.IX.1966 Holandia Opublikowano: 10JII.1972 KI. He, 1/08 MKP F 01 d, 1/08 Twórca wynalazku: Rudolf Hendriks Wlasciciel patentu: Koninklijke Machinefabriek Gebr. Stork und Co.N.V., Hengelo (Holandia) Turbina z jednym lub wieloma kolami wirnikowymi Przedmiotem wynalazku jest turbina z jednym hrtb z wieloma kolami wirnikowymi, z których to kól wirnikowych przynajmniej przez wirnik pierwszego stopnia przeplywa czynnik roboczy w kierunku dosrodkowym.Znane sa turbiny w których osiaga sie wysoka predkosc wlotowa czynnika roboczego na lopat¬ ki wirnika. Turbiny te maja dysze w obszarze po¬ miedzy lopatkami, osadzonymi na wiencu dokola wirnika. W turbinach tego rodzaju mozna osiag¬ nac jeszcze wyzsza predkosc wlotowa czynnika roboczego, gdy w kole wirnikowym zastosuje sie dwa wysokie stopnie predkosci, które umiesci sie w znany sposób jeden po drugim. Jednakze jeze¬ li chce sie uzyskac czynnik roboczy o bardzo du¬ zej predkosci wlotowej do dosrodkowego kola wirnikowego przez zwiekszenie stosunku cisnie¬ nia w pierwszym stopniu turbiny, nalezy sie li¬ czyc z duzymi stratami przeplywu, spowodowa¬ nymi tarciem przeplywu czynnika roboczego o scianki niezaleznie od uksztaltowania wirników.Zadanie wynalazku polega na skonstruowaniu turbiny o bardzo duzym wspólczynniku sprawnos¬ ci przez obnizenie do minimum strat przeplywu.Kolo wirnikowe dosrodkowe wedlug wynalazku stanowiace dosrodkowy stopien turbiny otoczo¬ ne jest przewodem albo wieloma przewodami rozdzielczymi, którymi doplywa czynnik roboczy, przy czym przewody te sa polaczone calym swym obszarem wewnetrznym bezposrednio z obszarem 10 30 znajdujacym sie zewnatrz dosrodkowego kola wir¬ nikowego i maja poczawszy od strony wlotowej zmniejszajacy sie przekrój przeplywu. Ten przy¬ klad wykonania turbiny zabezpiecza duza pred¬ kosc przeplywu czynnika roboczego po stronie wlo¬ towej przewodu albo przewodów rozdzielczych, ko¬ niecznej do osiagniecia wysokiej predkosci obwo¬ dowej kola wirnikowego.Duza predkosc czynnika roboczego zostaje w przewodzie wzglednie w przewodach rozdziel¬ czych utrzymana i czynnik roboczy wplywa do kola wirnikowego, nie napotykajac na przeszko¬ dy w postaci lopatek kierowniczych.Dzieki wyeliminowaniu lopatek kierowniczych ob¬ nizaja sie istraty przeplywu, a poza tym koszty urzadzenia ulegaja redukcji. Na skutek itego, ze na poczatku przewodu rozdzielczego stosowane sa duze predkosci i predkosci te zostaja utrzymane, prze¬ kroje przeplywu moga -byc stosunkowo male, a wiec turbina moze byc mniejsza i przez to osiag¬ nieta dalsza oszczednosc w wydatkach.Turbina wedlug wynalazku ma jeden lub kilka nastawnych zaworów z otworami wylotowymi przylaczonych bezposrednio po istronie wlotowej do przewodu lub przewodów rozdzielczych. W ta¬ kim przykladzie wykonania Osiaga sie duza pred¬ kosc w nastawnych zaworach, sluzacych do regu¬ lacji wydajnosci turbiny bez strat przeplywu czyn¬ nika roboczego. 64 53164 531 Turbina wedlug wynalazku jest objasniona blizej na kilku 'przykladach wykonania na zalaczonym rysunku schematycznym, na którym fig. 1 przed¬ stawia turbine w przekroju osiowym, fig. 2 — tur¬ bine z fig. 1 w przekroju wzdluz linii II—II, fig. 5 3 — turbine w innym przykladzie wykonania, w przekroju odpowiadajacym przekrojowi z fig. 2, W turbinie uwidocznionej na fig. 1, w korpusie 1 ulozyskowany 'jest wal 4 w lozyskach 2 i 3. Na wa¬ le 4 osadzone sa wirniki 5 osiowego odcinka 6 10 turbiny oraz wirniki 7 osiowego odcinka 8 turbiny.Pomiedzy wirnikami 5 osadzone sa wience lopatek 9, a pomiedzy wirnikami 7 wience Jdpatek 10.W srodku na walie 4 osadzone jest dosrodkowe ko¬ lo wirnikowe 11. Kolo wirnikowe 11 jest otoczo- 15 ne przewodem rozdzielczym 12, do którego dopro¬ wadzony jest czynnik iroboczy kanalem 13..Przewód rozdzielczy 12 jest polaczony calym swym wewnetrznym obszarem 14 bezposrednio z obszarem zewnetrznym dosrodkowego kola wirni- 2.°- kowego 11. W miejscu 15, moze wyplywac czynnik roiboczy z wirnika dosrodkowego 11 dostajac sie przez sasiadujaca J°Patke 9 clo osiowego odcin¬ ka 6 turbiny. Równiez"'po drugiej stronie "dosrod¬ kowego kola wirnikowego 11 w miejscu 16 mo- ^ ze wyplywac czynnik roboczy przez lopatke 10 do osiowego odcinka 8 turbiny. Króccami odplywo¬ wymi 17 wzglednie 18, z osiowych odcinków 6 wzglednie 8 wyplywa czynnik roboczy z .turbiny.Czynnik roboczy jest doprowadzany poprzez za¬ wór regulacyjny 19 do kanalu 13. W zaworze re¬ gulacyjnym 19 wytwarza sie duza predkosc czyn¬ nika roboczego, przy czym predkosc ta zostaje utrzymana w kanale 13 i w przewodzie rozdziel¬ czym 12. Czynnik roboczy dostaje sie do dosrodko¬ wego kola wirnikowego 11 ha calym jego obwo¬ dzie bez (przeszkód za pomoca lopatek lub innych tym podobnych elementów.Przekrój przeplywowy przewodu rozdzielczego 12 zmniejsza sie równomiernie i stopniowo od strony 30 35 wlotowego kanalu 13, tak, ze pomimo stale zmniej¬ szajacej sie ilosci przeplywajacego paliwa, predkosc przeplywu nie ulega zmianie. We wszystkich polo¬ zeniach zaworu regulacyjnego 19, dosrodkowe kolo wirnikowe 11 jest zasilane na calym swoim Obwo¬ dzie. W przewodzie rozdzielczym 12 wystepuje taki przeplyw, ze styczna skladowa predkosci prze¬ plywu wzrasta wraz z zwiekszajacym sie promie¬ niem. Kat pomiedzy bezwzgledna ; predkoscia, a styczna predkosci przeplywu na Obwodzie do¬ srodkowego kola wirnikowego 11 jest zalezny od wielkosci przeplywajacej ilosci czynnika roboczego.W przykladzie wykonania, uwidocznionym na fig. 3, przewód podzielony jest na dwie czescj; 20 i 21, które sa wzajemnie przesuniete ó 180°, Do tych przewodów rozdzielczych 20 wzglednie 21, dopro¬ wadza sie czynnik roboczy zaworami 22 wzglednie 23r Proces^roboczy1 tej -turbiny odpowiada calkowi¬ cie procesowi roboczemu turbiny uwidocznionemu na fig. 1 i 2. PL