PL6452B1 - Stopy lozyskowe o duzej zawartosci olowiu. - Google Patents

Description

, Przedmiot wynalazku niniejszego sta¬ nowi stop potrójny ukladu: olów, cyna, an¬ tymon, o znacznej zawartosci olowiu i da¬ leko mniejszej zawartosci cyny. Stop ten, jako metal lozyskowy, nie ustepuje stopom zawierajacym znaczna ilosc cyny. Aby to osiagnac, usilowano wytworzyc stop, skla¬ dajacy sie w przyblizeniu z 80% olowiu, 10% antymonu i 5% cyny, dodajac do nie¬ go, w celu unikniecia wydzielania sie jed¬ nego ze skladników stopu i zwiekszenia twardosci, kilka procentów miedzi. Pózniej proponowano do stopu zasadniczego i za¬ wierajacego obok znacznej ilosci olowiu okolo 15—25% antymonu i 3—6% cyny dodac jednoczesnie okolo 1—3% niklu i o- kolo 0,8% do 1,5% miedzi. Dodaniu niklu i miedzi, w stosunku podanym powyzej, przypisywano nadzwyczajne dzialanie, ja¬ koby uszlachetniajace stopy o tyle, iz sta¬ waly sie one co do swej wartosci równo¬ rzedne ze istopami zasobnemi w cyne. Jed¬ noczesnie powiekszano twardosc tych sto¬ pów w sposób znany przez dodanie nie¬ znacznej ilosci fosforu lub arsenu.W tym celu nalezalo dodac np. 0,6 — 1,5% miedzi w postaci 0,8—2,2%-ej miedzi fosforowej lub fosfor zastapic calkowicie lub czesciowo arsenem, który, jak przypu¬ szczano, dziala z równym skutkiem.Wynalazek niniejszy opiera sie na na- bytem doswiadczeniu, iz stopy, zawieraja¬ ce znaczniejsze ilosci olowiu i malo zasob¬ ne w cyne ukladu potrójnego: olów, cyna, antymon, staja sie pod wzgledem wlasno¬ sci zasadniczych równocennemi metalom lozyskowym, zawierajacym znaczne ilosci cyny, skoro tylko dodac do nich odpowied-nia ilosc arsenu bez domieszki jakichkol¬ wiek innych metali dodatkowych. Sto¬ sownie do wynalazku niniejszego, metal lo¬ zyskowy otrzymuje sie w przyblizeniu z 65—77% olowiu, 3^14% cyny i 10—27% antymonu, po dodaniu arsenu w ilosci od . 0,7 do 2,5%.Dzialanie arsenu opiera sie na dwóch róznych zjawiskach, które musza sie do¬ pelniac wzajemnie i których dodaniem fo¬ sforu wywolac nie mozna. 1, Arsen tworzy z olowiem i antymonem stop eutektyczny potrójny znacznie tward¬ szy od stopu eutektycznego olów-antymon, 2, Arsen' tworzy z cyna twardy zwiazek, który najprawdopodobniej posiada sklad wyrazajacy sie wzorem Sn3 As2, Dzieki tym faktom twardosci, wytrzy¬ malosc na cisnienie stopów pokaznie sie zwieksza, przyczem odpowiadaja one wszelkim wymaganiom tak pod wzgledem kowalniosci, jak i przewodnictwa, zadanym zwykle od metali'lozyskowych, zawieraja¬ cych znaczne ilosci cyny.W czasopismie „Metalurgie" w roczni¬ ku z roku 1912 na str. 423 w tablicy I Bornehers i Wiest przytaczaja wprawdzie, miedzy innemi stopami o skladzie: olów, an¬ tymon, cyna i stop zawierajacy 0,5% arse¬ nu, lecz z tablic tych nie mozna wywnio¬ skowac o znaczeniu, jakie odgrywa arsen w podobnych metalach lozyskowych. Za¬ wartosc arsenu, wynoszaca 0,5%, jest rze¬ czywiscie zbyt mala, aby mogla wywolac dajace sie zauwazyc polepszenie podob¬ nych stopów, gdyz zwiazek cynowo-arse- nowy, któremu przypisuje sie polepszenie wlasnosci metalu lozyskowego, powstaje w ilosci niedostatecznej. Metale lozyskowe, zawierajace arsen, przytoczone sa równiez i w „Zeitschrift fur Metallkunde" rocznik 1933. tona 15 str. 165 i 166, a mianowicie w tablicy I (str. 165). Stopy rzeczone nie za¬ wieraja cyny, podczas gdy stosownie do wynalazku niniejszego pewna choc nie¬ znaczna ilosc cyny jest konieczna, gdyz glównym warunkiem polepszenia wlasno- sci, o jakich mowa jest powstawanie przy¬ toczonego powyzej zwiazku cynowo-arse- nowego.Poniewaz ilosc zwiazku tego powinna byc niezbyt mala, aby mogla wywierac da¬ jacy sie zauwazyc skutek, przeto ilosc ar¬ senu nie moze byc nizsza od pewnego mi¬ nimum, które wynosi 0,7%. Tytulem przy¬ kladu mozna przytoczyc stopy o skladzie nastepujacym. 1. 5% cyny, 25% antymonu, 1—2% ar¬ senu i reszta olowiu. Stop ten wykazuje wytrzymalosc na sciskanie cd 1650—1700 kg/cm2; kowalnosc od 25% i twardosc 31— 33° wedlug skali twardosci Brinella. 2. 12% cyny, 10% antymonu, 2% arse¬ nu, reszta—olowiu. Stop ten wykazuje w przyblizeniu taka sama wytrzymalosc na sciskanie i taka sama kowalnosc, przy nieco mniejszej twardosci (29° Brinella).Stopy powyzsze w porównaniu ze zna- nemi stopami lozyskowemi o podobnej za¬ wartosci cynku, olowiu i antymonu wyka¬ zuja te korzysc, iz wskutek usuniecia mie¬ dzi, jako skladnika stopu, unika sie ujem¬ nego oddzialywania zwiazków miedziowo- antymonowych. Przy nadawaniu twardosci stopowi zapomoca dodatku niklu, metal ten znacznie zmniejsza kowalnosc, jak równiez, wskutek swego nadzwyczaj wysokiego punktu topliwosci rozszerza znacznie gra¬ nice topliwosci Wobec tego podczas ods¬ iewania podobnego stopu nalezy przestrze¬ gac scisle pewne przepisy, w przeciwnym bowiem razie moze nastapic silne wydziele¬ nie sie jednego ze skladników lub tez naj¬ skuteczniejszy skladnik, mianowicie nikiel, zostanie usuniety w postaci trudno topli- wych odpadków. Stopy przytoczone po¬ wyzej pozbawione sa w znacznym stopniu tych niedogodnosci, wykazuja natomiast wielkie zalety stopów, majacych sklad po¬ dobny. Stopy podobne do przytoczonych w przykladzie drugim wykazuja ponadto sklad prawie ze eutektyczny, szczególnie - 2 -male granice topliwosci i przedewszyst- kiem bardzo niska temperature topienia, wobec czego daja sie nadzwyczaj latwo przerabiac i nie wymagaja szczególnych o- stroznosci przy odlewaniu. PL PL

Claims (3)

1. Zastrzezenia patentowe. 1. Stopy lozyskowe o znacznej zawar¬ tosci olowiu, zawierajace w przyblizeniu 65—77% olowiu, 3—14% cyny i 10—27% antymonu, znamienne tern, ze dodaje sie do nich okolo 0,5—2,5% arsenu,

2. Stopy lozyskowe wedlug zastrz. 1, znamienne tern, ze zawieraja okolo 5% cy¬ ny, 25% antymonu, 1—2% arsenu i reszte olowiu.

3. Stopy lozyskowe wedlug zastrz. 1, znamienne tern, ze zawieraja okolo 12% cyny, 10% antymonu, 2% arsenu i reszte olowiu. Jacob Neurath, Zastepca: M. Skrzypkowski, rzecznik patentowy, Druk L. Boguslawskiego, Warszawa. PL PL